znajdź słowa:  w kategorii:  jak szukać? nazapki

Lista odpowiedzi

RSS - poradnia Zasubskrybuj nowości przez RSS (co to jest?)

wpisy 121 - 130 z 340 znalezionych

  • 18.10.2011

    Tak że...

    Często podczas rozmów ja i moi znajomi używamy wyrażenia „Także tego...” jako rodzaju podsumowania danej kwestii lub w chwilach, gdy zapada niezręczna cisza. Jak powinna wyglądać prawidłowa pisownia tego sformułowania? „Tak, że tego...” czy „Także tego...”? A może „Tak że...”, ponieważ gdzieś słyszałem, że w wersji bez przecinka to wyrażenie jest równoznaczne z „Tak więc...”?
    Wymienione wyrażenia są charakterystyczne dla języka mówionego, w polszczyźnie pisanej należałoby użyć innych zwrotów, np. „Podsumowując...”, „Reasumując...”, „W podsumowaniu można stwierdzić, że...”. Kwestia ich pisowni może więc mieć praktyczne znaczenie tylko w komunikacji nieoficjalnej (np. maile, SMS-y) bądź w stenogramach i dokładnych protokołach z posiedzeń, w których przytacza się wypowiedzi uczestników.
    Łącznie pisane także ma takie znaczenie jak 'też, również', gdy więc w podsumowaniu mówimy „Tak że...”, powinniśmy zwrot ten zapisać rozdzielnie, gdyż ma on tu inne znaczenie. Można traktować go jako skrót wersji dłuższej: „Tak oto dochodzimy do wniosku, że...”.
    Mamy tu oczywiście do czynienia ze skrótem nie doraźnym, ale upowszechnionym i wyspecjalizowanym jako jednostka języka (zleksykalizowanym – jak mówią lingwiści), toteż mimo że domniemana dłuższa wersja, którą przytoczyłem wyżej, zawiera przecinek, w zwrocie „Tak że...” przecinka przed że bym nie umieszczał. Za jego brakiem może przemawiać też brak pauzy w wymowie między segmentami ww. zwrotu, a także analogia do synonimicznego „Tak więc...”, wspomniana w pytaniu.
    „Tak że tego...” jest w porównaniu z „Tak że...” i „Tak więc...” kolokwialne, przywodzi na myśl inny podobnie zbudowany i podobnie niedoborowy zwrot: „Panie tego...”. „Tak że tego...” sprawia ponadto wrażenie, jakby mówiącemu zabrakło pomysłu na następne słowo i jakby ratował się on zaimkiem tego, aby nie zamilknąć.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 15.10.2011

    ale i choć

    Czy fragmenty zdania zaczynające się od ale, choć itp. powinny być „wyprzecinkowane” z obu stron (czyli potraktowane jak wtrącenie), czy przecinek wolno postawić tylko przed tymi wyrazami? Przykłady:
    Mechanizm wyświetlania możliwych, ale chwilowo niedostępnych, opcji sprawdził się.
    Mechanizm wyświetlania możliwych, ale chwilowo niedostępnych opcji sprawdził się.
    Sequel okazał się godną, choć już odrobinę odmienną, kontynuacją.
    Sequel okazał się godną, choć już odrobinę odmienną kontynuacją.
    Jest różnica między ale i choć. Pierwszy z tych spójników jest zaliczany do współrzędnych, podobnie jak i czy lub, zatem zamykanie przecinkiem frazy wprowadzanej spójnikiem ale nie jest konieczne. Obecność przecinka, moim zdaniem, nie jest tu błędem, ale sugeruje podrzędność treści (jest znakiem tego, co się w zasadach interpunkcji określa jako wtrącenie).
    Spójnik choć jest natomiast zaliczany do podrzędnych, zatem całostkę przezeń wprowadzaną wypada zamknąć przecinkiem. Zasada ujmowania w przecinki całostek podrzędnych dotyczy zarówno zdań, jak i fraz niezdaniowych, por. zasadę [362] (punkt b) w Wielkim słowniku ortograficznym PWN.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 11.10.2011

    przecinek w wyrażeniach porównawczych

    Oto kilka przykładów:
    1. Nic tak ich nie łączyło jak wspólne zainteresowania.
    2. Polacy na niczym innym tak perfekcyjnie się nie znają jak na wyszukanych technikach medycyny Wschodu.
    3. Człowiek chory jest takim samym członkiem społeczeństwa jak zdrowy.
    4. Jej uroda nie jest niczym więcej jak efektem używania kosmetyków.
    5. Osobiście użyłbym przecinka w zdaniu takim jak przytoczone.
    6. Dlaczego nie mówić o tak przejmującym wydarzeniu jak ta katastrofa?
    Stawiać przed takimi jak przecinki?
    Użyciu przecinka w wyrażeniach porównawczych Wielki słownik ortograficzny PWN poświęca całą stronę (par. [379] – [382]). Informuje, że w zasadzie w wyrażeniach takich przecinek nie jest potrzebny, chyba że poprzedza zdanie podrzędne lub składnik niezdaniowy o charakterze dopowiedzenia lub wtrącenia, a więc składniowo drugorzędny (inna rzecz, że taki drugorzędny składniowo człon może w praktyce bardziej przykuwać uwagę niż reszta zdania). Najbliższe przykładom, które Pan podał, są zdania wymienione w słowniku w par. [381]:
    Kowalski jest równie dobrym uczniem jak Nowak.
    Taki doświadczony kierowca jak Marcin nie powinien był wpaść z poślizg.
    Zarabiam tyle samo co przed rokiem.
    Radzę zatem nie stawiać przecinka w zdaniach przytoczonych w pytaniu.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 11.10.2011

    przecinek a powtórzone spójniki

    Witam,
    mam pytanie dotyczące spójników rozłącznych albo/lub/czy. Zasada mówi, że w wypadku, kiedy są one powtórzone i wprowadzają elementy równorzędne w zdaniu, należy stawiać przed nimi przecinek, np.: „Kup kawę albo herbatę, albo kakao”. A co w wypadku zdań o podobnej konstrukcji, ale takich, w których spójniki się różnicuje? Na przykład: „Kup kawę lub herbatę(,) albo kakao”. Czy po herbatę powinien być przecinek?
    Z góry dziękuję za odpowiedź.
    Z poważaniem
    AP, Lublin
    Przywołana zasada dotyczy powtarzania tego samego spójnika (z grupy i – lub – ani), a nie spójnika synonimicznego. Tak więc w zdaniu „Kup kawę lub herbatę albo kakao” przecinek nie powinien wystąpić.
    Zasada ta ma jeszcze jedno ograniczenie: dotyczy spójników na granicy wyrażeń równorzędnych, tworzących jednorodny ciąg (w gramatyce mówi się o nim: szereg). Spójnik nie powinien więc pojawić się w zdaniu: „Kup kawę albo herbatę i wódkę albo wino”, jeśli nadawca nadaje mu strukturę taką jak poniżej:
    Kub ((kawę albo herbatę) i (wódkę albo wino)).
    Gdyby jednak przyjąć inną interpretację, mianowicie:
    Kub ((kawę) albo (herbatę i wódkę), albo (wino)).
    to przecinek byłby pożądany. W praktyce, gdy widzimy zdanie takie jak wyżej w formie pisanej, to nasuwa się nam pierwsza interpretacja, ponieważ lubimy symetrię i zgodnie z nią porządkujemy świat (ma się rozumieć, symetria nie jest jedyną zasadą strukturyzującą strumień danych, które percypujemy). Drugą interpretację można zasugerować w tekście mówionym, czyniąc pauzę przed pierwszym i drugim albo.
    Dodam na koniec, że zasada stawiania przecinka przed powtórzonym spójnikiem dotyczy też zdań, w których pierwszy spójnik występuje przed pierwszym z łączonych składników, np. „Kup albo kawę, albo herbatę”. Pozostałe zastrzeżenia pozostają w mocy, tak więc w zdaniu „Kup albo kawę i herbatę, albo wódkę i wino” nie postawimy przecinka przed drugim i.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 8.10.2011

    że... i że...

    Szanowni Państwo,
    czy w sytuacji, w której powtarzający się spójnik zdania podrzędnego jest poprzedzony spójnikiem wskazującym na współrzędność, należy postawić przecinek? „Pomyślałam, że to może być błąd i że lepiej się upewnić”.
    Serdecznie dziękuję za pomoc.
    W tego rodzaju zdaniach drugiego spójnika nie poprzedzamy przecinkiem. Podaję dwa podobne przykłady, pierwszy ze spójnikiem, drugi z zaimkiem: „Zdążysz, jeśli się pospieszysz i jeśli pojedziesz taksówką”, „Należał do ludzi, którym wszystko się udaje i którzy przed niczym się nie cofną”.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 3.10.2011

    zarówno..., jak i...

    Dzień dobry,
    w słownikach ortograficznych znalazłam informację, że w tym wyrażeniu, jako porównaniu paralelnym, powinno stawiać się przecinek przed jak. W tym samym punkcie jednak była informacja, że w takich wyrażeniach można pominąć przecinek w pewnych przypadkach, ale podane przykłady nie zawierały zarówno... jak i. Chciałabym się upewnić, że rzeczywiście można nie stawiać przecinka w tym wyrażeniu.
    Pozdrawiam serdecznie i z góry dziękuję!
    JRepeć
    Jedyny przykład, jaki umiem sobie wyobrazić, to taki, gdy miejsce przecinka przed jak i zajmuje myślnik: „Zarówno mężczyźni – nawet starcy – jak i kobiety pracują w pocie czoła od rana”.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 23.09.2011

    wołacz a interpunkcja

    Szanowni Państwo,
    interesuje mnie kwestia Wołacza, który podzielił grono moich znajomych. Wszyscy zgadzamy się co do tego, że po formach tegoż przypadka, należy postawić przecinek. Problem pojawił się w sytuacji, gdy podjęliśmy teoretyczną próbę napisania listu. Czy w nagłówku powinno pojawić się: Cześć, Kasiu!, Cześć Kasiu!, czy w ogóle taki zwrot nie ma uzasadnienia, a w jego miejscu należy umieścić zwrot grzecznościowy typu: Droga Kasiu!?
    Po formie wołacza należy postawić przecinek, ściślej biorąc zaś – należy postawić go po frazie wołaczowej, która może być przecież wieloskładnikowa, jak inicjalne Szanowni Państwo w Pani liście. Mimo całego szacunku dla tego przypadka jego nazwę piszemy małą literą (inaczej niż u Pani, ale to może był przypadkowy błąd).
    List do koleżanki można więc zacząć od słów: Cześć, Kasiu!, przy czym forma ta zakłada dużą dozę zażyłości i brak dystansu między korespondentami (dystansu, jak się czasem mówi, pragmatycznego, tzn. wynikającego z wieku, pozycji społecznej, zawodowej, towarzyskiej itp.). Alternatywna forma Droga Kasiu! jest bezpieczniejsza, możliwa do zastosowania w szerszym zakresie. O ile ta pierwsza wydaje mi się zdradzać młody wiek korespondentów (lub próbę stylizacji, bo wiadomo, że każdy ma tyle lat, na ile się sam ocenia), to druga już nie. Obie jednak wymagają zażyłości i braku dystansu.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 22.09.2011

    środa 25 marca

    Czy w zdaniu typu „Dziś mamy środę 25 marca” między nazwą dnia tygodnia a datą dzienną powinien znaleźć się przecinek? Podobne wątpliwości mam także w odniesieniu do samoistnych zapisów w rodzaju środa 25 marca, często spotykanych w prasie codziennej.
    Po rozwinięciu podanego zdania do postaci: „Dziś mamy środę + 25 dzień marca” widać, że w miejscu, które tu oznaczyłem plusem, sąsiadują dwie równorzędne frazy rzeczownikowe, zatem przecinek między nimi jest uzasadniony. Zwyczajowo się go pomija, co sprawia takie wrażenie, jakby między wymienionymi frazami zachodził stosunek niewspółrzędny. Trudno jednak niewspółrzędność ze zdania wyczytać: „Dziś mamy środę – czego? czyją? – dnia 25 marca”? Taka interpretacja wydaje mi się naciągana.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 21.09.2011

    miejsce przecinka

    Witam,
    mam pytanie dotyczące stawiania znaków interpunkcyjnych w pisaniu na komputerze. Czy np. stawianie przecinków po wyrazie i przed odstępem jest normowane jakimiś zasadami, czy jest to tylko sprawa zwyczajowa? Czy poprawne jest stawianie przecinka pomiędzy odstępami?

    Pozdrawiam
    Nie tylko przecinek, ale też większość innych znaków interpunkcyjnych dosuwa się do poprzedzającego wyrazu. W zasadach ortografii fakt ten nie jest przedmiotem uwagi, uznano go chyba za zbyt oczywisty, poza tym oddzielenie spacją np. przecinka od poprzedzającego wyrazu nie byłoby błędem ortograficznym ani interpunkcyjnym, lecz typograficznym. Nie umiem powiedzieć, która polska norma każe dosuwać znak interpunkcyjny do słowa po lewej stronie, ale Adam Wolański, który studiował polskie typograficzne i edytorskie w czasie pracy nad Edycją tekstów (PWN, 2008), poświęcił dłuższy fragment kwestii „spacja a znaki interpunkcyjne” (s. 60–61). Wynika z niego jasno, że przecinek izoluje się spacją tylko z prawej strony.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 16.09.2011

    „Jak w końcu powinno być”

    Witam,
    mam pytanie odnośnie wyrażenia wiedzieć jak. Chodzi o to, czy w tych zdaniach:
    1. Wiesz, jak się stąd wydostać?
    2. Nie wiem, jakim cudem miałbyś tu sam przetrwać.
    powinien być przecinek przed jak/jakim? Usłyszałem od osoby, która generalnie jest rozeznana w niuansach języka polskiego, że nie jest on tam potrzebny, jednak mnie się wydaje, że powinien być ze względu na to, że są to zdania złożone. Sam już przez to zgłupiałem, jak w końcu powinno być.
    Pozdrawiam.
    Nie jest tak źle, skoro w ostatnim zdaniu sam użył Pan konstrukcji, o którą Pan pyta, i postawił przecinek właściwie: „Sam już przez to zgłupiałem, jak w końcu powinno być”. Właśnie tak powinno być, z przecinkiem na granicy zdania nadrzędnego i podrzędnego.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski



Copyright © 1997-2014 Wydawnictwo Naukowe PWN SA
infolinia: 0 801 33 33 88