znajdź słowa:  w kategorii:  jak szukać? nazapki

Lista odpowiedzi

RSS - poradnia Zasubskrybuj nowości przez RSS (co to jest?)

wpisy 231 - 240 z 266 znalezionych

  • 3.10.2003

    przecinki w tytułach

    Czy w tytule artykułu lub książki można pominąć interpunkcję? Chodzi mi przede wszystkim o przecinki, np. przed wyrazami który bądź czyli. „Macieja O. przypadki, czyli 2511 dni, które wstrząsnęły...”?
    Przecinki można pominąć na okładce lub stronie tytułowej, jeśli wiersz został złamany w miejscu, w którym wypada przecinek. W innych sytuacjach przecinki należy zachować.

    Mirosław Bańko

  • 24.09.2003

    przymiotniki współrzędne czy niewspółrzędne?

    Czy w zdaniu: „Datę umieszczamy w prawym górnym rogu dokumentu” powinien znaleźć się przecinek pomiędzy prawym a górnym? Czy górny jest w tym wypadku bliższym określeniem miejsca wyznaczonego przez prawy?
    Można postawić przecinek i można go nie postawić – każde z tych rozwiązań daje się obronić. Obecność przecinka będzie znaczyć, że „prawość” i „górność” rogu autor traktuje niezależnie, natomiast nieobecność będzie oznaczać, że z dwóch górnych rogów wybrał on jeden. Wyrażając to w terminach gramatyki, możemy powiedzieć, że przecinek między przymiotnikami jest sygnałem ich współrzędności składniowej (oba są jednakowo podporządkowane rzeczownkowi), natomiast brak przecinka sygnalizuje, że pierwszy przymiotnik jest określeniem całej frazy złożonej z drugiego przymiotnika i rzeczownika.

    Mirosław Bańko

  • 14.07.2003

    rozbudowana przydawka

    Szanowni Państwo!
    Zwracam się z prośbą rozwiązania nurtującego mnie problemu językowego. Czy w następującym zdaniu należy postawić przecinek? „Przyczajony za krzakiem obserwowałem dom”. Z góry dziękuję za poświęcony mi czas.
    Przesyłam językowe czuwaj.
    BZ
    Przecinek po słowie krzakiem nie jest konieczny, ale może pomóc w zrozumieniu zdania. Jego brak odczuwamy tym bardziej, im bardziej rozbudowana jest inicjalna część zdania, por. „Przyczajony za krzakiem i szczękający zębami z zimna, obserwowałem dom”.

    Mirosław Bańko

  • 14.07.2003

    przecinek przed powtórzonym czy

    Dzień dobry,
    Kolejny raz zamieszczam pytanie o przecinek przed słowem czy. Chodzi o sytuację, w której pierwsze wystąpienie tego słowa wprowadza zdanie podrzędne, a drugie łączy człony tego zdania. Np. „Nie wiem, czy mam tu postawić przecinek(,) czy nie”. W różnych źródłach spotykam się z różnymi wersjami. Na przykład w odpowiedziach Poradni przecinek przed drugim czy występuje, a z kolei profesor Miodek pisze, że tak być nie powinno („Zapytał, czy napije się kawy czy herbaty”). Czy jest to jakoś zróżnicowane (tzn. w pewnych przypadkach stawiamy przecinek, a w innych nie), a może obowiązuje tu dowolność?
    Przepisy dotyczące używania przecinka w takich sytuacjach są dość subtelne i przez to trudne do zrozumienia i konsekwentnego stosowania. Zgodnie z nimi powinniśmy poprzedzać przecinkiem powtorzoną partykułę pytajną (tak jest w Pańskim przykładzie: „Nie wiem, czy mam tu postawić przecinek, czy nie”). Nie powinniśmy natomiast poprzedzać przecinkiem spójnika czy o znaczeniu 'lub' (tak jest w przykładzie cytowanym za prof. Miodkiem). Ponieważ rozstrzygnięcie, czy mamy do czynienia z partykułą, czy ze spójnikiem (sic!), bywa trudne, a czasem niemożliwe, w sytuacjach wątpliwych radzę poprzedzać przecinkiem powtórzone czy, czyli przyjmować interpretację partykułową jako domyślną.
    Dodajmy, że spójnik czy należy do klasy tzw. spójników szeregowych, które wymagają przecinka przed swoim drugim, trzecim i każdym następnym wystąpieniem. Dla zilustrowania tego skomplikujmy nieco zdanie prof. Miodka: „Zapytał, czy napije się kawy czy herbaty, czy wody”. Pierwsze czy jest tu partykułą pytajną, wprowadzającą zdanie podrzędne i dlatego wymaga przecinka. Drugie czy jest spójnikiem (łączy formy kawy i herbaty), dlatego przecinka nie potrzebuje. Trzecie czy jest też spójnikiem i ponieważ występuje w tej funkcji drugi raz, musi być poprzedzone przecinkiem. Do szeregowych należą też spójniki i, lub, albo, ani, ni, dlatego piszemy np. „Kup chleb i gazetę, i zapałki”, a także „Albo trzeba coś kupić, albo nie”.

    Mirosław Bańko

  • 9.07.2003

    apartament z widokiem na co chcesz

    Dzień dobry!
    Czy jest potrzeba stawiania przecinka przed na w zdaniu: „Apartament z widokiem na co chcesz”? Chciałbym prosić o uzasadnienie.
    Pozdrawiam i dziękuję.
    Przecinek jest zbyteczny, a nawet niepożądany. Wyrażenie na co chcesz pełni tu bowiem taką samą funkcję jak np. na morze.
    Nawiasem mówiąc, przytoczony przykład ujawnia jedną ze słabości szkolnej procedury dzielenia zdania złożonego na zdania pojedyncze. Choć w zdaniu typu „Wynajmij apartament z widokiem na co chcesz” rozpoznajemy dwie formy osobowe czasowników, nie sposób podzielić go na dwa zdania składowe – wbrew temu, czego oczekuje składnia szkolna. Cytowany przykład ma strukturę zdania pojedynczego i odpowiednią do tego powinien mieć interpunkcję.

    Mirosław Bańko

  • 24.06.2003

    bowiem

    Proszę mi powiedzieć, czy i kiedy stawiamy przecinek PO słowie bowiem? Jeżeli nie stawiamy, proszę o krótkie wytłumaczenie. Bardzo przepraszam, jeśli to niezbyt mądre pytanie.
    Z poważaniem, Anna
    Przecinek, który znajduje się po słowie bowiem, musi być – by tak rzec – przecinkiem cudzym, nie wymaganym przez to słowo. Może np. otwierać uwagę o charakterze wtrącenia lub metajęzykowego komentarza, por.: „Jest on bowiem, by tak rzec, przecinkiem cudzym”.

    Mirosław Bańko

  • 3.06.2003

    X czy Y?

    Proszę o wyjaśnienie, dlaczego w zdaniu „Prezes to czy nie Prezes?” nie ma przecinka przed czy. Zdanie to pochodzi z trzeciego odcinka konkursu Klasycy od kropki do kropki i wydawało mi się, że należy tutaj postawić przecinek. Dziękuję za wyjaśnienie.
    Jolanta Kurowska
    Gdy spójnik czy występuje między dwoma równorzędnymi członami składniowymi, nie wymaga przecinka (zob. Słownik interpunkcyjny J. Podrackiego i A. Gałązki, PWN 2002, s. 127, p. 3a). Gdy natomiast owo czy się powtarza w tej funkcji, jego drugie, trzecie itd. wystąpienie poprzedzamy przecinkiem, np. „Czy to jawa, czy sen?”. Oczywiście przecinek jest też potrzebny przed czy wprowadzającym zdanie podrzędne.

    Mirosław Bańko

  • 29.05.2003

    taki (,) jak

    „Narzędzie składa się z elementów, takich jak X, Y, Z” czy raczej „Narzędzie składa się z elementów takich jak X, Y, Z”? Wiem, że kwestia przecinka w podobnych miejscach była już kilkakroć podejmowana, jednak za każdym razem wyjaśniana była na zasadzie porównań paralelnych. W powyższych przypadkach nie mamy wszak żadnego porównania, a jedynie wyliczenie. Zatem – jak poprawnie powinna wyglądać konstrukcja tego typu?
    Pozdrawiam
    L.
    Wydaje mi się, że kluczem do tej zagadki może być akcent zdaniowy. „Narzędzie to składa się z różnych ELEMENTÓW, takich jak X, Y, Z” albo „Narzędzie to składa się z najlepszych elementów, m.in. TAKICH, jak X, Y, Z”. Sądzę, że przecinek powinien pojawić się bezpośrednio po wyrazie akcentowanym (wyróżnionym wersalikami).

    Mirosław Bańko

  • 30.04.2003

    przecinek w konstrukcjach apozycyjnych i imiesłowowych

    Moje pytanie dotyczy interpunkcji. Czy w zdaniu: „Jak powiedział amerykański poeta W.D. Snodgrass...” po poeta stawiamy przecinek? Zauważyłam, że w niektórych tekstach w podobnych przypadkach przecinek się stawia, w innych natomiast nie.
    Podobny problem mam ze stawianiem przecinka przed imiesłowami zakończonymi na -ąc, -łszy, -wszy. Zgodnie z nową zasadą powinno się zawsze stawiać przecinki, jednak często zauważam (również w dobrych pismach literackich), że są one pomijane. Obawiam się zatem, aby również ich nie nadużywać. Czy mogę prosić o wyjaśnienie, kiedy nie należy stawać przecinków przed imiesłowami?
    W konstrukcjach takich, jak amerykański poeta W.D. Snodgrass, nazywanych apozycyjnymi przecinka można używać zwłaszcza wtedy, gdy człon apozycyjny (tutaj W.D. Snodgrass) jest dłuższy, rozwinięty i gdy chcemy go wyodrębnić. W przeciwnym razie przecinek jest niepotrzebny, a niekiedy nawet szkodliwy (np. błędem byłoby umieszczenie go w takiej konstrukcji apozycyjnej, jak rzeka Wisła).
    Jeśli chodzi o imiesłowowe równoważniki zdań, to według nowej zasady zawsze oddziela się je przecinkiem od zdania nadrzędnego, nawet wtedy, gdy są nierozwinięte, a więc jednowyrazowe. Nie wiadomo jednak, czy ta innowacja interpunkcyjna ma status nakazu, czy tylko zalecenia. Osobiście interpretuję ją jako zalecenie i cieszę się, kiedy nie muszę jej stosować bezwzględnie, gdyż nadmiar przecinków wcale nie pomaga w zrozumieniu wypowiedzi.

    Mirosław Bańko

  • 3.04.2003

    ...ale nie wiem co

    Czy w zdaniu: „Coś bym zrobił, ale nie wiem co” dać przecinek przed co, czy nie? Wydaje mi się, że to co jest tutaj w pewnym sensie równoważnikiem zdania – „Coś bym zrobił, ale nie wiem, co (bym zrobił)” – i gdyby tak to zinterpretować, to przecinek by się należał. Z drugiej strony wygląda to na nadgorliwość.
    Prof. Edward Polański, redaktor naukowy najnowszego Wielkiego słownika ortograficznego PWN, też chyba uznał to za nadgorliwość, gdyż w par. 90.A.2 (uwaga 2) zalecił w takich sytuacjach przecinek pomijać: „Postanowił kupić mieszkanie, lecz nie wiedział kiedy”, „Nie dostał kolacji i nie miał pojęcia dlaczego”.

    Mirosław Bańko



Copyright © 1997-2014 Wydawnictwo Naukowe PWN SA
infolinia: 0 801 33 33 88