znajdź słowa:  w kategorii:  jak szukać? nazapki

Lista odpowiedzi

RSS - poradnia Zasubskrybuj nowości przez RSS (co to jest?)

wpisy 171 - 180 z 664 znalezionych

  • 23.02.2011

    apostrof w wyrazach obcych

    Czy w odmianie nowych wyrazów angielskiego pochodzenia można postawić apostrof, czy też znak ten jest zarezerwowany wyłącznie dla odmiany nazwisk? Tak więc czy lepiej napisać wygooglować, czy wygoogle’ować, arcadowy czy arcade’owy, johnniego walkera (mówiąc o alkoholu, nie osobie) czy johnny’ego walkera, iPhonowy czy iPhone’owy?
    Tego rodzaju formy dopiero niedawno pojawiły się w większej liczbie w języku polskim, w związku z tym ich pisownia nie jest ustalona. Najlepiej przyjąć, że zapisujemy je tak jak nazwiska zakończone na ‑e niewymawiane, a więc z apostrofem. Jest to konieczne w odmianie wyrazów, tzn. przed końcówką, napiszemy więc np. Google’a, iPhone’owi itd. W słowotwórstwie zaś, przed przyrostkami, już nie. Apostrof użyty w naszych wyrazach pochodnych sprawia trudność, np. prowadzi do powstawania problematycznych form wygoogle’uj, google’owanie. Problem nie jest rozstrzygnięty, np. Wielki słownik ortograficzny PWN podaje hardcore’owy a. hardcorowy, ale tylko hardcorowiec i software’owy. Pisownia dopiero się ustala, ale mam mocne przekonanie, że przewagę zdobędą zapisy bez apostrofu.
    Konkluzja: moim zdaniem należy wybrać zapis przyrostków bez apostrofu, z pominięciem końcowego ‑e.

    Jan Grzenia

  • 7.02.2011

    w + porzo

    Jak należy zapisać potoczny zwrot (skrót od w porządku) – wporzo czy w porzo?
    Pozdrawiam
    AP, Lublin
    Tak pełny zwrot, jak i jego skrót są charakterystyczne dla języka potocznego, zwłaszcza młodego pokolenia. Język ten cechuje się dużą spontanicznością, dużą kreatywnością i w niewielkim stopniu (na szczęście) podlega działaniom normalizacyjnym. Pisownia w porzo jest niewątpliwie bezpieczniejsza, grzeczniejsza, bardziej „w porzo”. Ale jeśli ktoś chce naprawdę być „w porzo”, to może powinien właśnie pisać wporzo?

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 5.02.2011

    rolno+środowiskowy

    Witam serdecznie,
    już od dłuższego czasu zastanawiam się nad pisownią wyrazu rolno-środowiskowy. Jestem pracownikiem ARiMR i codziennie zmagam się z tym słowem, które co rusz pisane jest inaczej – łącznie bądź rozdzielnie.
    Proszę o pomoc i pozdrawiam.
    Łącznika używamy w wyrazach o członach rónorzędnych, rolno-środowiskowy zatem to taki, który ma związek i z rolnictwem i ze środowiskiem. Pisownia rolnośrodowiskowy sugerowałaby, że pierwszy człon jest podporządkowany drugiemu, że stanowi jego określenie. Jako pracownik ARiMR na pewno dobrze się Pan orientuje, w jakim sensie to słowo jest używane.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 24.01.2011

    odmiana nazwisk

    1. Jak należy odmieniać nazwiska Márai (pisarz węgierski) oraz Molyneux (projektant gier)?
    2. Z jakich zasad dotyczących odmiany należy skorzystać, gdy dana osoba ma nazwisko pochodzące z innego języka niż jej ojczysty? Jeżeli Francuz ma węgierskie nazwisko, to odmieniamy je wg zasad mówiących o deklinacji nazwisk francuskich czy angielskich?
    Ad 1. Odmianę można oprzeć na formie mówionej [maroj] lub pisanej. W pierwszym wypadku nazwisko odmienimy jak nasze Kulej, a więc DB. Máraia, C. Máraiowi, N. Máraiem, Ms. Máraiu, w drugim tak jak nasze Kowalski, tzn. DB. Máraiego, C. Máraiemu, NMs. Máraim.
    Molyneux jest nazwiskiem Anglika, więc odmienimy je jak nasze Lis: DB. Molyneuxa, C. Molyneuxowi, N. Molyneuxem, Ms. Molyneuxie, problemem tu jest jedynie pisownia, bo można zamiast -x- pisać -ks-.
    Ad 2. Jeśli wystąpi taki konflikt, można wybrać jeden z dwu możliwych wzorców odmiany. Gdyby był problem z decyzją, lepiej odmieniać i zapisywać nazwisko zgodnie z zasadami, które odpowiadają obecnej narodowości (i obecnemu językowi) danej osoby. Najbardziej znanym przykładem jest tu nazwisko Sarkozy (moja porada na ten temat jest w archiwum).
    Przypominam, że zgodnie z zasadami naszej poradni jednorazowo można zadać tylko jedno pytanie.

    Jan Grzenia

  • 24.01.2011

    wyrazy pospolite od nazw własnych

    „Wypiłem krwawą mary / butelkę jana III sobieskiego / pana tadeusza / kropli beskidu / johnniego walkera” – czy w takim przypadku naprawdę poprawny jest zapis małymi literami? Nie mam oporów przed napisaniem „Kupiłem forda / mercedesa” czy „Gram na xboksie / playstation”, ale w przypadku powyższych pisownia z małych liter wydaje mi się co najmniej dziwna, bo – jak by nie patrzeć – nazwy wszystkich produktów pochodzą od rzeczywistych imion, przydomków bądź nazw własnych.
    Pozdrawiam,
    Andrzej Grima
    W praktyce niełatwo czasem odróżnić użycie takich nazw jako własnych od użycia pospolitego. Trudno np. ustalić, jaka miałaby być różnica między zdaniami „Wypiłem kieliszek pana tadeusza” „Wypiłem kieliszek Pana Tadeusza”. Z obserwacji takich i podobnych przykładów wynika, że zapis wielkimi literami jest bezpieczniejszy, ale dotyczy to tylko liczby pojedynczej, w liczbie mnogiej oczywisty staje się zapis małą literą.
    Dziwność tej pisowni [małymi literami – Red.] wynika najprawdopodobniej z faktu, że nie mieliśmy możliwości się z nią oswoić. Skoro jednak reguła powiada, że wyrazy pochodzące od nazw własnych, a oznaczające konkretne przedmioty, należy pisać małymi literami, lepiej będzie stosować ją konsekwentnie niż odstępować od niej w imię niejasnych kryteriów.

    Jan Grzenia

  • 24.01.2011

    nie z imiesłowami po raz kolejny

    Proszę o jasną odpowiedź, jak zapisać nie z imiesłowem poprzedzonym słowem nigdy: nigdy nie widziany czy nigdy niewidziany? Czy są to wyjątki (tak jak np. konstrukcje: ani nie widziany, ani nie słyszany) i tylko pisownia rozłączna jest poprawna? Dodam, że omawiane przypadki występują w obszernej publikacji, w której w pozostałych sytuacjach nie z imiesłowami w funkcji czasownikowej konsekwentnie zapisywane jest łącznie.
    Dziękuję i pozdrawiam.
    Gabriela Niemiec
    Zasady ortografii pozwalają na łączną pisownię nigdy niewidziany. Ponieważ jednak imiesłów nie traci tu swojej funkcji czasownikowej (co widać po tym, że łączy się z okolicznikiem, podobnie jak formy osobowe tego samego czasownika), więc równie poprawna jest pisownia nigdy nie widziany. Mam nadzieję, że odpowiedź jest jasna, mimo że nie ogranicza wyboru do jednej możliwości.
    Dodam, że skoro w danej publikacji „nie z imiesłowami w funkcji czasownikowej konsekwentnie zapisywane jest łącznie”, to wobec konstrukcji nigdy nie+widziany dziwnie byłoby robić wyjątek.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 16.12.2010

    Polska Jest Najważniejsza

    Moje pytanie jest związane z pkt. 18.27 Zasad pisowni i interpunkcji. Punkt ten nakazuje pisanie małą literą m.in. spójników i przyimków w nazwach organizacji. Czy właściwa jest wobec tego pisownia ugrupowania Polska jest Najważniejsza? Taka ortografia jest stosowana na witrynie tego stowarzyszenia, mimo że gazety częściej stosują pisownię Polska Jest Najważniejsza (i skrót PJN, a nie PjN). Reguła ortograficzna jest tu trochę niejasna, bo kończy się skrótem itp.
    Skrót itp. wspomniany w pytaniu kończy wyliczenie wyrazów i wyrażeń, które oprócz spójników i przyimków piszemy małą literą w wielowyrazowych nazwach. Wszystkie te wyrazy w nazwach organizacji mają charakter pomocniczy, stąd ich zapis. Można wprawdzie dowodzić, że również czasownik w nazwie wymienionej partii ma taki charakter (pełni funkcję łącznika, który może być nawet pominięty), ale to będzie raczej słaba argumentacja, skoro czasowniki pełnią bardzo ważną rolę w budowie zdań. Sądzę zresztą, że wspomniane wyliczenie należy uważać za kompletne, zaś użycie skrótu itp. jest jedynie przejawem ostrożności autorów.
    Właściwa pisownia to w takim razie Polska Jest Najważniejsza.

    Jan Grzenia

  • 9.12.2010

    e-learning czy elearning?

    Jak poprawnie należy zapisywać pochodzące z języka angielskiego terminy związane z nauczaniem na odległość: elearning czy e-learning? Analogicznie m-learning czy mlearing?
    Cząstka e- należy do nielicznych w polszczyźnie przedrostków zapisywanych z dywizem. Tym dywizem zwraca na siebie uwagę, a ponieważ pojawia się w nazwach rzeczy i zjawisk nowych, związanych z technologią komputerową, które też pozostają w centrum uwagi, więc można uznać, że jej pisownia harmonizuje z jej znaczeniem.
    Niewykluczone, że z czasem ten walor nowości wyblaknie, że pisane z dywizem e- zacznie nas irytować i że z dywizu zrezygnujemy (tak jak w ciągu minionych kilkunastu lat zrezygnowaliśmy z dywizu w słowach typu eks-mąż, które w najnowszym słowniku ortograficznym PWN pisane są łącznie). Na razie jednak e-learning przeważa nad elearningiem, co więcej – w tej pisowni występuje w słownikach i encyklopediach. Proponuję więc takiej formy używać.
    Dodatkowym argumentem za użyciem dywizu jest to, że zawierające go nazwy łatwiej zanalizować i łatwiej zrozumieć. Każdy widzi, że m-learning (z ang. mobile learning) i d-learning (z ang. distance learning) mają związek ze słowem learning, podczas gdy pisownia mlearning i dlearning to pokrewieństwo zaciera.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 3.12.2010

    odmiana niektórych nazwisk francuskich

    Szanowna Poradnio!
    Mam problem z odmianą nazwisk francuskich zakończonych na -y po gn. Tzn. np. Coligny, wym. [kolini]. Nie można zastosować tu analogii do Debussy, bo miękkość jest zachowana w całym paradygmacie odmiany. Jedyny mój pomysł to D. Colligniemu itd. – mam rację?
    Serdecznie dziękuję za pomoc – Iwona Dolewska
    Problem nie dotyczy odmiany, bo dobór końcówek jest prosty, tylko zapisu odmienianych form, a w szczególności tego, czy należy używać apostrofu. W tym wypadku będzie mieć zastosowanie reguła [248] Wielkiego słownika ortograficznego PWN, który nakazuje pisać w dopełniaczu, celowniku i bierniku Coligny’ego, Coligny’emu. Taka pisownia wynika z faktu, że końcowe -y nie jest wymawiane: [kolińego, kolińemu].

    Jan Grzenia

  • 18.10.2010

    przymiotniki złożone

    Jaka jest poprawna pisownia słowa: teorio-grupowy czy teoriogrupowy?
    Pozdrawiam
    Przez analogię do teoriopoznawczy (słowo obecne w słownikach ortograficznych) i teoriomnogościowy (słowo łatwe do odnalezienia w korpusach językowych) należy pisać teoriogrupowy (rozumiem, że u podstaw tego wyrazu leży konstrukcja analogiczna do teorii poznania i teorii mnogości, czyli teoria grup).
    Pisownię łączną można też uzasadnić na podstawie ogólniejszej reguły: od konstrukcji typu rzeczownik + rzeczownik w dopełniaczu tworzy się przymiotniki o pisowni łącznej, np. baza danych – bazodanowy. Łącznie pisane są także przymiotniki powstałe od konstrukcji typu przymiotnik + rzeczownik, np. staromiejski (od Stare Miasto) lub długowłosy (od długie włosy).

    Mirosław Bańko, PWN



Copyright © 1997-2014 Wydawnictwo Naukowe PWN SA
infolinia: 0 801 33 33 88