znajdź słowa:  w kategorii:  jak szukać? nazapki

Lista odpowiedzi

RSS - poradnia Zasubskrybuj nowości przez RSS (co to jest?)

wpisy 371 - 380 z 669 znalezionych

  • 9.10.2007

    odmiana dwuczłonowych nazwisk hiszpańskich

    Dzień dobry,
    chciałabym zapytać o zasady odmiany dwuczłonowych nazwisk hiszpańskich. Czy odmieniają się oba człony (np. Ortegi y GassetaWielki słownik ortograficzny PWN), czy tylko pierwszy (np. de Goi y LucientesWielki słownik ortograficzny PWN), czy może drugi (np. M. Hidalgo y CostilliEncyklopedia powszechna PWN, hasło VICTORIA GUADELUPE)?
    Pozdrawiam serdecznie
    Anna
    Polszczyzna jest językiem fleksyjnym, toteż odmieniamy wszystkie wyrazy będące odmiennymi częściami mowy. Niekiedy z poważnych powodów możemy odstąpić od tej zasady, zwłaszcza gdy zakończenie wyrazu nie pozwala na ustalenie wzorca odmiany (dotyczy to np. nazwisk typu Enescu, Mutu).
    W związku z tym w podanych nazwiskach należy odmieniać obydwa człony, również dlatego, że pod względem budowy odpowiadają one dwuczłonowym nazwiskom polskim typu Nowak‑Jeziorański (hiszpański spójnik y znaczy ‘i’).

    Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski

  • 9.10.2007

    Moskoff

    1. Pytanie lingwistyczno-prawne. Mój mąż nosił w Polsce nazwisko Wolski-Moskow (drugi człon tego nazwiska to nazwisko bułgarskie). W Stanach Zjednoczonych, gdzie mieszkamy, nazwisko to wymawiano niepoprawnie, dlatego mąż zdecydował się na zmianę pisowni na Moskoff. Moje pytanie brzmi: czy w Polsce dopuszcza się oboczności, tzn. różne transkrypcje tego samego nazwiska z cyrylicy?
    2. Pytanie lingwistyczne. Czy i jak powinno się to nazwisko odmieniać?
    1. Nazwiska obce tego rodzaju mogą być w polszczyźnie zapisywane zależnie od potrzeb, albo zgodnie z zasadami transkrypcji, albo transliteracji. Już to może dać dwa warianty zapisu (ponadto niektóre nazwy własne mogą mieć formę tradycyjną).
    W praktyce językowej widać jednak dążenie do ujednolicenia pisowni nazwisk. Bywa to trudne, bo czasem przychodzą one do języka polskiego z różnych stron. Dobrym przykładem może być nazwisko wybitnego językoznawcy Nikołaja Trubieckiego, które występuje u nas w różnych formach, również w zanglicyzowanej Trubetskoy (co nieuniknione, gdy ktoś cytuje jego publikacje wydane w języku angielskim).
    Nazwisko Pani męża może w tekstach polskich być – z różnych względów i w różnych okolicznościach – używane w obu formach. Problem tylko, która z tych form ma być podstawowa. Bez wątpienia jest to ta, która figuruje w jego dokumentach i która musi być używana w komunikacji urzędowej, a więc Moskoff.
    2. Nazwisko to oczywiście powinno się odmieniać – tak jak polskie nazwiska o podobnym zakończeniu: DB. Moskoffa, C. Moskoffowi, N. Moskoffem, Ms. Moskoffie.

    Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski

  • 4.10.2007

    Korwin-Mikke ponownie

    Chciałbym się dowiedzieć, jak powinna wyglądać odmiana obu członów nazwiska Janusza Korwin-Mikkego. No właśnie, mnie się wydaje, że właśnie tak. :) Czyli Korwin, jako herb, pozostaje nieodmienny, natomiast nic nie stoi na przeszkodzie, żeby odmienić człon Mikke. Coś kojarzę, że taką właśnie odmianę zalecał sam zainteresowany. Tymczasem w mediach na okrągło słyszę o Januszu Korwinie-Mikke, że coś się przydarzyło Januszowi Korwinowi-Mikke itd. (czyli, można by rzec, odwrotnie).
    Janusz Korwin-Mikke jest już bohaterem jednej z porad w naszej poradni – prosimy skorzystać z poradnianej wyszukiwarki. Do treści tej dawnej porady mam tylko jedno do dodania: dziennikarze odmieniają ten człon nazwiska, który odmieniać łatwiej.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 26.09.2007

    Ziobro

    Czy powinno się odmieniać nazwisko Ziobro? Skończyć z tym Ziobrą?
    Tak, skończyć z Ziobrą. Albo ze Zbigniewem Ziobro. Zważywszy na emocjonalny ton wypowiedzi, druga wersja, choć gramatycznie poprawna, wydaje się mniej stosowna.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 4.09.2007

    transkrypcja zapisów cyrylickich (2)

    Pytanie dotyczy pisowni Hryn´ko, Akin´szyna (http://poradnia.pwn.pl/lista.php?id=8433). Лебедь to taki sam przypadek, ale w encyklopedii występuje jako Lebied (http://encyklopedia.pwn.pl/haslo.php?id=3931113), a w tekstach najczęściej jako Lebiedź. Żeby napisać Lebied´, trzeba najpierw znaleźć zasady, nie dowierzyć, dopytać w Poradni i dopiero wtedy. Kilku Lebied´‑ów (jak to odmieniać?) w Google się znajdzie, ale bardzo mało. Czemu więc ma służyć ta „naukowość” z apostrofem? Czemu nie Hryńko, nie Akińszyna?
    Pytanie, na które odpowiedziałem przed miesiącem, brzmiało: „Jak prawidłowo zapisać w transkrypcji nazwiska rosyjskie Акиньшина i ukraińskie Гринько”. Podałem odpowiedź, opierając się na obowiązujących zasadach transkrybowania, opisanych np. w Wielkim słowniku ortograficznym PWN. W związku z tym moją odpowiedź można łatwo zweryfikować, a z tego wynikać musi wniosek: podane zapisy są prawidłowe.
    Proszę przy tym o rozważne używanie języka, bo ironiczne sformułowanie „naukowość” jest tu nie na miejscu, skoro w wielu wypadkach (np. w tekstach naukowych, w opisach bibliotecznych) użycie innych zapisów niż transkrybowane lub transliterowane byłoby błędem. Co więcej: niekiedy musimy nazwy cyrylickie zapisywać w transliteracji (która różni się od transkrypcji), ale takie zapisy mogłyby jeszcze mocniej zaskoczyć mało tolerancyjne głowy.
    Inna rzecz, jak to się ma do zwyczaju językowego i możliwości, jakie stwarza nasz system językowy. Tu jednak odpowiedź jest trudna, bo nazwisko Лебедь to wcale nie taki sam przypadek. Jest to nazwisko rosyjskie, podobnie jak Akin´szyna, ale już Hryn´ko jest nazwiskiem ukraińskim. Dobrze wiedzieć, że zasady transkrypcji i transliteracji z rosyjskiego i ukraińskiego nie są identyczne.
    Może to budzić wątpliwości. Proszę jednak o zadawanie konkretnych i jasno sformułowanych pytań.
    Jak widać, sprawa jest skomplikowana, a podany w pytaniu przykład niczego nie wyjaśnia. Gdybym miał proponować formy proste w użyciu, sugerowałbym (opierając się na zwyczaju językowym) zapisy Hryńko i Akinszyna.

    Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski

  • 4.09.2007

    o Utku Teksozie

    Jak odmienić nazwisko pana Utku Teksoza w zdaniu: „Autorzy dziękują...” – czy Utce Teksozie??
    Imienia nie da się odmieniać, nazwisko odmieniać należy. Powinno być „Autorzy dziękują Utku Teksozowi”.

    Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski

  • 9.07.2007

    odmiana nazwisk żeńskich

    Wkrótce zmieniam stan cywilny, do mojego nazwiska dołączone zostanie nazwisko męża. Jak moje nazwisko (a właściwie jego drugi człon) będzie odmieniane przez przypadki – w mianowniku brzmieć będzie Emilia Lewicka‑Kalka (ale czy „Rozmawiam z Emilią Lewicką-Kalką” czy Kalka, a „Szukam Emilii Lewickiej‑Kalki”)? I czy razem z mężem będziemy Państwo Kalka czy Kalkowie, a może jeszcze inaczej?
    Z poważaniem,
    Emilia Lewicka
    Widzę, że nie ma Pani wątpliwości, czy odmieniać swoje nazwisko rodowe. Tak samo nie trzeba ich mieć w odniesieniu do drugiego, ponieważ nazwiska zakończone na ‑a odmieniamy zawsze. Jest tu co prawda pewna różnica, bo nazwisko Lewicka ma odmianę przymiotnikową, a Kalka odmienia się jak rzeczowniki o podobnym zakończeniu, np. matka, ręka.
    Pani i pan Kalka to państwo Kalkowie (wielka litera w wyrazie państwo jest potrzebna tylko w szczególnych okolicznościach).
    Życzę szczęścia Państwu Kalkom i serdecznie Państwa Kalków pozdrawiam!

    Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski

  • 3.07.2007

    w ART-DOM-u czy ART-DOM-ie?

    Byłabym niezwykle wdzięczna za wskazówki dotyczące odmiany nazwy ART‑DOM, jaką nosi łódzki sklep zajmujący się sprzedażą sprzętu RTV i AGD. Zgodnie z jakim zasadami należy odmieniać tę nazwę? W niedawnej reklamie radiowej można było usłyszeć o zakupach w ART‑DOMIE – czy jest to forma poprawna?
    Nazw firmowych z końcową cząstką ‑dom jest więcej, np. Eldom, Poldom, Prodom. Najszerzej znana jest pierwsza z wymienionych, w związku z czym udało mi się na podstawie tekstów internetowych potwierdzić własne przypuszczenia i ustalić, że w miejscowniku uzyskuje ona wyłącznie formę Eldomie.
    Z ART‑DOM‑em sprawa jest o tyle trudniejsza, że cząstka końcowa została bardziej wyeksponowana. Utrudnia to oswojenie się z myślą, że jest ona tylko składnikiem skrótowca. ART‑DOM to jednak skrótowiec, a więc może odmieniać się jak inne skrótowce o podobnym zakończeniu, np. Prokom, PŻM. Powinniśmy więc zaakceptować formę zakupy w ART‑DOM‑ie, ale nie powinniśmy odrzucać formy zakupy w ART‑DOM‑u (proszę zwrócić uwagę na zapis końcówki). Różnica nie jest czysto gramatyczna, ale to inna sprawa.

    Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski

  • 25.06.2007

    Old Surehand, Old Shatterhand

    Jak powinno się odmieniać wyrażenia Old Surehand i Old Shatterhand? Czy Old pełni w tych związkach funkcję imienia?
    W tych dwuwyrazowych przydomkach odmieniamy drugi składnik: DB. Old Surehanda, Old Shatterhanda, C. Old Surehandowi, Old Shatterhandowi, N. Old Surehandem, Old Shatterhandem, Ms. Old Surehandzie i Old Shatterhandzie. Angielski wyraz old oznacza ‘stary’, trudno uznać go za odpowiednik imienia.

    Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski

  • 25.06.2007

    Francisco Franco, czy odmieniać?

    Drodzy Państwo,
    w jednym słowniku znalazłem zapis „Francisco Franco ndm”. Czy nie powinno być jednak tak, że imię odmieniamy zawsze, a nazwisko fakultatywnie (w tym wypadku zwyczajowo nie)? A zatem: D. Francisca Franco, C. Franciscowi Franco..., N. Franciskiem Franco. Zaglądałem do słownika PWN-u, ale widnieje w nim tylko forma generał Franco (bez imienia).
    Dziękuję.
    Zarówno imiona, jak i nazwiska odmieniamy zgodnie z odpowiednimi zasadami i powinniśmy je odmmieniać, choć czasem odstępujemy od tego. Tak jest np. z nazwiskiem Franco, które na mocy zwyczaju jest nieodmienne. Imię Francisco zaś można odmieniać podobnie jak imię Janko. Imiona obce zakończone na ‑o często jednak pozostają nie odmienione, gdyż nierzadko pojawia się trudność w odtworzeniu formy mianownikowej, jeśli w tekście występują tylko imiona w przypadkach zależnych, np. forma Bernarda Bertolucciego nie pozwala ustalić, czy imię ma postać Bernard czy Bernardo. Z tej przyczyny można by i w tym wypadku dopuścić nieodmienność imienia. W rezultacie otrzymujemy dwie formy w każdym przypadku gramatycznym. Niżej podaję jedynie formy z odmienionym imieniem, które należałoby uważać za właściwsze: DB. Francisca Franco, C. Franciscowi Franco, N. Franciskiem Franco, Ms. Franciscu Franco.

    Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski



Copyright © 1997-2014 Wydawnictwo Naukowe PWN SA
infolinia: 0 801 33 33 88