znajdź słowa:  w kategorii:  jak szukać? nazapki

Lista odpowiedzi

RSS - poradnia Zasubskrybuj nowości przez RSS (co to jest?)

wpisy 101 - 110 z 669 znalezionych

  • 5.12.2012

    Rohnka

    Szanowni Państwo,
    mam koleżankę o nazwisku Rohnka. W jej imieniu chciałabym się dowiedzieć, czy owo nazwisko należy odmieniać?
    Z wyrazami szacunku
    Stała czytelniczka z Poznania
    Wszystkie nazwiska zakończone na -a odmieniamy, a więc D. Rohnki, B. Rohnkę, N. Rohnką, CMs. o Rohnce.

    Jan Grzenia

  • 4.12.2012

    molo

    Szanowni Państwo,
    chciałam zadać pytanie dotyczące odmiany wyrazu molo. Czy prawidłowa jest odmiana w liczbie mnogiej: mianownik/biernik – mola, dopełniacz – mól, celownik – molom, narzędnik – molami, miejscownik – molach?
    Z wyrazami szacunku
    Anna Tyniec
    Dopełniacz lm brzmi mol, nie mól, pozostałe formy utworzyła Pani poprawnie. W lp można wciąż słowa tego nie odmieniać, w Narodowym Korpusie Języka Polskiego wyrażenie na molo jest sześć razy częstsze niż na molu. Formy lm są rzadkie (np. na molach w NKJP występuje tylko raz), więc trudniej je oceniać. Ze słowników poprawnej polszczyzny wynika nie wprost, że powinny być odmieniane. Jeżeli jednak kontekst wskazuje na mnogość, to nie jestem przekonany, czy formy nie odmienione należy potępiać, por. wieczory na bałtyckich molo.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 28.11.2012

    Xbox

    Szanowni Państwo,
    jestem w trakcie pisania pracy magisterskiej dotyczącej firmy Microsoft i mam problem z odmianą nazwy konsoli Xbox. Czy należy pisać np. zaprezentowanie Xbox'a, Xbox-a, Xboxa czy może Xboksa? Skłaniałbym się ku opcji trzeciej, jednak nie mam pewności co do jej poprawności.
    Pozdrawiam serdecznie i z góry dziękuję za odpowiedź.
    Fan Państwa poradni
    Rafał Ch.
    Najnowsze wydanie WSO PWN przewiduje, że nazwę hortex (produkt marki Hortex) można odmieniać dwojako, z tematycznym x lub ks. Nie używa się przy tym łącznika ani apostrofu, np. hortexu lub horteksu. Analogicznie odmieniamy Xboxa lub xboxa. Gdy chodzi o nazwy produktów, a nie marek, obowiązuje pisownia małą literą.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 23.11.2012

    AISEC

    Witam serdecznie!
    Moi znajomi z organizacji AIESEC są przekonani, że owego skrótu nie powinno się odmieniać. Czy tak jest faktycznie, a jeżeli tak, dlaczego? Powinno się mówić znajomi z AIESEC-u czy znajomi z AIESEC?
    Pozdrawiam
    Jeżeli Pani znajomi nie chcą odmieniać skrótu swojej organizacji, to niech go nie odmieniają. Prawdopodobnie to oni głównie kształtują zwyczaj, więc ich stanowisko może się stać ogólnojęzykową normą. W zasadzie jednak podobnie zbudowane skrótowce mogą być odmieniane, por. BASIC-u, CIS-u, CWKS-u. Ostatni przykład pokazuje, że nawet akcent na ostatniej sylabie formy podstawowej nie „zabezpiecza” przed odmianą. Można tylko powiedzieć, że jeśli AIESEC ma akcent oksytoniczny, to nieodmienianie go jest bardziej uzasadnione, niż gdyby był akcentowany na przedostatniej sylabie.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 26.10.2012

    MDK

    Szanowni Państwo,
    interesuje mnie skrótowiec MDK. Słownik dopuszcza jego odmianę, mimo że w wymowie kończy się samogłoską. Dlaczego tak jest?
    Pozdrawiam
    Ktoś, kto mówi [emdek'a] (z akcentem na ostatniej sylabie), nie będzie oczywiście tego słowa odmieniał (decydujący przy tym jest akcent, a nie zakończenie samogłoską). Natomiast ktoś, kto mówi ['emdek] (z akcentem na pierwszej sylabie i spółgłoską na końcu), może odmieniać je tak, jak pokazano w WSO PWN: MDK-u, MDK-iem.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 26.10.2012

    nazwiska włoskie na -o

    W uzusie zawsze pozostawały w polskim piłkarskim świecie nieodmienne nazwiska włoskiego pochodzenia zakończone na o (Capello, Cassano, Del Piero). Zamach na takie status quo przeprowadziła Gazeta Wyborcza, narzucając odmianę: Cassana, Cassanem itd., co spotkało się z protestami choćby czołowego felietonisty, znakomicie władającego słowem Rafała Steca. Mnie, podobnie jak całe środowisko, egzotyczna odmiana razi. Co Państwo sądzą o tej sytuacji?
    Nazwiska obce zakończone na -o można bez problemu odmieniać, o czym od dawna piszą słowniki, np. powszechnie dostępny Wielki słownik ortograficzny PWN. Jeśli zaś o zwyczaj chodzi, łatwo sprawdzić, że odmieniamy np. nazwiska Boccaccio, Tasso, Canaletto. A że są to nazwiska od setek lat obecne w języku polskim, trudno uznać tę odmianą za „egzotyczną” i rażącą.
    W dodatku nieodmienność nazwiska sygnalizuje, że odnosi się ono do kobiety (nie dotyczy to nazwisk zakończonych na -a, które odmieniamy praktycznie zawsze). W kontekstach piłkarskich pewnie nie ma ryzyka nieporozumienia, ale w lekkoatletycznych na przykład już może być inaczej. Zresztą uzus w zakresie odmiany ograniczony do pewnej grupy zawodowej byłby kuriozalny.
    Nieodmienność jest wyjątkiem we fleksyjnym języku polskim, dopuszcza się ją w razie, gdy nazwy sprawiają znaczną trudność gramatyczną. Takich trudności w podanym wypadku nie mamy. Problem z niektórymi nazwiskami obcymi można niekiedy rozwiązać, używając jakiegoś wyrazu odmienianego (najczęściej tytułu lub imienia), np. o Antoniu Cassano. Przykład użycia nazwiska Capello można znaleźć w archiwum poradni.

    Jan Grzenia

  • 26.10.2012

    Asamoah

    W futbolu obserwujemy ekspansję piłkarzy z Czarnego Lądu. Nazwiskiem, jakie występuje pośród Ghańczyków szczególnie często jest Asamoah (fonetycznie: [asamoa]). Jak to odmieniać?
    Nazwisko wymówimy [asamoła]. Z nazwiskami obcymi, które mają inne zakończenie w wymowie, a inne w piśmie, jest pewien problem, który możemy rozwiązać, dopuszczając dwojaką odmianę. W mowie możemy to nazwisko odmieniać z łatwością: [asamoły], [asamołę], [asamołą], chociaż miejscownik [asamole] jest mocno problematyczny. W Internecie znaleźć można nawet zapisy Asamoę, Asamoą, Asamole. Można ewentualnie odstąpić od odmiany tego nazwiska w miejscowniku, podobnie zresztą postępuje się z nazwiskami angielskimi typu Shaw.
    W piśmie z kolei sprawa o wiele łatwiejsza, bo wystarczy dopisać końcówki do nazwiska, np. Asamoaha, Asamoahowi. Taka odmiana jest zresztą powszechna w polskich tekstach.
    Gdyby ktoś chciał uniknąć odmiany, może sobie pomóc, używając dodatkowo imienia, np. o Geraldzie Asamoah.
    O podobnym przypadku, który niemało tłumaczy, tzn. o imionach angielskich typu Sarah, Mariah już pisałem, porada jest dostępna w archiwum.

    Jan Grzenia

  • 24.10.2012

    Tennessee

    Jak poprawnie odmienić imię męskie Tennessee (znanego dramaturga T. Williamsa)? Czy ono w ogóle się odmienia?
    Tennessee Williams to w gruncie rzeczy pseudonim artystyczny, bo pisarz nosił imię Thomas. Nie zmienia to faktu, że przybrane imię jest w jego wypadku uznawane powszechnie za właściwe. Można je odmieniać, zapisując następująco: DB. Tennesseego, C. Tennesseemu, NMs. Tennesseem.
    Częściej jednak spotkać się można z nieodmiennością tego imienia, co wspierają słowniki. W związku z tym za wzorcową należy uznać nieodmienność. Warianty z naszymi końcówkami gramatycznymi uznamy zaś za akceptowalne.

    Jan Grzenia

  • 17.10.2012

    nazwisko Piksa

    Witam,
    bardzo proszę o podanie, czy nazwisko Piksa należy odmieniać. Która z tych form jest poprawna: dla pani/pana Piksy czy dla pani/pana Piksa? Zapraszam panią/pana Piksę czy Zapraszam panią/pana Piksa? Czy używać formy państwa Piksów?
    Pozdrawiam
    I jako męskie, i jako żeńskie jest to nazwisko odmienne. Idziemy do pana Piksy i pani Piksy, widzimy pana Piksę i panią Piksę, odwiedzamy państwa Piksów, a także panów Piksów, ale panie Piksy. W drzwiach witają nas państwo Piksowie.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 14.10.2012

    Weliko Tyrnowo

    Jak należy odmieniać nazwę dawnej stolicy Bułgarii Weliko Tyrnowo?
    Zapewne jeszcze zanim na tron polski wstąpił król Władysław Warneńczyk (którego przydomek pośrednio świadczy o ówczesnych kontaktach polsko-bułgarskich), w polskiej tradycji musiała funkcjonować swojsko dla wszystkich Słowian brzmiąca nazwa dawnej bułgarskiej stolicy Tyrnowo (polskim „tłumaczeniem” byłoby Tarnowo – jak małopolski Tarnów). Później dodany przymiotnik Weliko to po prostu Wielkie i taka postać (Wielkie Tyrnowo) funkcjonuje od dawna i powszechnie w polskiej literaturze. Wniosek: nie utrudniajmy sobie życia językowego i odmieniajmy: Wielkie Tyrnowo, (do/z) Wielkiego Tyrnowa, (w/o) Wielkim Tyrnowie itd. – jak Wielkie Rychnowo czy Wielkie Pułkowo. Weliko zaś u wszystkich wzbudza niechybnie miłe wspomnienia lektury średniowiecznej Legendy o świętym Aleksym („Eufamijan jemu dziano, wielikiemu temu panu...”).

    Ignacy Doliński, Uniwersytet Warszawski



Copyright © 1997-2014 Wydawnictwo Naukowe PWN SA
infolinia: 0 801 33 33 88