znajdź słowa:  w kategorii:  jak szukać? nazapki

Lista odpowiedzi

RSS - poradnia Zasubskrybuj nowości przez RSS (co to jest?)

wpisy 1 - 8 z 8 znalezionych

  • 19.11.2012

    NIe rozumiem dlaczego

    Szanowna Redakcjo,
    czy w konstrukcjach zdaniowych typu: „Nie rozumiem dlaczego”, gdzie po zaimku nie występuje już orzeczenie, powinien znaleźć się przecinek?
    Chciałabym także dowiedzieć się, czy w powyższym zdaniu poprawne jest postawienie dwukropka.
    Z góry bardzo dziękuję za odpowiedź.
    Z wyrazami szacunku
    Felicyta
    WSO PWN każe pomijać przecinek przed zaimkami względnymi „wprowadzającymi takie pozorne zdania podrzędne, które nie są rozwijane, np. «Nie dostał kolacji i nie miał pojęcia dlaczego», «Postanowił kupić mieszkanie, lecz nie wiedział kiedy»” (zasada [363], uwaga 2). Sformułowanie tej zasady budzi wątpliwości, dlaczego bowiem mówi się w niej o zdaniach pozornie podrzędnych, skoro po zaimku względnym nie ma orzeczenia, a więc – ściśle biorąc – w ogóle nie ma zdania podrzędnego. Mimo tej niejasności intencja „prawodawcy” jest jasna.
    Jeśli chodzi o drugie pytanie, to sądzę, że dwukropka można było nie stawiać. Jego obecność jednak wyraźniej strukturyzuje wypowiedź, więc jest korzystna. Myślę, że dokonała Pani trafnego wyboru.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 9.03.2012

    Gdzie postawić przecinek?

    Dzień dobry,
    czy w zdaniu: „Wiem, gdzie teraz jest i że niedługo przyjdzie” należy postawić przecinek przed i że? Reguła 374 ze słownika ortograficznego PWN nie ma tutaj zastosowania, ponieważ że występuje jeden raz.
    Pozdrawiam,
    Andrzej Wróbel
    O obecności przecinka w zdaniu decydują na ogół nie określone wyrazy, lecz całostki wyższego rzędu – frazy, zdania składowe – i relacje między nimi. W szczególności nie jest prawdą, że należy stawiać przecinek przed słowem że, a przykład podany w pytaniu dobrze to ilustruje. Przecinka wymaga cała równorzędna fraza zdaniowa następująca po czasowniku Wiem i zespolona spójnikiem. Podobnie jest w następującym zdaniu, w którym błędem byłoby umieszczenie przecinka przed żeby: „Powiedziała, że na niego czeka i żeby natychmiast przyszedł”. Reguła 374 WSO jest szczególnym przypadkiem sytuacji, o których tutaj mowa, dotyczy bowiem zdań, w których oba składniki równorzędnej frazy zdaniowej wprowadzane są tym samym spójnikiem lub zaimkiem względnym, np. „Wiem, że... i że...”. Takie zdania, jak widać, nie wyczerpują jednak problemu.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 24.11.2011

    okolicznik jako składnik drugoplanowy

    Dlaczego w zdaniu „Daria, od rozwodu z Michałem, samotnie wychowuje swoją córkę Kamilę” dwoma przecinkami wydzielono od rozwodu z Michałem? Czy to nie jest okolicznik? Czy w przypadku gdybyśmy zamienili od rozwodu z Michałem na np. od roku też należałoby postawić dwa przecinki? Czy może z Michałem ma tu jakiś wpływ?
    Nie ma zakazu ujmowania okolicznika w przecinki, zwłaszcza zaś rozwinięty okolicznik może być wydzielony przecinkami na znak, że piszący traktuje go jako składnik drugorzędny, przekazujący treść uboczną, por. „Daria od rozwodu z Michałem samotnie wychowuje swoją córkę Kamilę” i „Daria, od rozwodu z Michałem, samotnie wychowuje swoją córkę Kamilę”. Drugie z tych zdań przeczytamy, czyniąc dłuższe pauzy w miejscu przecinków, a czytelnik zrozumie, że słowa od rozwodu z Michałem powinien traktować tak, jakby były poprzedzone zwrotem nawiasem mówiąc.
    Tej swobody interpunkcyjnej nie należy nadużywać. Zwłaszcza zaś nie należy oddzielać przecinkiem inicjalnych okoliczników, gdyż taki zwyczaj będzie zapewne odbierany jako mechaniczne kopiowanie zasad interpunkcji angielskiej.
    Prozaicznym powodem, dla którego oddzielenie okolicznika przecinkiem może być wskazane, jest chęć uniknięcia dwuznaczności. Skoro istnieją w polszczyźnie takie nazwy, jak pani od muzyki (nauczycielka w szkole), to ktoś może – z obawy przed mimowolnym wyczytaniem z Pana przykładu całostki Daria od rozwodu z Michałem – wydzielić okolicznik przecinkami. Potrzeba uniknięcia dwuznaczności pozwala w ogóle stawiać przecinek tam, gdzie w przeciwnym razie by się go nie postawiło. I tu trzeba jednak zachować umiar: w przykładzie z pytania groźbę dwuznaczności wyolbrzymiłem na użytek tej odpowiedzi, w gruncie rzeczy wcale nie myślę, aby przykład ten, pozbawiony przecinków, mógł być źródłem nieporozumień.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 14.05.2010

    zagadki interpunkcyjne

    Szanowni Państwo!
    Czy w zdaniach typu „Co jeśli będzie gorzej?” powinno się stawiać przecinek? Podobne wątpliwości mam, jeśli chodzi o zdania takie jak „To więcej niż planowano”.
    Pierwsze zdanie jest eliptyczne i przez to raczej potoczne. W potocznej polszczyźnie mniejszą wagę przywiązujemy do interpunkcji, niemniej jednak jeśli zapis ma być poprawny, to przecinek po Co jest potrzebny – tak jak byłby potrzebny w zdaniu nieeliptycznym, np. „Co zrobimy, jeśli będzie gorzej?”. Proszę zauważyć, że spójnik rozdziela tu zdania składowe, a nie inne całostki składowe.
    Inaczej jest w drugim przykładzie, gdzie spójnikiem połączono nie zdania, ale formę przysłówka ze zdaniem („więcej niż planowano”). Autorzy Kieszonkowego słowniczka interpunkcyjnego PWN (Jerzy Podracki i Alina Gałązka) podobny przykład opatrują komentarzem: „w zdaniu pojedynczym zwykle nie stawia się przecinka przed członem porównywanym”. Użycie słowa zwykle wydaje mi się tu bardzo trafne – nie wszystko w interpunkcji polskiej jest wyraźnie określone, więc warto pozostawić pewien margines swobody.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 11.01.2010

    długość zdania a interpunkcja

    Czy należy stawiać przecinek w tak krótkich zdaniach jak: „Robię, co mogę”, „Wiem, co zjem”, „Słyszę, co mówisz” itp.?
    Bardzo dziękuję
    O interpunkcji decyduje budowa i znaczenie zdania, nie jego długość. Nie stosuje się przecinka w konstrukcjach, w których zaimek pytajnozależny nie wprowadza zdania podrzędnego, np. „Nie wiem kiedy” lub „Wiesz co?”, w przykładach podanych w pytaniu przecinki są jednak potrzebne. Zob. par. [363] (90.A.2) w zasadach pisowni Wielkiego słownika ortograficznego PWN (dostępnego też na naszych stronach WWW), gdzie mowa o niestawianiu przecinka w konstrukcjach sfrazeologizowanych.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 9.04.2008

    Nie żebym marudził, ale...

    Czy powinno się stawiać przecinek po nie w zdaniu: „Nie żebym marudził, ale robisz to w zły sposób”?
    Pozdrawiam
    W tego typu zdaniach nie stawiamy przecinka po nie. Ich sens można tłumaczyć następująco: 'Nie jest tak, żebym marudził, ale...'. Por. Inny słownik języka polskiego PWN, hasło żeby, punkt 5, gdzie znajdujemy m.in. taki przykład: „Ślub musi być kościelny. Nie żebym była taka religijna, ale jak już, to już”.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 5.09.2007

    przecinek a tzw. skostniałe zwroty

    Czy należy stawiać przecinek w wypowiedziach typu: „Zrobił to najlepiej (,) jak potrafił”, „Przyjdę najszybciej (,) jak się da”? Wiem, że w wyrażeniach w rodzaju odejść gdzie pieprz rośnie czy cicho jak makiem zasiał przecinka nie ma, ale nie wiem, czy przytoczone przeze mnie też należą do tej kategorii, czy też są bardziej dosłowne, nie zawierają – jak je nazywa słownik interpunkcyjny – „skostniałych zwrotów”.
    Pozdrawiam,
    Iwona Michałowska
    Ponieważ w przytoczonych przez Panią przykładach przecinek jest przed zdaniem podrzędnym (odpowiednio, okolicznikowym sposobu i okolicznikowym czasu), więc są powody, aby go postawić. Wyjątek czyni się dla zdań o charakterze sfrazeologizowanym, np. gdzie pieprz rośnie lub jak makiem zasiał, ale takie zdania nie tworzą obszaru o wyraźnych granicach, gdyż frazeologizacja może mieć różny stopień, co zresztą Pani sama zauważyła. W wypadkach wątpliwych radzę stawiać przecinek. Myślę nawet, że mniejszym złem byłoby postawienie go przed gdzie pieprz rośnie niż niepostawienie przed jak potrafił.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 11.09.2006

    różności interpunkcyjne

    Dzień dobry,
    chciałam zapytać o poprawność interpunkcyjną zdania: „Jazdę nocą ułatwiają nowoczesne reflektory, składające się z żarówki oraz ruchomej przysłony, umożliwiającej przełączenie świateł krótkich na długie”. Zastanawiam się, czy przed takimi wyrazami, jak polegająca, dotycząca, należy stawiać przecinek.
    Z kolei w przypadku konstrukcji takie jak chciałam się upewnić, czy przecinek stawiamy przed wyrazem jak, np. „Olek lubi oglądać takie filmy, jak...”.
    Pozdrawiam
    D.W.
    Przed imiesłowami przymiotnikowymi stawiamy przecinek zazwyczaj wtedy, gdy są rozwinięte. Im bardziej rozwinięte, tym bardziej chcemy ów przecinek postawić. I tym bardziej będzie go oczekiwał czytelnik, gdyż przecinek, dzieląc długie zdania na części, ułatwia lekturę.
    Jeśli chodzi o drugie pytanie, to interpunkcja zależy od szyku zdania: „Olek lubi oglądać takie filmy, jak...”, ale „Olek lubi oglądać filmy, takie jak...”. Proszę zauważyć, że w pierwszym przykładzie akcent zdaniowy pada zarówno na słowo takie, jak i na filmy, a w drugim tylko na filmy.
    Kiedyś interpunkcji można było się uczyć z niedużej książeczki Ewy i Feliksa Przyłubskich pt. Gdzie postawić przecinek? Dziś podobne rozmiary ma Słownik interpunkcyjny Jerzego Podrackiego i Aliny Gałązki (pewnie jest jeszcze w ofercie PWN). Można też studiować wstępy do słowników ortograficznych, ale do nich trzeba mieć podobne zamiłowanie jak do przepisów prawa.

    Mirosław Bańko, PWN

 



Copyright © 1997-2014 Wydawnictwo Naukowe PWN SA
infolinia: 0 801 33 33 88