znajdź słowa:  w kategorii:  jak szukać? nazapki

Lista odpowiedzi

RSS - poradnia Zasubskrybuj nowości przez RSS (co to jest?)

wpisy 1 - 10 z 22 znalezionych

  • 3.07.2013

    odmiana nazwisk dwuczłonowych

    Dzień dobry,
    zastanawia mnie kwestia odmiany nazwiska dwuczłonowego, które nosi mój znajomy. Z tego, co wiem, [wynika, że] należy odmieniać oba człony, chyba że pierwszy człon stanowi rodowe zawołanie. Jak należy zatem postąpić w przypadku nazwiska Natzke-Kruszyński, w którym pierwszy człon nie jest zawołaniem, gdyż oba człony to nazwiska po rodzicach? Zgodnie z powyższym poprawnym wydaje się Natzkego-Kruszyńskiego, ale taka odmiana brzmi dla mnie nieco pretensjonalnie.
    Bardzo dziękuję za odpowiedź.
    W nazwisku tym należy odmieniać obydwa człony. Wśród zasad odmiany nazwisk mamy co prawda taką, która pozwala na nieodmienność nazwisk zakończonych na -e, o ile wystąpią z jakimś wyrazem odmiennym. Można więc zaakceptować połączenia typu Jana Natzke-Kruszyńskiego, a nawet Natzke-Kruszyńskiego, skoro drugi człon nazwiska jest odmieniany.

    Jan Grzenia

  • 4.12.2011

    Alicja Bachleda Curuś

    Witam,
    w nazwiskach dwuczłonowych oba człony są względem siebie równorzędne i stosuje się w nich łącznik. Jednak wśród opinii językowych RJP znalazłam zapis, że „dwuczłonowe nazwiska góralskie – takie, które wskazują na pochodzenie osób, które je noszą, z różnych rodów (a nie są złożeniem nazwiska panieńskiego i mężowskiego) – zwyczajowo zapisuje się [jednak] bez łącznika, np. Alicja Bachleda Curuś, Andrzej Gąsienica Makowski”. Jaka pisownia jest więc w przypadku tych nazwisk prawidłowa?
    W najnowszym WSO takiego zapisu nie ma, ale to RJP odpowiada za kodyfikację polskiej ortografii, więc nie ma formalnych podstaw, aby jej wypowiedzi kwestionować. Proszę tylko zwrócić uwagę, że zapis, który Pani znalazła, pochodzi nie z uchwały RJP, tylko z jej opinii, a opinie mają niższą rangę od uchwał. Zresztą zwyczaj, o którym się mówi w cytowanej opinii, nie jest powszechny: polska Wikipedia ma hasło Alicja Bachleda-Curuś, internetowa encyklopedia PWN hasło Andrzej Bachleda-Curuś – oba z dywizem. Także w archiwum Gazety Wyborczej nie znalazłem Alicji Bachledy-Curuś bez dywizu.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 22.09.2011

    nazwiska dwuczłonowe kobiet

    Witam,
    mam pytanie dotyczące odmiany mojego nazwiska, a szczególnie jego drugiej części. Czy Łępa się odmienia? Dla Joanny Piwowarskiej-Łępa? Czy dla Joanny Piwowarskiej-Łępy?
    W dwuczłonowych nazwiskach kobiet odmieniamy każdy człon niezależnie, tak jakby występował samodzielnie. Pierwszy człon Pani nazwiska ma odmianę przymiotnikową, drugi odmienia się jak rzeczownik kępa. Zatem dla Joanny Piwowarskiej-Łępy, dzięki Joannie Piwowarskiej-Łępie, przez Joannę Piwowarską-Łępę, z Joanną Piwowarską-Łępą, o Joannie Piwowarskiej-Łępie.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 12.02.2011

    męskie nazwiska dwuczłonowe

    Szanowni Państwo,
    proszę o poradę w sprawie odmiany nazwiska Wołk-Łaniewski: Wołka-Łaniewskiego czy Wołk-Łaniewskiego? Czy może dopuszczalne są obie formy? Kwestia jest, oczywiście, szersza i dotyczy nazwisk dwuczłonowych z pierwszym członem „odherbowym”.
    Serdecznie pozdrawiam,
    P. S.
    W nazwiskach z pierwszym członem „odherbowym” wolno odmieniać oba człony bądź tylko drugi, np. Wołka-Łaniewskiego lub Wołk-Łaniewskiego. Zob. hasło problemowe Nazwiska w słownikach poprawnej polszczyzny PWN, część IV: Męskie nazwiska dwuczłonowe.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 16.11.2010

    złożone nazwiska par małżeńskich

    Jaką formę powinna mieć liczba mnoga nazwisk dwuczłonowych w wypadku małżeństw? Pan Nowina-Konopka i pani Nowina-Konopka to państwo...? Pan Sadowski-Zaręba i pani Sadowska-Zaręba to państwo...? I wreszcie pan Linde-Wlazło i pani Linde-Wlazło to państwo...?
    Pozdrawiam,
    Karol Kowalski
    Odmieniać należy oba człony nazwisk złożonych, również w liczbie mnogiej. Właściwe formy to Nowinowie-Konopkowie, Sadowscy-Zarębowie, Lindowie-Wlazłowie.

    Jan Grzenia

  • 14.05.2010

    dwuczłonowe imiona skrócone do inicjałów

    Jak zapisać incicjały imion połączonych dywizem? Jean-Baptiste (Rousseau) to w skrócie J.B. czy J.-B.?
    W odniesieuniu do dwuczłonowych nazwisk Rada Języka Polskiego opowiedziała się za nieużywaniem dywizu w zapisie skróconym do inicjałów, ale nowe wydanie Wielkiego słownika ortograficznego, które przygotowujemy w PWN, daje użytkownikom swobodę i uzasadnia ją tym, że dywiz zwiększa czytelność zapisu. Jeśli przez analogię odnieść te zalecenia do dwuczłonowych imion, to należałoby aprobować oba zapisy wymienione w Pana pytaniu: J.B. Rousseau i J.-B. Rousseau.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 27.04.2010

    Mackiewicz-Kaczyńska

    Czy słuszne jest stanowisko poprawiaczy napisu Mackiewicz-Kaczyńska na sarkofagu?
    1. Łącznik stosuje się przy nazwiskach złożonych, dwuczłonowych, tymczasem tu mamy dwa osobne nazwiska, a więc sytuację inną, nie uwzględnioną w przepisie, nie tę, na którą powołują się adwersarze.
    2. Niestandardowa pisownia jest tolerowana w układach graficznych (strony tytułowe, afisze itp.). Czy napis na sarkofagu nie jest jedną z takich sytuacji?
    3. Są precedensy: Garton Ash, Vargas Llosa...
    Można łatwo sprawdzić, że p. Maria Kaczyńska nie używała swego panieńskiego nazwiska, przynajmniej jako żona prezydenta RP. Wydaje się nawet, że większość Polaków poznała je dopiero w ostatnich tygodniach. Jeśli jednak zdecydowano o umieszczeniu jej nazwiska rodowego na sarkofagu, należało zastosować się do obowiązujących przepisów ortografii. Nie było to chyba trudne, bo widziałem setki klepsydr w prasie, a nie pamiętam ani jednego zapisu bez łącznika.
    I jeszcze odpowiedzi na Pana próbę argumentacji:
    Ad 1. Twierdzenie, że na sarkofagu „mamy dwa osobne nazwiska” jest trudne do obrony, bo odnoszą się one do jednej osoby, a takie nazwiska uznajemy za złożone.
    Ad 2. Niestandardowa pisownia bywa akceptowana, ale ogranicza się do zapisu małych i wielkich liter. Tu zaś chodzi łącznik, wobec tego reguła [57] Wielkiego słownika ortograficznego PWN nie może mieć zastosowania.
    Ad 3. Pierwsze z tych nazwisk jest angielskie, drugie hiszpańskie, a więc żadne z nich nie może być argumentem w sprawie polskiej pisowni.
    Proszę o nieużywanie w tym kontekście negatywnie nacechowanych wyrazów typu poprawiacze, ponieważ – jak wynika z mojej lektury tekstów internetowych – chodzi tu o ludzi, którzy ortografię polską uznają za istotną część naszej tradycji, a tym samym wartość, którą należy szanować. Jeśli ktoś popełnił błąd, powinien go naprawić i nie powinno to być trudne. Usilne poszukiwanie uzasadnienia dla błędu uznaję za niepotrzebny wysiłek.

    Jan Grzenia

  • 9.10.2007

    odmiana dwuczłonowych nazwisk hiszpańskich

    Dzień dobry,
    chciałabym zapytać o zasady odmiany dwuczłonowych nazwisk hiszpańskich. Czy odmieniają się oba człony (np. Ortegi y GassetaWielki słownik ortograficzny PWN), czy tylko pierwszy (np. de Goi y LucientesWielki słownik ortograficzny PWN), czy może drugi (np. M. Hidalgo y CostilliEncyklopedia powszechna PWN, hasło VICTORIA GUADELUPE)?
    Pozdrawiam serdecznie
    Anna
    Polszczyzna jest językiem fleksyjnym, toteż odmieniamy wszystkie wyrazy będące odmiennymi częściami mowy. Niekiedy z poważnych powodów możemy odstąpić od tej zasady, zwłaszcza gdy zakończenie wyrazu nie pozwala na ustalenie wzorca odmiany (dotyczy to np. nazwisk typu Enescu, Mutu).
    W związku z tym w podanych nazwiskach należy odmieniać obydwa człony, również dlatego, że pod względem budowy odpowiadają one dwuczłonowym nazwiskom polskim typu Nowak‑Jeziorański (hiszpański spójnik y znaczy ‘i’).

    Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski

  • 18.01.2007

    odmiana nazwisk

    Witam,
    chciałbym zapytać o poprawną formę biernika liczby pojedynczej nazwisk Żontołw i Dusza. Formy Żontołwów i Duszów wydają mi się wyjątkowo niezgrabne, czy są pomimo to prawidłowe?
    Ponadto czy w nazwiskach dwuczłonowych odmieniają się oba człony?
    Dziękuję za pomoc i pozdrawiam.
    W bierniku liczby pojedynczej powinno być: Żontołwa, Duszę. W bierniku liczby mnogiej: Żontołwów, Duszów.
    W nazwiskach dwuczłonowych najczęściej odmieniają się oba człony, np. Kadena‑Bandrowskiego, Pawlikowskiej‑Jasnorzewskiej, niekiedy dopuszcza się wariantywną nieodmienność pierwszego członu (Kaden‑Bandrowskiego). W razie wątpliwości lepiej pierwszy człon nazwiska odmieniać.

    Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski

  • 28.11.2006

    staro-cerkiewno-słowiański

    Dlaczego staro-cerkiewno-słowiański albo cerkiewnosłowiański? Takie zapisy notuje m.in. Wielki słownik ortograficzny PWN.
    Złożenia o trzech członach lub większej ich liczbie piszemy z łącznikiem między każdą parą członów. W złożeniach dwuczłonowych bierzemy pod uwagę stosunek członów: jeśli jest współrzędny, używamy łącznika (np. biało-czerwony), jeśli niewspółrzędny – piszemy łącznie (np. jasnoczerwony). W wyrazie cerkiewnosłowiański człony są niewspółrzędne, pierwszy jest określeniem drugiego, stąd taka, a nie inna pisownia.

    Mirosław Bańko, PWN

 



Copyright © 1997-2014 Wydawnictwo Naukowe PWN SA
infolinia: 0 801 33 33 88