znajdź słowa:  w kategorii:  jak szukać? nazapki

Lista odpowiedzi

RSS - poradnia Zasubskrybuj nowości przez RSS (co to jest?)

wpisy 11 - 15 z 15 znalezionych

  • 8.11.2006

    nie uznać za stosowne

    Chciałam zapytać o sformułowanie uznać za stosowne: „Autor nie uznał za stosowne opatrzenia komentarzem informacji” czy może „Autor nie uznał za stosowne opatrzyć komentarzem informacji”? Dziękuję i pozdrawiam.
    Ania z Opola
    Prawie wszystkie przykłady użycia frazy nie uznać za stosowne (w różnych osobach, liczbach itd.), zaświadczone w Korpusie Języka Polskiego PWN, poprzedzają bezokolicznik zależnego czasownika, np. „Nie uznał za stosowne odpowiedzieć”. Bardzo rzadko w miejscu zależnego bezokolicznika pojawia się dopełniacz rzeczownika.
    Ta sama fraza bez negacji, a więc uznać za stosowne, dość często pojawia się z biernikiem, ale nie rzeczownika, lecz zaimka, np. „Uznali to za stosowne” albo „Upoważniam cię do poczynienia wszelkich kroków w mojej sprawie, które uznasz za stosowne”. Tu też często pojawia się bezokolicznik, np. „Rzecznik Ministerstwa Obrony uznał za stosowne oświadczyć...”.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 18.09.2006

    zrzec się

    Szanowni Państwo,
    chciałabym zapytać o odmianę czasownika zrzec się. Zgodnie z odpowiednim jej wzorem forma bezosobowa tego czasownika powinna brzmieć zrzeknięto się. Czy dopuszczalna jest forma zrzeczono się?
    Skoro mamy np. wyrzeczono (coś albo się), to powinniśmy mieć też zrzeczono się (czegoś). I rzeczywiście mamy, por.: „Art. 1050. Zrzeczenie się dziedziczenia może być uchylone przez umowę między tym, kto zrzekł się dziedziczenia, a tym, po kim się dziedziczenia zrzeczono. Umowa powinna być zawarta z formie aktu notarialnego” (Kodeks cywilny).
    Bezokolicznikom na -c nie odpowiadają formy bezosobowe na -nięto, lecz na -ono, por. strzyc – strzyżono, piec – pieczono, wlec – wleczono, tłuc – tłuczono. Wprawdzie mamy biec – biegnięto, ale to dlatego, że dawna forma bieżono wyszła z użytku, a biegnięto „dopasowało się” do obocznego bezokolicznika biegnąć. Por. spotykane jeszcze czasem archaiczne bieży, np. „Zbladł Starosta, szybko bieży,/ Wita Króla jak należy” (Jan Brzechwa, Przygoda króla jegomości).

    Mirosław Bańko, PWN

  • 11.05.2005

    imiesłów przysłówkowy

    Witam!
    Czy zdanie: „Prosimy o pisanie gramatyczne, pełnymi zdaniami, używając polskich liter” jest niepoprawne gramatycznie?
    Pozdrawiam.
    Niestety tak, poprawnie byłoby „... z użyciem polskich liter”. Imiesłów przysłówkowy musi odnosić się do formy osobowej czasownika (piszemy, używając...), do bezokolicznika (pisać, używając...) lub do tzw. bezosobnika (pisano, używając...). Nie może odnosić się do rzeczownika odczasownikowego, czyli tzw. gerundium (pisanie, używając...).

    Mirosław Bańko, PWN

  • 2.03.2004

    Będzie zrywać czy będzie zrywała?

    Witam serdecznie!
    Czy można używać wyrazu w formie bezokolicznika, zadając komuś pytanie typu: „Kochanie, czy będziesz jeść ten gulasz?”, czy może lepiej zapytać „Kochanie, czy będziesz jadł ten gulasz?”. I jeszcze dwa zdania: „Czy ona będzie zrywać te zielone jabłka?”, a może „Czy ona będzie zrywała te zielone jabłka?”.
    Będę wdzięczny za odpowiedź.
    Pozdrawiam,
    Mariusz Więckowski
    Szanowny Panie,
    zacytowane zdania w obu wariantach są równie poprawne. Norma nie faworyzuje konstrukcji czasu przyszłego czasowników niedokonanych z bezokolicznikiem ani z dawnym imiesłowem przeszłym typu jadł, zrywała. Trzeba tylko pamiętać, że:
    1. Konstrukcja z imiesłowem nie może być użyta w szyku przestawnym, tzn. czasownik być musi być zawsze przed imiesłowem.
    2. Czas przyszły czasowników wymagających dopełnienia bezokolicznikowego tworzymy z imiesłowem, np. „Wreszcie będę mógł/ mogła odpocząć’’ (unikamy podwójnego bezokolicznika w zdaniu).
    Tyle norma. Jeśli chodzi o zwyczaj językowy, to konstrukcji imiesłowowych używa się częściej przy podmiotach męskich, a bezokolicznikowych przy żeńskich. Szczególnie wyraźna jest ta przewaga w 1. os. liczby pojedynczej, a więc tam, gdzie rodzaj gramatyczny zgadza się z płcią nadawcy. Zwyczaj ten można interpretować i tak, że w jedynej konstrukcji gramatycznej pozwalającej wybrać między konstrukcją ukrywającą a ujawniającą rodzaj (i płeć mówiącego) kobiety częściej te informacje ukrywają w bezokoliczniku, a mężczyźni ujawniają w imiesłowie. Oczywiście mają tu znaczenie także inne czynniki: męska konstrukcja imiesłowowa ma tyle samo sylab co bezokolicznikowa, ale forma żeńska jest już dłuższa, a więc czujemy jej odrębność.
    Warto dodać, że konstrukcja imiesłowowa czasu przyszłego jest polską specjalnością. Inne języki północno-słowiańskie używają w tej funkcji wyłącznie bezokolicznika.

    Marek Łaziński, Uniwersytet Warszawski

  • 10.06.2002

    zaleca się z bezokolicznikiem

    Czy zdanie: „Zmiany do... zaleca się włączyć, zaznaczając je...” jest poprawne? Co prawda w Nowym słowniku poprawnej polszczyzny jest wyraźny zakaz łączenia czasownika zalecać z bezokolicznikiem, ale np. w Nowym słowniku ortograficznym (na obwolucie!) jest wyraźnie „wskazanie miejsc, w których zaleca się dzielić wyrazy...”. Czy w związku z tym zaleca się + bezokolicznik razi w każdym kontekście, czy też można zastosować wyjątki od tej reguły?

    Z góry dziękuję i pozdrawiam.
    Andrzej Górecki
    „Nowy słownik poprawnej polszczyzny” wydaje się trochę przewrażliwiony na tym punkcie. Przeważnie zaleca się brzmi lepiej w sąsiedztwie rzeczownika niż bezokolicznika (dotyczy to m.in. przykładów wymienionych w słowniku) i faktycznie połączeń z rzeczownikiem jest w tekstach więcej. Ale reguła nie działa bezwyjątkowo, choćby dlatego, że nie zawsze użycie rzeczownika jest możliwe. Na przykład nie widać błędu w zdaniu: „Metodę tę zaleca się stosować w przypadkach, gdy...”, natomiast zdanie z bezokolicznikiem przy tym szyku wyrazów byłoby trudno zrozumiałe, jeśli w ogóle poprawne: „Metody tej zaleca się stosowanie w przypadkach, gdy...”.

    Mirosław Bańko

 



Copyright © 1997-2014 Wydawnictwo Naukowe PWN SA
infolinia: 0 801 33 33 88