znajdź słowa:  w kategorii:  jak szukać? nazapki

Lista odpowiedzi

RSS - poradnia Zasubskrybuj nowości przez RSS (co to jest?)

wpisy 291 - 300 z 362 znalezionych

  • 21.02.2003

    prezydent

    Obecnie żona prezydenta to pani prezydentowa. A jeśli prezydentem byłaby kobieta, to jej mąż byłby.... prezydentowym? No bo chyba nie prezydentem. Z kolei kobieta-prezydent nie mogłaby być nazywana prezydentową, bo byłoby to mylące...
    Przykłady takie pokazują, jak nierówno traktowane są płci w języku. Nazwy kobiet tworzone są od nazw mężczyzn, ale nie na odwrót. Także nazwy par małżeńskich pochodzą od nazw męskich, por. premierostwo albo Adamowie (Adam z żoną). Kobieta tradycyjnie była tylko towarzyszką życia mężczyzny i nie odgrywała istotnej roli w życiu społecznym. Język to „zapamiętał” i dziś, mimo że sytuacja się w znacznej mierze zmieniła, nadal dyskryminuje kobiety.

    Mirosław Bańko

  • 17.02.2003

    logistyk

    Jak powinna wyglądać poprawna forma: logista czy logistyk, logiści czy logistycy?
    Skoro logiką zajmuje się logik, to niechby logistyką zajmował się logistyk. Forma logista byłaby odpowiednia, gdybyśmy zamiast logistyka mówili logizm (por. kubista – kubizm).

    Mirosław Bańko

  • 16.02.2003

    hrabski

    Prosze o wyjaśnienie, jak utworzyć przymiotnik od słowa hrabstwo w znaczeniu 'należący do hrabstwa'. Hrabski?
    Serdecznie pozdrawiam
    DR
    Hrabski to przymiotnik od hrabia. Od hrabstwo można by utworzyć przymiotnik hrabstwowy (jak od państwo – państwowy), ale słowniki takiego nie notują. Musi być on bardzo rzadki.

    Mirosław Bańko

  • 14.02.2003

    włącznik

    Czy w języku polskim istnieje wyraz włącznik?
    Owszem, jest włącznik i jest wyłącznik, ale ten drugi pojawia się w tekstach częściej. Nie należy stąd pochopnie wnioskować, że Polacy częściej wyłączają np. telewizor niż go włączają. Równie pochopny byłby wniosek, że Polacy schodzą ze schodów, ale nie wchodzą, bo nie mają wchodów.
    Ciekawe, że nie ma włącznika w trzytomowym Słowniku języka polskiego PWN. Samo słowo nie jest nowe, występuje w polszczyźnie co najmniej od połowy XX wieku.

    Mirosław Bańko

  • 14.02.2003

    badania aprobacyjne?

    Szanowny Panie,
    W celu wydania aprobaty na stosowanie określonego produktu przeprowadzam badania właściwości tego produktu. Czy badania te można nazwać badaniami aprobacyjnymi, czy badaniami aprobatacyjnymi, czy też żadnego z tych słów nie można użyć?
    Z uszanowaniem,
    Stanisław Gorzkowski
    Przymiotnik od aprobata brzmi aprobatywny, ale znaczy on tyle, co 'wyrażający zgodę' (np. aprobatywna wypowiedź). Gdy chodzi o badania – czyli czynności, które mają dopiero pomóc w podjęciu decyzji o ewentualnej aprobacie lub jej braku – użycie przymiotnika aprobatywny byłoby mylące. Z tego samego powodu nietrafny byłby wybór imiesłowu aprobujący od czasownika aprobować. Natomiast druga z przytoczonych przez Pana form, tzn. aprobatacyjny, jest utworzona niezgodnie z modelami słowotwórczymi polszczyzny.
    Reasumując, radzę poszukać innej nazwy dla przeprowadzanych przez Pana badań. Wydaje mi się, że badania kwalifikacyjne byłyby właściwym określeniem.

    Mirosław Bańko

  • 11.02.2003

    lunatykować i wkasać

    Witam serdecznie!
    Chciałabym zapytać, czy w języku polskim występują czasowniki lunatykować (od słowa lunatyk) i wkasać. Czy można powiedzieć, że ktoś wkasał koszulę w spodnie?
    Pozdrawiam bardzo serdecznie
    Isabell
    Lunatykować jest używane, i to nawet dość często. Słowo to znajdzie Pani np. w Uniwersalnym słowniku języka polskiego PWN, który ukaże się w marcu 2003 w dwóch różnych edycjach: luksusowej, 6-tomowej, i standardowej, 4-tomowej.
    Czasownika wkasać wymieniony słownik nie podaje. Nie ma go też w większym, 11-tomowym Słowniku języka polskiego pod red. Witolda Doroszewskiego. Przytacza go za to przedwojenny Słownik języka polskiego, tzw. warszawski, z informacją, że jest to wyraz gwarowy.

    Mirosław Bańko

  • 11.02.2003

    ekspertowy czy ekspercki?

    Uprzejmnie proszę o rozstrzygnięcie, czy poprawne jest wyrażenie system ekspertowy, czy może powinno ono brzmieć system ekspercki. Wyjaśniam, że chodzi o komputerową bazę danych, zawierającą opinie ekspertów. Program ten umożliwia uzyskanie odpowiedzi na postawione pytanie, np. o możliwość wystąpienia zagrożenia, na podstawie zgromadzonych danych.
    Znacznie bardziej podoba mi się nazwa system ekspercki, ale muszę obiektywnie przyznać, że częściej pisze się o systemach ekspertowych. W ogóle przyrostek -owy jest współcześnie bardzo aktywny, a wśród przymiotników o zakończneiu -cki przeważają takie, które przed owym zakończeniem mają samogłoskę lub spółgłoskę n. Słowo ekspercki niezbyt pasuje więc do systemu słowotwórczego polszczyzny i chyba dlatego większość autorów woli formę ekspertowy.
    W tej sytuacji trudno ganić którąkolwiek z dwóch form. Mam nadzieję, że przytoczone argumenty pomogą Pani dokonać samodzielnego wyboru.

    Mirosław Bańko

  • 5.02.2003

    patronażowy?

    Witam serdecznie,
    chciałabym dowiedzieć się, czy można użyć sformułowania wizyta patronażowa (będąca de facto wizytą w celu kontroli poprawnosci, a więc pełniąca funcję opiekuńczą nad klientem). Nie znalazłam takiego słowa w dostępnych mi słownikach i encyklopediach, ale słyszałam takie słowo w terminologii medycznej.
    Proszę o podpowiedź,
    Pozdrawiam
    W słownikach języka polskiego nie ma słowa patronaż, jest za to patronat. Sądzę więc, że należy powiedzieć raczej wizyta patronacka.

    Mirosław Bańko

  • 14.01.2003

    medialny czy mediowy?

    Witam!
    Chciałbym dowiedzieć się, czym różnią się słowa mediowy i medialny, kiedy należy ich używać i konkretnie którego z nich użyć w sformułowaniu „Informatyka w zarządzaniu produkcją medialną (mediową)” – chodzi o produkcję stron internetowych, płyt CD/DVD, filmów reklamowych itp.
    Z poważaniem
    Aleksander Pawlak
    Mediowy to wciąż dość rzadkie słowo, które jednak z pewnością będzie się upowszechniać ze względu na dużą produktywność przyrostka -owy, tworzącego przymiotniki od rzeczowników. Starsza i znacznie częstsza postać tego przymiotnika to medialny. Obecnie zarysowuje się między nimi pewna specjalizacja: mediowy nabiera ogólnego znaczenia 'związany z mediami' (w tym znaczeniu mówimy np. o rynku mediowym i partnerach mediowych), natomiast medialny występuje nie tylko znaczeniu ogólnym, lecz również w innym, które można by określić jako 'znany z mediów' (np. osobowość medialna). Poza tym medialny (ale nie mediowy) może znaczyć 'związany z medium spirytystycznym').
    Na razie polecałbym używanie przymiotnika medialny bez względu na znaczenie. Konkurencyjna forma mediowy jest zbyt rzadka, aby ją traktować poważnie. Można się obawiać, że w czytelnikach lub słuchaczach obudzi ona podejrzenie, iż osoba używająca jej nie zna starszej i ogólnie przyjętej formy medialny.

    Mirosław Bańko

  • 18.12.2002

    nacelowany?

    Czy można używać słowa nacelowany w znaczeniu 'skierowany na coś'? W powszechnym użyciu, a pachnie germanizmem (gezielt)!
    Odradzam użycie tego słowa – nie ze względu na jego pochodzenie (gdyż nie jest ono bezpośrednią pożyczką z języka niemieckiego), lecz dlatego, że jest rzadkie, nieobecne w większości słowników i może budzić wątpliwości normatywne. Zamiast o działaniach nacelowanych na coś mówmy raczej o działaniach skierowanych na coś lub mających coś na celu.

    Mirosław Bańko



Copyright © 1997-2014 Wydawnictwo Naukowe PWN SA
infolinia: 0 801 33 33 88