znajdź słowa:  w kategorii:  jak szukać? nazapki

Lista odpowiedzi

RSS - poradnia Zasubskrybuj nowości przez RSS (co to jest?)

wpisy 641 - 650 z 1158 znalezionych

  • 26.09.2006

    zwroty obcojęzyczne

    Dzień dobry!
    Czy używanie łacinskich zwrotów jest niezgodne z polską ortografią (np. de gustibus non est disputandum)? I ogólnie, jak używanie obcojęzycznych zwrotów ma się do polskiej ortografii?
    Zwroty obcojęzyczne tylko w najbardziej ogólnym zakresie podlegają polskiej ortografii (np. jeśli występują na początku zdania, powinny zaczynać się wielką literą). Aby zaznaczyć, że pochodza z innego języka, zazwyczaj przytacza się je kursywą. Należy ponadto zadbać, aby były składniowo zespolone z tekstem, w którym się pojawiają, i aby harmonizowały z nim stylistycznie.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 5.09.2006

    używana mało

    Witam,
    jaka jest poprawna forma: mało używana czy małoużywana?
    Pozdrawiam
    Nie mogę się oprzeć pokusie zabawy z tym słowem: forma małoużywana jest mało używana, dlatego poprawnie używana jest forma mało używana. Albo używana mało.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 5.09.2006

    Anioł Stróż

    Dzień dobry!
    Pytanie dotyczy pisowni Anioła Stróża (rel.). Słowniki ortograficzne podają pisownię wielkimi literami, języka polskiego – małymi. Sytuacja dotyczy różnych wydawnictw, w tym PWN. Jak jest poprawnie?
    W znaczeniu religijnym przeważa pisownia wielkimi literami i za taką opowiedziała się Komisja Języka Religijnego przy Radzie Języka Polskiego, zob. Zasady pisowni słownictwa religijnego pod red. Renaty Przybylskiej i Wiesława Przyczyny, 2005. Małymi literami pisze się o czyimś aniele stróżu, mając na myśli kogoś, kto stale towarzyszy tej osobie, np. szpieguje ją.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 13.07.2006

    SA

    Witam serdecznie,
    chciałam się upewnić, czy skrót od Spółka Akcyjna to SA, bez kropek?
    Pozdrawiam
    Daria Weps
    Z punktu widzenia zasad ortografii – na pewno tak. W praktyce bywa różnie, a ponieważ sądy zajmujące się rejestrowaniem spółek czasem też piszą wbrew ortografii, więc później przedstawiciele takich spółek używają pisowni z kropkami w przekonaniu, że bez kropek nazwa byłaby nieważna.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 11.07.2006

    kreatywna ortografia

    Czy mogłam swoją wystawę nazwać „Byt nie bytu”, czy rażąco naruszyłam reguły ortografii polskiej? Ktoś przekręcił ową nazwę i napisał na łamach prasy lokalnej „Byt nie bycia” – teraz sprawa mnie dręczy i męczy.
    Zarówno niebyt, jak i niebycie powinny być zasadniczo pisane łącznie. Dla wydobycia specjalnych efektów decydujemy się czasem na odstępstwo od reguł ortografii. Oczywiście zamiana pisowni łącznej na rozdzielną to krok dość radykalny. Można było postąpić ostrożniej i napisać „Byt nie-bytu” (podobnie pisywał Norwid, który był wrażliwy na etymologię i budowę słów). Rozumiem jednak, że prawdziwa sztuka nie zna ograniczeń.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 7.07.2006

    minimum i maksimum

    Szanowni Państwo! Czy można zastosować skróty wyrazów minimum i maksimum? Jeśli tak to jakie. W moim tekście pojawiają się często w tabelach i ze wględów graficzych wygodnie byłoby mi użyć krótszych nazw.
    Pozdrawiam.
    Marta S.
    Słownik skrótów i skrótowców J. Podrackiego podaje skróty min., maks. i max. – wszystkie z kropką, której obecność tu wynika z ogólnej reguły użycia kropki w skrótach. Ostatni z wymienionych skrótów dość często jednak pojawia się w tekstach również bez kropki. Poza tym występuje jako określenie rzeczownika, np. „Taryfa max nie wprowadza podziału na godziny szczytu i poza szczytem” (z reklamy telekomunikacyjnej).

    Mirosław Bańko, PWN

  • 6.07.2006

    skróty

    Widziałam gdzieś tabliczkę z takim napisem: „Czy wszedłeś/-aś tu w odpowiednim stroju?”. Pytam: czy wolno posłużyć się takim skrótem? Dlaczego tak lub dlaczego nie? Do jakich zasad językowych się odwołać, by wyjaśnić tę sprawę? Będę wdzięczna za odpowiedź.
    Cytowany zapis jest mało zrozumiały i grozi tym, że niezbyt kompetenty czytelnik, np. cudzoziemiec, może rozwinąć go błędnie do formy: „Czy wszedłeś/wszedłaś tu w odpowiednim stroju?”. Jest zatem sprzeczny z komunikatywną funkcją języka.
    Cytowanemu pytaniu można też zarzucać, że niesprawiedliwie traktuje płci, eksponując formę męską, a marginalizując żeńską. Taki zarzut dotyczy jednak bardzo wielu podobnych form, powszechnie używanych np. w ankietach, więc jego moc jest mniejsza.
    Najlepiej by było użyć w pytaniu formy nienacechowanej rodzajowo, np. „Czy wchodzisz tu w odpowiednim stroju?”, albo obejmującej obydwie płcie, np. „Czy weszli tu Państwo w odpowiednim stroju?”.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 5.07.2006

    i-ty i n-ty

    Od kilku(nastu) lat zapis liczebników porządkowych 1-szy, 2-gi jest, o ile dobrze myślę, niepoprawny. Piszemy 1., 2. (z kropką na końcu). A jaka jest poprawna pisownia w przypadku często stosowanym w matematyce: n-ty (czytamy [enty]) czy też rozwinięcie Laplace'a względem i-tego wiersza i j-tej kolumny (czytamy [itego], [jotej])? Czy jest to poprawna pisownia i wymowa oraz czy ewentualnie istnieje jakaś alternatywna? Z góry dziękuję za odpowiedź i pozdrawiam.
    1-szy, 2-gi i podobnie pisano przed wojną. Nie sprawdzałem, kiedy dokładnie nastąpiła zmiana, ale z całą pewnością było to kilkadziesiąt lat temu, a nie kilka ani kilkanaście. Dziś piszemy np. dnia 1 września, nie dnia 1-szego września. Kropki po liczbie nie ma potrzeby stawiać, jeśli kontekst jednoznaczenie wskazuje, że oznacza ona liczebnik porządkowy. W wielu konstrukcjach (m.in. w zapisie daty, por. przykład wyżej) byłoby to wręcz niewskazane.
    Co innego przyjete w matematyce zapisy typu n-ty element ciągu lub i-ty wiersz j-tej kolumny macierzy. Tu alternatywą mogłyby być tylko konstrukcje element n, wiersz i, kolumna j, ale w większości wypadków będą one mniej czytelne.
    Nie zwróciłem wcześniej uwagi na analogię konstrukcji typu 1-szy września i n-ty element. Jak widać, tam gdzie naprawdę chodzi o precyzję wysłowienia, zabronione dzisiaj zapisy okazują się użyteczne. Można by się tylko wahać, jak pisać: 1-szy czy 1-y, a może 1-wszy? Przypuszczam, że niepewność ta była jednym z powodów, dla których zaniechano tego rodzaju pisowni w ogóle.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 1.06.2006

    spośród

    Witam,
    moje pytanie chodzi mi długo już po głowie. Jak pisze się spośród czy z pośród? Wydaje mi się, że ta 1. wersja jest poprawna, aczkolwiek nie jestem pewna, ponieważ znajomy powiedział mi, że oba wyrażenia są dopuszczalne... A jak jest naprawdę?? Bardzo mi zależy na szybkiej odpowiedzi...
    Może powinnam napisać, w jakim zdaniu? Czy to nie ma znaczenia?
    Spośród w każdym zdaniu piszemy nie tak, jak by chciał Pani znajomy, lecz tak, jak słychać. Podstawą pisowni przez s- jest bowiem fonetyczne upodobnienie historycznego przedrostka z- do następującej po nim spółgłoski. Podobnie piszemy spomiędzy, sponad, spaść, stracić, scalić – we wszystkich tych przykładach przedrostek uległ ubezdźwięcznieniu przed spółgłoską bezdźwięczną. Natomiast przed spółgłoską dźwięczną do ubezdźwięcznienia nie dochodzi, por. spod i znad, strącić i zrzucić.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 31.05.2006

    pod kątem

    Jak powinnam napisać poprawnie: pod kątem bezpieczeństwa zdrowia czy pod kontem...? Ja uważam, że poprawnie ma być kątem, ale w internecie spotkałam się i z taką, i taką formą pisowni.
    Wyrażenie pod kątem – używane w sąsiedztwie takich czasowników, jak oceniać, analizować, rozpatrywać – pochodzi od rzeczownika kąt, nie od konto.

    Mirosław Bańko, PWN



Copyright © 1997-2014 Wydawnictwo Naukowe PWN SA
infolinia: 0 801 33 33 88