znajdź słowa:  w kategorii:  jak szukać? nazapki

Lista odpowiedzi

RSS - poradnia Zasubskrybuj nowości przez RSS (co to jest?)

wpisy 1 - 10 z 39 znalezionych

  • 19.05.2013

    odmiana nazwisk francuskich

    Dlaczego nazwisko Chamfort odmienia się inaczej niż Barthes? W przypadkach zależnych pierwsze nazwisko „odzyskuje” niemą końcówkę, czyli piszemy: Chamfortowi (wym. [chamfortowi]), natomiast w przypadku drugiego nazwiska: Barthes’owi (wym. [bartowi]). Skąd ta różnica, skoro w mianowniku oba nazwiska kończą się niewymawianą spółgłoską? Czy nie należałoby pisać: Barthesowi (wym. [bartesowi])?
    Nie chodzi tu o spółgłoskę, lecz o wygłosową niemą samogłoskę [e], po której może pojawić się samogłoska. To z tej przyczyny powinniśmy, zgodnie z regułą [244] Wielkiego słownika ortograficznego PWN, zapisywać Barthes’a, Barthes’owi, Barthes’em. Jeśli jednak końcowe -es jest wymawiane, nazwisko zapisujemy bez apostrofu, np. Mélièsa, de Funèsa (na ten temat poczyta Pani w poradzie archiwalnej).
    Dodam jeszcze, że nazwiska te odmieniają się identycznie, różnica dotyczy zapisu form odmiany.

    Jan Grzenia

  • 21.03.2013

    Méliès i de Funès w odmianie

    Szanowni Państwo!
    Proszę o wskazanie właściwej odmiany nazwiska Méliès. Czy w dopełniaczu przybierze ono formę Mélièsa, Méliès’a czy może Méliès’go? Moje wątpliwości wynikają z zestawienia reguły ortograficznej 66.5 pochodzącej z Wielkiego słownika ortograficznego PWN z odmianą słownikową nazwiska de Funès. Czy wspomniana reguła odnosi się do obu wymienionych nazwisk? Jeśli tak, dlaczego nazwisko francuskiego komika nie jest odmieniane przymiotnikowo?
    Z pozdrowieniami
    Paulina Piasecka
    Nazwiska te wymawiać należy [meljes, defines], najlepiej z akcentem na ostatniej sylabie. A skoro kończą się na wymawianą spółgłoskę, nie ma wątpliwości, że zastosowanie ma reguła [243] Wielkiego słownika ortograficznego PWN oznaczona też jako 66.1.
    Powinniśmy je odmieniać Mélièsa, de Funèsa itd.

    Jan Grzenia

  • 8.06.2012

    nazwisko Czwórnóg

    Szanowni Państwo,
    jak w liczbie mnogiej będzie brzmiała odmiana nazwiska Czwórnóg? „Zapraszam państwa Czwórnogów”?
    Z poważaniem
    Maryla N.
    Zgadza się. Nazwiska męskie zakończone w mianowniku na -g (lub na inną spółgłoskę) otrzymują w liczbie mnogiej końcówkę -owie i odmieniają się analogicznie do rzeczownika wiking, tj. Czwórnogowie, Czwórnogów, Czwórnogom, Czwórnogami, Czwórnogach. Nazwisko Czwórnóg nie występuje w słownikach, ale w Wielkim słowniku poprawnej polszczyzny można znaleźć podobne: OstrorógOstrorogowie, Ostrorogów.

    Michał Gniazdowski

  • 30.12.2011

    Bologna z Bolonii

    Witam,
    jestem studentem polonistyki, a także kibicem piłkarskim. Mam problem z deklinacją nazwy jednej z włoskich drużyn. Drużyna nazywa się Bologna i jak nietrudno się domyślić, pochodzi z Bolonii. Jaką formę nazwa ta winna przyjąć w dopełniaczu i miejscowniku?
    Pozdrawiam i liczę na odzew
    ŁW
    Problem polega na tym, czy mamy oprzeć odmianę na formie pisanej, której temat fleksyjny kończy się na spółgłoskę twardą [n], czy na formie mówionej, która w zakończeniu tematu ma miękkie [ń]. W takich wypadkach za akceptowalne uznaje się oba wzorce, z tym jednak, że nie należy ich mieszać w obrębie tekstu lub grupy tekstów.
    Mamy więc dwie możliwości: 1) D. Bologny, Ms. Bolognie, 2) DMs. Bolognii. Sam wybrałbym odmianę drugiego typu, m.in. po to, żeby nie komplikować odmiany. Dziennikarze sportowi jednak zdecydowanie częściej korzystają z pierwszej możliwości (pewnie dlatego, że nazwa klubu rzadko pojawia się w mowie).
    Wybór formy należy do Pana, zwykle jednak większym uznaniem cieszy się rozstrzygnięcie oparte na uzusie.

    Jan Grzenia

  • 20.06.2011

    Eugene

    Jaką formę w zdaniu: „Wystarczy wspomnieć o późnym Eugene O’Neillu” powinno mieć angielskie imię Eugene? W wymowie kończy się na spółgłoskę [n]. Czy powinno być odmienione, a jeśli tak, to w jakiej postaci graficznej? Eugenie? Eugene’ie?
    Z wyrazami szacunku
    Nazwiska zakończone w wymowie na spółgłoskę odmieniamy zawsze, a nie wymawiana głoska [e] sprawia, że musimy użyć apostrofu (uwaga na miejscownik, tam dochodzi do oboczności, co wpływa na zapis). Podaję formy odmiany: DB. Eugene’a, C. Eugene’owi, N. Eugene’em, Ms. Eugenie.

    Jan Grzenia

  • 28.04.2011

    trudne imiona i nazwiska

    Witam,
    jak będzie wyglądać odmiana przed przypadki imienia Savannah oraz nazwiska Gillies? Chodzi mi głównie o pisownię.
    Identyczne pytanie mam do imienia Désirée.
    Serdecznie pozdrawiam i życzę wesołych świąt,
    Natalia Pych
    Savannah to znane w USA imię żeńskie. Odmiana sprawia ten sam kłopot, co lepiej znane imiona Mariah, Sarah, a też pseudonim Kayah, o którym pisałem kiedyś w poradni. W piśmie są one zakończone na spółgłoskę, tym samym muszą być nieodmienne. W mowie kończą się na [a], możemy je więc bez problemu odmieniać.
    Nazwisko Gillies jest angielskie, a wymawiamy je [dżylys]. Formy odmiany męskiej zapisujemy następująco: DB. Gilliesa, C. Gilliesowi, N. Gilliesem, Ms. Gilliesie.
    Imię Désirée jest żeńskie, pozostanie więc nieodmienne.

    Jan Grzenia

  • 27.04.2011

    nazwa firmowa a rodzaj gramatyczny

    Szanowni Państwo,
    spotkałam się z zapisem „Jeronimo Martins Dystrybucja S.A. zawarła umowę z...”. Jaka jest prawidłowa forma: zawarła, zawarł czy może zawarło? Będę wdzięczna za kilka słów wyjaśnienia, jakie reguły mają tu zastosowanie.
    Z poważaniem
    Patrycja Bukowska
    W przypadku takich rozbudowanych nazw własnych często istnieje problem z ustaleniem rodzaju gramatycznego. Podobny problem występuje w przypadku skrótowców, np. MON (Ministerstwo Obrony Narodowej) może mieć rodzaj nijaki, bo wyrazem nadrzędnym jest ministerstwo, lub męski, ponieważ skrótowiec kończy się w wymowie na spółgłoskę (jak np. ton).
    Nazwie podanej przez Panią możemy przypisać nawet trzy rodzaje: męski (ten Martins), żeński (ta Dystrybucja, firma, spółka), nijaki (to przedsiębiorstwo).
    W razie wątpliwości tego rodzaju najlepiej ustalić, który z wyrazów nazwy wielowyrazowej jest nadrzędny, podstawowy. W tym wypadku będzie to nazwisko Martins, a więc najlepiej uznać, że cała nazwa jest rodzaju męskiego. Za optymalną należy więc uznać konstrukcję „Jeronimo Martins Dystrybucja S.A. zawarł umowę z...”. Warianty z czasownikiem rodzaju męskiego lub żeńskiego są jednak akceptowalne.

    Jan Grzenia

  • 25.05.2010

    Charlotte i Charlotta

    Witam!
    Proszę o wyjaśnienie zasad pisowni wyrazu Charlotte. Z tego, co wiem, [wynika, że – Red.] jeśli imię (anglojęzyczne przynajmniej) kończy się samogłoską, która zanika podczas wymowy, dodajemy polski przyrostek po apostrofie, np. ClarkeClarke’a. Dlaczego więc w wyrazie Charlotte (który wydaję się rządzić tymi samymi prawami, ponieważ e także zanika w wymowie) przyrostek dodawany jest bez apostrofu, np. Charlotta, Charlottcie, Charlottą?
    Serdecznie dziękuję za odpowiedź
    Pozdrawiam
    Zrozumiałem, że taka odmiana została podana w jakimś słowniku. Niestety nie udało mi się ustalić w którym, proszę więc o bliższe informacje. Wspomniany zapis z apostrofem dotyczy niewymawianej samogłoski -e. Mógłby on dotyczyć tej nazwy, ale Charlotte to imię żeńskie kończące się w wymowie na spółgłoskę ([szarlot]), z akcentem na ostatnią sylabę, a w takim razie jest nieodmienne. Nazwa miasta pochodząca od tego imienia jest również nieodmienna.
    Istnieje też imię Charlotta [szarlota] – wariant imienia o spolszczonym zakończeniu, dzięki czemu łatwo poddaje się odmianie. Trzeba też zwrócić uwagę na pisownię, bo w celowniku i miejscowniku powinno być Charlotcie.

    Jan Grzenia

  • 22.03.2010

    odmiana nazw mieszkańców z przyrostkiem -anin

    Witam,
    przeczytałem w poradni, że nazwy mieszkańców z przyrostkiem -anin „mają w dopełniaczu liczby mnogiej tzw. formy bezkońcówkowe, przy czym temat fleksyjny wyrazu jest skrócony o końcowe -in, np. szczecinian, Rosjan”. Chciałbym się dowiedzieć, dlaczego rzeczowniki: leśnianin (mieszkaniec Leśnej [SPP 2004]), aganin (mieszkaniec Aganii [WSO 2003]) oraz dobrzanin (mieszkaniec Dobrej [SPP 2004]) są takie wyjątkowe i otrzymują w dopełniaczu końcówkę -ów.
    Dziękuję i pozdrawiam.
    Dopełniacz liczby mnogiej od podanych nazw mieszkańców powinien mieć formę (tych) leśnian, dobrzan, jeśli gdzieś jest inaczej, to błąd. Forma aganów (doszło w niej do dodatkowego skrócenia podstawy) jest prawidłowa. Chodzi o to, że w nazwach mieszkańców, które pochodne są od nazw obcych, niekiedy pojawia się końcówka ‑ów, dotyczy to np. nazw mających spółgłoskę tylnojęzykową przed przyrostkiem (a więc zakończenie -ganin, -kanin). Skoro formy Amerykanów, Meksykanów nie budzą wątpliwości, nie ma powodu kwestionować formy aganów, zwłaszcza że słowniki wymieniają ją od wczesnych lat 70. XX w.

    Jan Grzenia

  • 11.12.2009

    Zalaegerszeg

    W tekście, który redaguję, pojawiła się nieodmieniona węgierska nazwa Zalaegerszeg (miasto) w związku z wyrazem burmistrzburmistrz Zalaegerszeg. Zapisałem jednak formę odmienioną, czyli (burmistrz) Zalaegerszegu, gdyż uznałem ją za zgodną z normą (odmiana jak: M. Brzeg, D. Brzegu...). Autor tekstu upomniał mnie natomiast, by przywrócić poprzednią formę nazwy, czyli formę nieodmienioną (Zalaegerszeg). Której formy powinienem użyć?
    Wyrazy obce, również nazwy własne, powinny być w polskich tekstach odmieniane. Nieodmienność jest odstępstwem od zasad polszczyzny, musi więc mieć uzasadnienie.
    Nieodmienne są u nas te nazwy, dla których nie jesteśmy w stanie ustalić wzorca odmiany. Jedyna nieprzezwyciężalna przeszkoda w tym zakresie, to zakończenie nazwy, np. Haiti, Tuamotu. Dotyczy to jednak zwykle nazw egzotycznych, bardzo rzadko używanych.
    Zasadniczo, szukając wzorca odmiany nazwy geograficznej, staramy się najpierw ustalić jej rodzaj. Podstawą jest albo zakończenie nazwy, albo wyraz o znaczeniu ogólniejszym, np. miasto w stosunku do Zalaegerszeg. W związku z tym nazwa ta – jak się okazuje – może mieć dwa rodzaje: męski (bo kończy się na spółgłoskę) lub nijaki (bo miasto jest rodzaju nijakiego).
    Nazwa Zalaegerszeg jako rzeczownik rodzaju męskiego powinna być odmieniana, np. do Zalaegerszegu, przed Zalaegerszegiem. Jeśli jednak przypiszemy jej rodzaj nijaki, pozostanie nieodmienna.
    Jest jeszcze inny aspekt sprawy, a odnosi się on do odmiany nazw węgierskich. Są one mocno osadzone w naszym języku, dotychczas bywało, że je odmienialiśmy, nie bacząc na różnice językowe, jeździmy np. do Egeru, Pesztu, Segedynu.
    Wniosek: wzorcową formą powinno być burmistrz Zalaegerszegu.

    Jan Grzenia

 



Copyright © 1997-2014 Wydawnictwo Naukowe PWN SA
infolinia: 0 801 33 33 88