znajdź słowa:  w kategorii:  jak szukać? nazapki

Lista odpowiedzi

RSS - poradnia Zasubskrybuj nowości przez RSS (co to jest?)

wpisy 1 - 10 z 40 znalezionych

  • 10.05.2014

    Słonim

    Drugi przypadek nazwy SłonimSłonima czy Słonimia?
    Miasto leży obecnie na Białorusi, we współczesnych słownikach ortograficznych ani onomastycznych go nie znalazłem, a Polskie nazewnictwo geograficzne świata, wydane pod auspicjami Komisji Snandaryzacji Nazw Geograficznych, nie podaje dopełniaczy. Można jednak skorzystać z witryny udostępniającej Słownik geograficzny Królewstwa Polskiego i innych krajów słowiańskich (1880–1914). Dopełniacz Słonima występuje tu wielokrotnie, w różnych tomach, podczas gdy Słonimia nie ma ani razu. Wielokrotnie obecny jest też miejscownik Słonimie, charakterystyczny dla rzeczowników twardotematowych (por. tom, tomu, tomie), a nie ma miejscownika Słonimiu, właściwego nazwom miękkotematowym (por. Radom, Radomia, Radomiu). Można jeszcze powołać się na fakt, że białoruska nazwa tego miasta (Сло́нім) ma twardą spółgłoskę w wygłosie. Wszystko to oznacza, że Słonim powinien brzmieć w dopełniaczu Słonima.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 19.05.2013

    odmiana nazwisk francuskich

    Dlaczego nazwisko Chamfort odmienia się inaczej niż Barthes? W przypadkach zależnych pierwsze nazwisko „odzyskuje” niemą końcówkę, czyli piszemy: Chamfortowi (wym. [chamfortowi]), natomiast w przypadku drugiego nazwiska: Barthes’owi (wym. [bartowi]). Skąd ta różnica, skoro w mianowniku oba nazwiska kończą się niewymawianą spółgłoską? Czy nie należałoby pisać: Barthesowi (wym. [bartesowi])?
    Nie chodzi tu o spółgłoskę, lecz o wygłosową niemą samogłoskę [e], po której może pojawić się samogłoska. To z tej przyczyny powinniśmy, zgodnie z regułą [244] Wielkiego słownika ortograficznego PWN, zapisywać Barthes’a, Barthes’owi, Barthes’em. Jeśli jednak końcowe -es jest wymawiane, nazwisko zapisujemy bez apostrofu, np. Mélièsa, de Funèsa (na ten temat poczyta Pani w poradzie archiwalnej).
    Dodam jeszcze, że nazwiska te odmieniają się identycznie, różnica dotyczy zapisu form odmiany.

    Jan Grzenia

  • 21.03.2013

    Méliès i de Funès w odmianie

    Szanowni Państwo!
    Proszę o wskazanie właściwej odmiany nazwiska Méliès. Czy w dopełniaczu przybierze ono formę Mélièsa, Méliès’a czy może Méliès’go? Moje wątpliwości wynikają z zestawienia reguły ortograficznej 66.5 pochodzącej z Wielkiego słownika ortograficznego PWN z odmianą słownikową nazwiska de Funès. Czy wspomniana reguła odnosi się do obu wymienionych nazwisk? Jeśli tak, dlaczego nazwisko francuskiego komika nie jest odmieniane przymiotnikowo?
    Z pozdrowieniami
    Paulina Piasecka
    Nazwiska te wymawiać należy [meljes, defines], najlepiej z akcentem na ostatniej sylabie. A skoro kończą się na wymawianą spółgłoskę, nie ma wątpliwości, że zastosowanie ma reguła [243] Wielkiego słownika ortograficznego PWN oznaczona też jako 66.1.
    Powinniśmy je odmieniać Mélièsa, de Funèsa itd.

    Jan Grzenia

  • 8.06.2012

    nazwisko Czwórnóg

    Szanowni Państwo,
    jak w liczbie mnogiej będzie brzmiała odmiana nazwiska Czwórnóg? „Zapraszam państwa Czwórnogów”?
    Z poważaniem
    Maryla N.
    Zgadza się. Nazwiska męskie zakończone w mianowniku na -g (lub na inną spółgłoskę) otrzymują w liczbie mnogiej końcówkę -owie i odmieniają się analogicznie do rzeczownika wiking, tj. Czwórnogowie, Czwórnogów, Czwórnogom, Czwórnogami, Czwórnogach. Nazwisko Czwórnóg nie występuje w słownikach, ale w Wielkim słowniku poprawnej polszczyzny można znaleźć podobne: OstrorógOstrorogowie, Ostrorogów.

    Michał Gniazdowski

  • 30.12.2011

    Bologna z Bolonii

    Witam,
    jestem studentem polonistyki, a także kibicem piłkarskim. Mam problem z deklinacją nazwy jednej z włoskich drużyn. Drużyna nazywa się Bologna i jak nietrudno się domyślić, pochodzi z Bolonii. Jaką formę nazwa ta winna przyjąć w dopełniaczu i miejscowniku?
    Pozdrawiam i liczę na odzew
    ŁW
    Problem polega na tym, czy mamy oprzeć odmianę na formie pisanej, której temat fleksyjny kończy się na spółgłoskę twardą [n], czy na formie mówionej, która w zakończeniu tematu ma miękkie [ń]. W takich wypadkach za akceptowalne uznaje się oba wzorce, z tym jednak, że nie należy ich mieszać w obrębie tekstu lub grupy tekstów.
    Mamy więc dwie możliwości: 1) D. Bologny, Ms. Bolognie, 2) DMs. Bolognii. Sam wybrałbym odmianę drugiego typu, m.in. po to, żeby nie komplikować odmiany. Dziennikarze sportowi jednak zdecydowanie częściej korzystają z pierwszej możliwości (pewnie dlatego, że nazwa klubu rzadko pojawia się w mowie).
    Wybór formy należy do Pana, zwykle jednak większym uznaniem cieszy się rozstrzygnięcie oparte na uzusie.

    Jan Grzenia

  • 20.06.2011

    Eugene

    Jaką formę w zdaniu: „Wystarczy wspomnieć o późnym Eugene O’Neillu” powinno mieć angielskie imię Eugene? W wymowie kończy się na spółgłoskę [n]. Czy powinno być odmienione, a jeśli tak, to w jakiej postaci graficznej? Eugenie? Eugene’ie?
    Z wyrazami szacunku
    Nazwiska zakończone w wymowie na spółgłoskę odmieniamy zawsze, a nie wymawiana głoska [e] sprawia, że musimy użyć apostrofu (uwaga na miejscownik, tam dochodzi do oboczności, co wpływa na zapis). Podaję formy odmiany: DB. Eugene’a, C. Eugene’owi, N. Eugene’em, Ms. Eugenie.

    Jan Grzenia

  • 28.04.2011

    trudne imiona i nazwiska

    Witam,
    jak będzie wyglądać odmiana przed przypadki imienia Savannah oraz nazwiska Gillies? Chodzi mi głównie o pisownię.
    Identyczne pytanie mam do imienia Désirée.
    Serdecznie pozdrawiam i życzę wesołych świąt,
    Natalia Pych
    Savannah to znane w USA imię żeńskie. Odmiana sprawia ten sam kłopot, co lepiej znane imiona Mariah, Sarah, a też pseudonim Kayah, o którym pisałem kiedyś w poradni. W piśmie są one zakończone na spółgłoskę, tym samym muszą być nieodmienne. W mowie kończą się na [a], możemy je więc bez problemu odmieniać.
    Nazwisko Gillies jest angielskie, a wymawiamy je [dżylys]. Formy odmiany męskiej zapisujemy następująco: DB. Gilliesa, C. Gilliesowi, N. Gilliesem, Ms. Gilliesie.
    Imię Désirée jest żeńskie, pozostanie więc nieodmienne.

    Jan Grzenia

  • 27.04.2011

    nazwa firmowa a rodzaj gramatyczny

    Szanowni Państwo,
    spotkałam się z zapisem „Jeronimo Martins Dystrybucja S.A. zawarła umowę z...”. Jaka jest prawidłowa forma: zawarła, zawarł czy może zawarło? Będę wdzięczna za kilka słów wyjaśnienia, jakie reguły mają tu zastosowanie.
    Z poważaniem
    Patrycja Bukowska
    W przypadku takich rozbudowanych nazw własnych często istnieje problem z ustaleniem rodzaju gramatycznego. Podobny problem występuje w przypadku skrótowców, np. MON (Ministerstwo Obrony Narodowej) może mieć rodzaj nijaki, bo wyrazem nadrzędnym jest ministerstwo, lub męski, ponieważ skrótowiec kończy się w wymowie na spółgłoskę (jak np. ton).
    Nazwie podanej przez Panią możemy przypisać nawet trzy rodzaje: męski (ten Martins), żeński (ta Dystrybucja, firma, spółka), nijaki (to przedsiębiorstwo).
    W razie wątpliwości tego rodzaju najlepiej ustalić, który z wyrazów nazwy wielowyrazowej jest nadrzędny, podstawowy. W tym wypadku będzie to nazwisko Martins, a więc najlepiej uznać, że cała nazwa jest rodzaju męskiego. Za optymalną należy więc uznać konstrukcję „Jeronimo Martins Dystrybucja S.A. zawarł umowę z...”. Warianty z czasownikiem rodzaju męskiego lub żeńskiego są jednak akceptowalne.

    Jan Grzenia

  • 25.05.2010

    Charlotte i Charlotta

    Witam!
    Proszę o wyjaśnienie zasad pisowni wyrazu Charlotte. Z tego, co wiem, [wynika, że – Red.] jeśli imię (anglojęzyczne przynajmniej) kończy się samogłoską, która zanika podczas wymowy, dodajemy polski przyrostek po apostrofie, np. ClarkeClarke’a. Dlaczego więc w wyrazie Charlotte (który wydaję się rządzić tymi samymi prawami, ponieważ e także zanika w wymowie) przyrostek dodawany jest bez apostrofu, np. Charlotta, Charlottcie, Charlottą?
    Serdecznie dziękuję za odpowiedź
    Pozdrawiam
    Zrozumiałem, że taka odmiana została podana w jakimś słowniku. Niestety nie udało mi się ustalić w którym, proszę więc o bliższe informacje. Wspomniany zapis z apostrofem dotyczy niewymawianej samogłoski -e. Mógłby on dotyczyć tej nazwy, ale Charlotte to imię żeńskie kończące się w wymowie na spółgłoskę ([szarlot]), z akcentem na ostatnią sylabę, a w takim razie jest nieodmienne. Nazwa miasta pochodząca od tego imienia jest również nieodmienna.
    Istnieje też imię Charlotta [szarlota] – wariant imienia o spolszczonym zakończeniu, dzięki czemu łatwo poddaje się odmianie. Trzeba też zwrócić uwagę na pisownię, bo w celowniku i miejscowniku powinno być Charlotcie.

    Jan Grzenia

  • 22.03.2010

    odmiana nazw mieszkańców z przyrostkiem -anin

    Witam,
    przeczytałem w poradni, że nazwy mieszkańców z przyrostkiem -anin „mają w dopełniaczu liczby mnogiej tzw. formy bezkońcówkowe, przy czym temat fleksyjny wyrazu jest skrócony o końcowe -in, np. szczecinian, Rosjan”. Chciałbym się dowiedzieć, dlaczego rzeczowniki: leśnianin (mieszkaniec Leśnej [SPP 2004]), aganin (mieszkaniec Aganii [WSO 2003]) oraz dobrzanin (mieszkaniec Dobrej [SPP 2004]) są takie wyjątkowe i otrzymują w dopełniaczu końcówkę -ów.
    Dziękuję i pozdrawiam.
    Dopełniacz liczby mnogiej od podanych nazw mieszkańców powinien mieć formę (tych) leśnian, dobrzan, jeśli gdzieś jest inaczej, to błąd. Forma aganów (doszło w niej do dodatkowego skrócenia podstawy) jest prawidłowa. Chodzi o to, że w nazwach mieszkańców, które pochodne są od nazw obcych, niekiedy pojawia się końcówka ‑ów, dotyczy to np. nazw mających spółgłoskę tylnojęzykową przed przyrostkiem (a więc zakończenie -ganin, -kanin). Skoro formy Amerykanów, Meksykanów nie budzą wątpliwości, nie ma powodu kwestionować formy aganów, zwłaszcza że słowniki wymieniają ją od wczesnych lat 70. XX w.

    Jan Grzenia

 



Copyright © 1997-2014 Wydawnictwo Naukowe PWN SA
infolinia: 0 801 33 33 88