wyszukiwanie zaawansowane  |  jak szukać?-->
  znajdź słowa:  w kategorii:  jak szukać? nazapki

Lista odpowiedzi

RSS - poradnia Zasubskrybuj nowości przez RSS (co to jest?)

wpisy 341 - 350 z 754 znalezionych

  • 2.02.2006

    nowotwór językowy

    Drodzy Państwo,
    użyłem określenia nowotwór językowy zamiast neologizm, za co dostałem ostrą rugę. Jak bardzo zawiniłem?
    Serdecznie pozdrawiam,
    Mest
    O nowotworach językowych pisali także językoznawcy poloniści, ale raczej z intencją krytyczną. Neologizm natomiast to określenie neutralne. Różnica między nimi dotyczy więc wartościowania, a nie poprawności.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 25.01.2006

    zakąska, przekąska, zanęta, przynęta

    Chciałbym prosić o podanie dokładnej różnicy między przynętą a zanętą oraz między przekąską a zakąską. Z góry dziękuję.
    Zakąskę podaje się przed posiłkiem lub do alkoholu. Przekąska w jednym ze znaczeń jest synonimem zakąski, a w innym oznacza jedzenie spożywane między posiłkami.
    Na łowieniu ryb się nie znam. Z definicji w słownikach ogólnych wynika, że przynęta i zanęta to jedno, ale może rybacy mają inne zdanie.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 8.01.2006

    dzyndzel

    W żadnym dostępnym mi słowniku nie znalazłem słowa dzyndzel. Interesuje mnie, czy wyraz ten ma jakieś znaczenie nie będące wulgaryzmem. Z góry dziękuję za informację.
    Chyba pora zaopatrzyć się w nowszy słownik, bo dzyndzel wcale nie tak trudno znaleźć. Podaję definicję i przykłady za Innym słownikiem języka polskiego PWN: „Dzyndzel to coś długiego i wąskiego, co zwisa lub wystaje z czegoś. Słowo potoczne. Jedno szarpnięcie dzyndzla spowoduje zapłon trzech granatów... Jeździło się na dzyndzlu, czyli na zderzaku tramwajowym”.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 4.01.2006

    zawieje i zamiecie

    Witam!
    Często w prognozie pogody wypowiadany jest zwrot zawieje i zamiecie. Zagłębiając się w definicje obu wyrazów, widzimy, że są to śnieżyce połączone z silnymi podmuchami wiatru. Czy mógłbym prosić o wskazanie różnic pomiędzy tymi dwoma słowami?
    Mam również drugie pytanie, czy obie wersje są dozwolone: Azer i Azerbejdżanin. Dziękuję za odpowiedzi.
    Pozdrawiam
    Zawieja to rzeczywiście śnieżyca połączona z silnym wiatrem, inaczej zadymka. To samo znaczenie ma zamieć. Ale zamieć ma też inne znaczenie – unoszenie tumanów śniegu leżącego na ziemi przez podmuchy wiatru. W tym drugim znaczeniu można mówić o „zawiejach i zamieciach”, czyli o zadymkach i tym, co im towarzyszy.
    O Azerach i Azerbejdżanach pisaliśmy niedawno w naszej poradni. Prosimy sprawdzić w archiwum.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 3.01.2006

    gruby błąd

    Dzień dobry,
    czy gruby błąd jest poważnym błędem, jeśli jest błędem? I czy warto kruszyć kopie z powodu grubych nadużyć, skoro większość Polaków już tak mówi?
    Pozdrawiam!
    Nic złego nie widzę w grubym błędzie. Gruby błąd nie tylko nie jest grubym błędem, ale w ogóle nie jest błędem, nawet „najcieńszym”. Także grube nadużycia nie należą do nadużyć językowych. Można jedynie powiedzieć, że takie użycie słowa gruby, o jakie tu chodzi, jest charakterystyczne dla polszczyzny potocznej.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 3.01.2006

    prze(d)stryjec

    Jakie jest (lub było) znaczenie wyrazu przedstryjec lub przedstryjek?
    Dziękuję, Maria
    W staropolskiej terminologii rodzinnej produktywne były formanty prefiksalne; na przykład w nazwach dalszych przodków występował prefiks pra-, por. prababka, pradziad, praciotka 'siostra dziadka', prastryj 'brat dziadka'. Konkurowały z nim dwa inne prefiksy: prze-, por. przeciotka 'siostra dziadka lub babki', przewuj 'brat babki', przestyj(ec) 'brat dziadka', oraz przed-, por. przedbabka, przeddziad, przedwuj, przedstryjec. Nazwy przedstryjec, przestryjec były też używane w znaczeniu 'brat pradziada'.

    Krystyna Długosz-Kurczabowa, Uniwersytet Warszawski

  • 28.12.2005

    wyrazy mile i niemile brzmiące

    Czy istnieje termin językoznawczy na określenie wyrazu przykro brzmiącego i – analogicznie – wyrazu przyjemnie brzmiącego?
    Można użyć terminu eufemizm i – utworzonego przez analogię – kakofemizm. Można też sięgnąć po pejoratywizm i utworzyć przez analogię melioratywizm.
    Eufemizmy nazywają daną rzecz łagodnie, nawet jeśli zasługuje ona na potępienie, kakofemizmy – przeciwnie. Pejoratywizmy wyrażają nagatywną ocenę czegoś, melioratywizmy – pozytywną. Są jeszcze brutalizmy, prozaizmy, wulgaryzmy, ale te chyba sytuują się dalej od tego, czego Pan poszukiwał.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 27.12.2005

    polonistyka czy filologia polska

    Witam! Mam pytanie odnośnie dwóch określeń: polonistyka i filologia polska, czy tych zwrotów można używac zamiennie, czy są różne? Spotkałam się z różnym ich stosowaniem, gdyz np. na UJ jest Wydział Polonistyki, a na innych uczelniach Wydziały Filologii Polskiej. Na czym polega różnica, jeśli taka w ogóle jest?
    Polonistyka to inaczej filologia polska, tak jak germanistyka to filologia niemiecka, a bohemistyka – filologia czeska. Różnica w nazewnictwie jednostek uczelnianych może wynikać z lokalnych tradycji.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 27.12.2005

    portfel i portmonetka

    Czy można jakoś odróżnić portmonetkę od portfela? Spotkałem się ze stwierdzeniem, że panowie mają portfele, natomiast panie – portmonetki (podobnie jak panie zwykle mówią, że mają parasolkę, zaś panowie – parasol). Dziękuję bardzo za rozstrzygnięcie wątpliwości, życzę szczęśliwego Nowego Roku!
    Słowniki, przynajmniej niektóre, potwierdzają Pana odczucie: portmonetki są zwykle używane przez kobiety, a portfele przez mężczyzn. Oczywiście jest też różnica kształtu, portmonetka nie stanie się więc portfelem, jeśli zmieni właścicielkę na właściciela.
    Oby w przyszłym roku jedne i drugie były pełne!

    Mirosław Bańko, PWN

  • 23.12.2005

    bystry

    Mój znajomy kierowca (który zresztą często jeździ do Rosji) nigdy nie mówi, że ktoś jedzie/jeździ szybko, tylko że jedzie bystro. Bardzo mi się to słowo podoba, tylko zacząłem się zastanawiać, czy aby można go użyć w takim kontekście, w odniesieniu do prędkości samochodu? Bystrość kojarzy mi się raczej z jakąś rzeką, strumykiem itp.
    Słowo bystry odnosi się nie tylko do strumienia czy rzeki, ale także do zwierząt, a od szybko biegnących zwierząt do szybko jadących pojazdów droga niedaleka. Jest też inne znaczenie tego słowa, zgodnie z którym bystry kierowca to kierowca inteligentny i spostrzegawczy. Pana znajomy być może bawi się językiem, wykorzystując dwuznaczność słów bądź stylizując swoje wypowiedzi na język dawny bądź gwarowy.

    Mirosław Bańko, PWN

Uniwersalny słownik języka polskiego

Uniwersalny Słownik Języka Polskiego

Największe przedsięwzięcie leksykograficzne w Polsce od ponad 30 lat! Słownik ten jest ogniwem pośrednim między 11-tomowym Słownikiem języka polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego a
3-tomowym Słownikiem języka polskiego pod redakcją Mieczysława Szymczaka. Zawiera blisko 100 000 haseł i 145 000 jednostek leksykalnych.

Copyright © 1997-2010 Wydawnictwo Naukowe PWN SA
infolinia: 0 801 33 33 88