znajdź słowa:  w kategorii:  jak szukać? nazapki

Lista odpowiedzi

RSS - poradnia Zasubskrybuj nowości przez RSS (co to jest?)

wpisy 891 - 900 z 1387 znalezionych

  • 22.10.2005

    Czyje to jest?

    Witam,
    czy poprawne jest pytanie „Czyje to jest?", czy „Kogo to jest?”?
    Pozdrowienia,
    Klaudiusz
    „Czyje to jest?”, „Czyja jest ta książka?”, także w pytaniach zależnych: „Proszę powiedzieć, czyja teraz kolej”. Zaimkiem pytajnym odpowiadającym zaimkom dzierżawczym – mój, twój, jego, jej, nasz, wasz, ich – jest słowo czyj.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 13.10.2005

    o tyle..., iż...

    Witam. Chciałby prosić wyjaśnienie następujących wątpliwości: czy obok niewątpliwie poprawnej konstrukcji spójnikowej o tyle..., o ile... można uznać za poprawną także następującą konstrukcję": ... o tyle..., iż...? Na przykład: „Przemówienie pana X było o tyle niezręczne i irytujące, iż potrafił on w jednym zdaniu wyrazić dwa sprzeczne ze sobą poglądy”. Chodzi tu o konstrukcję, w której wyrażenie o tyle oznacza 'z tego względu, z tej przyczyny', ale zachowuje swój pierwotny odcień znaczeniowy.
    Nie tylko o tyle..., iż... jest poprawne, ale tym bardziej częstsze od niego wyrażenie o tyle..., że... Jak wynika z definicji podanej w Innym słowniku języka polskiego PWN, wyrażeń tych używamy, „aby wyjaśnić w jakim stopniu lub zakresie prawdziwa jest nasza wypowiedź”.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 13.10.2005

    czyjejś pamięci

    Szanowni Państwo,
    inskrypcja na odsłoniętym w sierpniu tego roku w Będzinie pomniku „Bohaterom Getta” głosi: „Pamięci ponad 30 TYSIĄCOM będzińskich żydów (...)”. Czy nie powinno być raczej: „Pamięci ponad 30 TYSIĘCY będzińskich żydów (...)”.
    Dziękuję za odpowiedź i pozdrawiam,
    Mariusz Ścibich
    Poprawna jest wersja druga: „Pamięci (kogo? czego?) ponad 30 TYSIĘCY będzińskich żydów (...)”.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 13.10.2005

    Naklej znaczek...

    Szanowni Państwo,
    w gronie (zdawałoby się) dobrze wykształconych osób powstała wątpliwość językowa, o której rozstrzygnięcie uprzejmie proszę. Czy należy powiedzieć:
    a) „Naklej znaczek na kupon”. – (naklej na co),
    b) „Naklej znaczek na kuponie”. – (naklej na czym),
    czy też obie wersje są prawidłowe i równorzędne?
    Z góry dziękuję za pomoc, a będąc prenumeratorem Państwa poradni, przesyłam bardzo serdeczne wyrazy sympatii i stosownego szacunku,
    Jan Trammer
    Obie wersje są poprawne. Sądzę, że kiedy mówimy o naklejaniu znaczka na kupon, eksponujemy ruch ręki ze znaczkiem w kierunku kuponu, kiedy zaś mówimy o naklejaniu znaczka na kuponie, eksponujemy miejsce, ku któremu ta ręka podąża. Jest to jednak subtelna różnica, tak subtelna, że sam nie wiem, czy jej tu nie wyolbrzymiam.
    Dziękujemy za dobre słowo, będzie ono dla nas motywacją do dalszej pracy.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 4.10.2005

    procent

    Witam serdecznie!
    Jakie są właściwe formy wyrazu procent w liczbie mnogiej i zasady jego użycia? Czy poprawną formą jest 38 procent czy też 38 procentów?
    Dziękuję i pozdrawiam.
    Jeśli wyraz procent łączy się z liczebnikami oznaczającymi całości, nie odmieniamy go w mianowniku, dopełniaczu i bierniku, np. „Na partie lewicowe głosowało dwa procent wyborców”, „Zabrakło pięciu procent głosów”, „Odnotowano wzrost zysku o dwadzieścia jeden procent”.
    W celowniku, narzędniku i miejscowniku w połączeniu z liczebnikiem oznaczającym całości rzeczownik ten odmienia się, np. „Huragan zagrażał dziecięciu procentom powierzchni kraju”, „Zadowolił się trzema procentami zysku”, „Mówił o stu procentach pewności”.
    Poprawną formą dopełniacza lub biernika jest wobec tego 38 procent.

    Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski

  • 27.09.2005

    bliski

    Czy szanse bywają bliskie zeru, czy bliskie zera?
    Bywają i takie, i takie.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 27.09.2005

    podjąć koncepcję

    Witam,
    czy wyrażenie podjąć koncepcję jest prawidłowe?
    Dziękuję.
    Zwrot ten nie należy do częstych, w Korpusie Języka Polskiego PWN mamy tylko kilka przykładów. Równie rzadkim zwrotem jest porzucić koncepcję. Niemniej jednak oba są poprawne i jeśli ktoś porzuci jakąś koncepcję, to ktoś inny może ją podjąć.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 21.09.2005

    relewantny

    Piszę pracę dotyczącą wyszukiwania informacji w Internecie. Jednym z fundamentalnych pojęć występujących w tej dziedzinie jest relewancja, pochodząca od angielskiego terminu relevance. W związku z tym mam następujące pytanie: jaki przyimek należy stosować z przymiotnikiem relewantny? Spotkałem się z trzema przypadkami: 1. relewantny dla oceny merytorycznej, 2. relewantny do potrzeb użytkownika, 3. relewantny ze względu na....
    Termin relewancja jest znany od dawna w językoznawstwie, podobnie jak przymiotnik relewantny (od angielskiego relevant), który tłumaczy się jako ‘istotny (dla komunikatywnej funkcji języka, w systemie językowym)’, w związku z tym spotyka się zwykle konstrukcje relewantny dla..., relewantny w..., choć inne połączenia, np. relewantny z określonego punktu widzenia, też są możliwe.
    Przypuszczam, że w Pana tekście ten wyraz występuje w podobnym znaczeniu, choć prawdopodobne, że bywa też stosowany jako termin oznaczający ‘użyteczny (do czegoś, dla kogoś)’ lub ‘odpowiedni (do czegoś, dla kogoś)’. Oznacza to, że każdy z podanych przykładów może być komunikatywny i tym samym poprawny, choć najprawdopodobniej przywołano tu różne znaczenia wyrazu: w przykładach 1. i 3. relewantny znaczy ‘istotny’, w 2. – ‘odpowiedni’. Skoro jednak chodzi tu o pojęcie w pewnej dyscyplinie fundamentalne, należałoby ustalić jego znaczenie i unikać niekonsekwencji w jego użyciu.

    Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski

  • 15.09.2005

    na kwotę i za kwotę

    Czy można zrobić zakupy na kwotę? Wydaje mi się, że na kwotę zakupów można jedynie dokonać, natomiast zrobić można zakupy tylko za kwotę. Proszę o wyjaśnienie. Dziękuję.
    Zakupy można zrobić i można ich dokonać – efekt jest ten sam, ale to drugie brzmi oficjalniej. Kwota też jest słowem dość oficjalnym, urzędowym, więc w towarzystwie czasownika dokonać jest jej lepiej, co nie znaczy, że towarzystwo czasownika zrobić byłoby dla niej nieodpowiednie. Wszystko to jednak nie ma związku z wyborem między wyrażeniem na kwotę a za kwotę, oba wyrażenia są bowiem jednakowo poprawne i w przy obu czasownikach właściwe. Możemy zatem dokonać zakupów za kwotę 1000 zł lub na kwotę 1000 zł. I możemy też zrobić zakupy za kwotę 1000 zł albo na kwotę 1000 zł, choć prościej byłoby powiedzieć, że zrobiliśmy zakupy za 1000 zł, i już.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 1.09.2005

    awista i multum

    Czy wyrazy awista i multum mają znaczenia rzeczownikowe?
    Awista (częściej w formie a vista) nie jest rzeczownikiem, a więc np. do krzyżówki w zasadzie się nie nadaje. Zazwyczaj pełni funkcję przymiotnika, np. rachunek (wkład, lokata) a vista, rzadziej przysłówka, np. tłumaczyć a vista (tu oczywiście w przenośnym znaczeniu).
    Co do multum można się spierać. Moim zdaniem jest to zaimek liczebny nieokreślony (taki jak dużo lub wiele, tyle że nieodmienny) i tak go opisałem w Innym słowniku języka polskiego PWN, por. podany tam przykład: „Inżynierów było u nas multum (=dużo, wielu) , ale tylko dwóch miało dyplomy”. Jako zaimek liczebny figuruje multum również w Uniwersalnym słowniku języka polskiego PWN pod red. prof. Dubisza. Wyobrażam sobie jednak, że ktoś mógłby multum uznać za rzeczownik rodzaju nijakiego. Można by nawet powołać się na potoczne takie multum jako argument w sprawie: takie łączy się przecież z rzeczownikami, a nie z zaimkami liczebnymi.

    Mirosław Bańko, PWN



Copyright © 1997-2014 Wydawnictwo Naukowe PWN SA
infolinia: 0 801 33 33 88