znajdź słowa:  w kategorii:  jak szukać? nazapki

Lista odpowiedzi

RSS - poradnia Zasubskrybuj nowości przez RSS (co to jest?)

wpisy 1 - 10 z 42 znalezionych

  • 8.05.2014

    skrótowce medyczne

    Panie profesorze,
    czy odmieniamy skrótowiec GERD (gastroesophageal reflux disease)? Np. „Strategia postępowania w GERD-zie zakłada (...)”. Czy odmienia się skrótowiec NLPZ (niesteroidowe leki przeciwzapalne)? Np. „Lek ten powinno podawać się łącznie z NLPZ-ami”. Czy istnieją jakiekolwiek skrótowce, których nie należy odmieniać? Oraz czy powinno się pisać Kodeks etyki lekarskiej, czy Kodeks Etyki Lekarskiej, czyli tak jak jest w oryginale?
    Pozdrawiam
    Nie odmieniają się skrótowce zakończone na akcentowaną samogłoskę, np. PCK (czyt. pecek'a), PKP (czyt. pekap'e), UW (czyt. uw'u), WSI (czyt. wues'i). Nie odmieniają się też niektóre skrótowce o zakończeniu spółgłoskowym, np. ZSRR. Skrótowce wymienione w pytaniu można odmieniać (GERD-u, GERD-zie, NLPZ-u, NLPZ-ecie), odmiana nadaje im jednak charakter nieco potoczny, por. historia PRL (oficjalnie) i historia PRL-u (raczej potocznie). Kodeks etyki lekarskiej powinien mieć taką pisownię jak inne akty prawne: tylko pierwsze słowo wielką literą. Nie należy przy tym wzorować się np. na pisowni Kodeks Cywilny, gdyż ona też jest nienormatywna.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 18.04.2014

    Jedlina Zdrój i inne zdroje

    Witam Pana bardzo serdecznie.
    Chciałbym zapytać się, jak poprawnie odmieniać słowo Zdrój. A mianowicie, powinno się mówić w Jedlinie Zdroju, czy w Jedlinie Zdrój? Z niecierpliwością czekam na odpowiedź.
    Pozdrawiam
    Kacper Andrzejewski
    Odmieniamy oba człony, np. Jedlina-Zdrój, Jedliny-Zdroju, Jedliną-Zdrojem. Piszemy zaś z dywizem, choć do niedawna jeszcze bez dywizu. Przepisy zmienić łatwiej niż tablice drogowe, szyldy, pieczątki, papiery listowe i oczywiście – przyzwyczajenia.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 11.01.2013

    bniec

    Wielki słownik ortograficzny PWN (podobnie jak wiele innych słowników) podaje następującą odmianę rzeczownika bniec: bieńca; bieńce, bieńców. Proszę o wyjaśnienie, dlaczego właśnie taką odmianę uznano za prawidłową. Dlaczego bniec odmieniamy jak wieniec, a nie jak np. piec (bnieca; bniece, bnieców).
    Para bniecbieńca przypomina inną, lepiej znaną, mianowicie szwiec (dziś szewc) – szewca. W drugiej z nich różnice w temacie fleksyjnym są wynikiem tzw. wokalizacji jerów, czyli dawnych półsamogłosek, które w zależności od swojej pozycji w wyrazie ginęły lub przechodziły w samogłoskę [e]. Myślę, że ten sam proces spowodował różnicę w pierwszej parze. O ile jednak dawny szwiec przez analogię do pozostałych przypadków przybrał formę szewc, to bniec pozostał w formie historycznie uzasadnionej, nie „zepsutej” analogią. Dla pewności, czy moja rekonstrukcja historii bieńca jest słuszna, należałoby zajrzeć do prac dotyczących nazewnictwa roślin (prosta kwerenda w słownikach etymologicznych polszczyzny nie wystarczy, hasło bniec w nich nie występuje).
    Przywołany przez Pana wieniec też mógłby być przykładem wokalizacji jerów, w dopełniaczu mamy przecież wieńca, a nie wienieca. Natomiast w słowie piec warunków do wokalizacji nie było.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 30.12.2012

    tango

    Mnie zastanawia taka sprawa: jak to jest ze słowem tango? Odmieniamy je czy nie? Mnie zawsze wydawało się, że jest to słowo nieodmienne (tak jak np. kakao). Bywając często na konkursach tanecznych, słyszę jednak zapowiedzi prowadzących typu: „Pary z grupy... zatańczą teraz tango” (tu jest ok), „Proszę pary z grupy... o zatańczenie tanga” (moim zdaniem powinno być: o zatańczenie tango). Ciekawa jestem, czy to prowadzący popełniają błąd, czy może jednak ja się mylę.
    Tango jest odmienne. Takie było już przed wojną, przykład odmiany podaje Słownik ortoepiczny Szobera z 1937 r.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 28.11.2012

    Xbox

    Szanowni Państwo,
    jestem w trakcie pisania pracy magisterskiej dotyczącej firmy Microsoft i mam problem z odmianą nazwy konsoli Xbox. Czy należy pisać np. zaprezentowanie Xbox'a, Xbox-a, Xboxa czy może Xboksa? Skłaniałbym się ku opcji trzeciej, jednak nie mam pewności co do jej poprawności.
    Pozdrawiam serdecznie i z góry dziękuję za odpowiedź.
    Fan Państwa poradni
    Rafał Ch.
    Najnowsze wydanie WSO PWN przewiduje, że nazwę hortex (produkt marki Hortex) można odmieniać dwojako, z tematycznym x lub ks. Nie używa się przy tym łącznika ani apostrofu, np. hortexu lub horteksu. Analogicznie odmieniamy Xboxa lub xboxa. Gdy chodzi o nazwy produktów, a nie marek, obowiązuje pisownia małą literą.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 26.09.2012

    pomarańcza

    Jak odmieniamy słowo pomarańcza?
    Trudność sprawia nie tyle odmiana, ile ustalenie formy hasłowej: pomarańcza czy pomarańcz? Proszę posłużyć się poradnianym archiwum, tam kwestia już była objaśniana.
    Jeśli ograniczyć się do tej formy, o którą Pani pyta, to odmiana jest następująca: M. pomarańcza, DCMs. pomarańczy, B. pomarańczę, N. pomarańczą; w liczbie mnogiej MBW. pomarańcze, D. pomarańczy lub pomarańcz, C. pomarańczom, N. pomarańczami.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 14.01.2011

    J.R.-a?

    Szanowni Państwo,
    moje pytanie dotyczy swoistego pseudonimu. O pewnym Amerykaninie znajomi mówią J.R. (nie są to inicjały imion ani imienia i nazwiska). Nie bardzo wiem, jak po polsku zapisać odmienioną formę. Najbardziej skłaniałabym się ku postaci J.R.-a, ale wygląda ona dość dziwnie, dlatego bardzo proszę o radę.
    Nawet jeśli J.R. to nie inicjały, to jak inicjały wyglądają. Inicjałów zaś nie odmieniamy, w przeciwieństwie do niektórych skrótowców. Odmianę JR-a (bez kropek) można by uznać za potoczną, dla zapisu z kropkami natomiast – J.R.-a, J.R.-owi itd. nie znajduję niczego podobnego w polskiej fleksji ani ortografii. Dlatego stanowczo do niego zniechęcam.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 16.12.2010

    Odmieniać nicki?

    Witam,
    wśród moich czatowych znajomych rozgorzała dyskusja: czy zwracając się do kogoś na forum, blogu czy czacie, powinniśmy jego nick (pseudonim) odmieniać, czy nie? Nick może być w zasadzie każdą częścią mowy, odmienną i nieodmienną, może mieć jeden lub kilka członów. Jeśli można, to proszę o wykładnię dla nicków: woow, Inspektor Leśny, ja tu tylko sprzątam, Miia, Basilissa Teofanu.
    Z góry dziękuję,
    Pozdrawiam
    Nick będący rzeczownikiem lub frazą rzeczownikową odmieniamy, chyba że oparty jest na rzeczowniku nieodmiennym (jak alibi lub menu). Napiszemy więc Inspektora Leśnego, Bazylissie Teofanu, Miią. Nicki o charakterze wykrzykników (jak woow) czy zdań (jak ja tu tylko sprzątam) są nieodmienne. Pod tym względem nicki nie różnią się od innych nazw.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 6.11.2010

    FAT

    W trakcie rozmowy z koleżanką okazało się, że oboje inaczej odmieniamy ten sam skrót, a mianowicie FAT (Fabryka Automatów Tokarskich). Konkretnie chodzi o zdanie : „Spotkajmy się przy...” lub „Zawróć przy...”. Jakiej formy powinniśmy użyć?
    Potocznie można mówić przy Facie, oficjalnie przy FAT. Ze skrótem tym (skrótowcem) można więc postępować tak jak np. z NOT. O odmianie tego ostatniego informują słowniki.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 27.04.2010

    nazwy obcojęzycznych gier komputerowych i ich odmiana

    Nurtuje mnie kwestia, czy i jak powinno odmieniać się tytuły obcojęzycznych gier komputerowych lub filmów. Czy w ogóle nie odmieniamy ich przez przypadki, czy odmieniamy tylko tytuły jednowyrazowe (np. Vaquish, Starcraft), a dwu- i więcej wyrazowe (np. Tomb Raider, Lost Planet, Prince of Persia: Ancient Warfare) już nie? Pomijając oczywiście tytuły będące równocześnie imieniem i nazwiskiem bohatera, bo te odmieniamy, prawda? Będę wdzięczna za przykłady.
    Pozdrawiam i dziękuję za odpowiedź.
    Anna
    Podstawowa zasada brzmi: jeśli jesteśmy w stanie jakąś nazwę odmieniać, powinniśmy to robić. Problem bardzo trudno objaśnić, bo liczba takich nazw jest ogromna, a ich forma bardzo różnorodna.
    Ma Pani rację, że nazwy jednowyrazowe łatwo poddają się odmianie, a odmieniamy je tak, jak polskie wyrazy o tym samym rodzaju gramatycznym i podobnym zakończeniu fonetycznym, np. D. Vanquisha, Starcrafta, Ms. Vanquishu, Starcrafcie.
    Z nazwami wielowyrazowymi sprawa trudniejsza, niektóre odmieniają chyba wszyscy, mówi się np. o Tomb Raiderze, choć niekiedy można mieć wątpliwości, np. czy właściwa jest forma o Lost Planecie.
    Przejrzałem internetowe serwisy poświęcone grom, dochodzę więc do wniosku, że na ogół nazwy wielowyrazowe tego typu trzeba uznać za nieodmienne. Główną przyczyną jest ich skomplikowana budowa, która mocno utrudnia odmianę nazw.

    Jan Grzenia

 



Copyright © 1997-2014 Wydawnictwo Naukowe PWN SA
infolinia: 0 801 33 33 88