W odniesieuniu do dwuczłonowych nazwisk Rada Języka Polskiego opowiedziała się za nieużywaniem dywizu w zapisie skróconym do inicjałów, ale nowe wydanie Wielkiego słownika ortograficznego, które przygotowujemy w PWN, daje użytkownikom swobodę i uzasadnia ją tym, że dywiz zwiększa czytelność zapisu. Jeśli przez analogię odnieść te zalecenia do dwuczłonowych imion, to należałoby aprobować oba zapisy wymienione w Pana pytaniu: J.B. Rousseau i J.-B. Rousseau.

— Mirosław Bańko, PWN

W słownikach ortograficznych można spotkać się z zapisem typu J.M.R., czyli z kropkami i bez spacji. Przywodzi on na myśl – zupełnie bez potrzeby – przedwojenny i wczesnopowojenny zapis skrótowców z kropkami (np. Z.S.R.R.), który już dawno nie obowiązuje. O wiele bardziej naturalne byłoby stawianie kropki i odstępu po inicjale, czyli pisanie np. J. M. R. Kto jednak uważa, że bez spacji jego inicjały wyglądałyby bardziej elegancko, niech pisze J.M.R., JMR albo nawet jmr (wszystkie konwencje znajdują oparcie w zwyczaju językowym i w praktyce edytorskiej). Adam Wolański w swojej Edycji tekstów apeluje, i słusznie, o otwartość na indywidualne sposoby zapisu inicjałów: „(...) należy uszanować indywidualny zwyczaj zapisu inicjału przez właściciela danego imienia (imion), który to zwyczaj może np. polegać na użyciu dwu pierwszych liter imienia, np. St. (= Stanisław) Dubisz, Wł. (= Władysław) Strzemiński, Jerzy Zb. (= Zbigniew) Piotrowski, Fr. (= Franciszek) Szydełko, lub też użyciu liter inicjałowych bez kropek, np. TS (= Thomas Stearns) Eliot” (s. 89).

— Mirosław Bańko, PWN

Pseudonim charakteryzuje się tym, że obiera go sobie użytkownik. Może w takim razie się zdarzyć, że obmyśli on sobie pseudonim pisany od małej litery. Zwyczaj ten znany był już w czasach przedinternetowych, zwłaszcza w zapisie inicjałów (głównie jako podpis pod artykułami w prasie). Jeśli autor ustalił taką formę, należy ją stosować, bo nie możemy wykluczyć, że stoi za tym jakaś intencja. A w takim razie nicki – choć wiemy, że ich zapisem często rządzi przypadek – należałoby zachowywać w oryginalnej formie.
Są to zawiłości komunikacji internetowej, o których wiele by mówić. Muszę jednak podkreślić, że wszelkie pseudonimy są nazwami własnymi, należy je wobec tego zapisywać zasadniczo od wielkich liter. Nicki zaś są rodzajem pseudonimów, ta zasada odnosi się więc także do nich. Jeśli od niej odstępujemy, powinniśmy mieć świadomość celu takiego postępowania.

— Jan Grzenia

Typowy przypis bibliograficzny, który umieszcza się u dołu strony lub na końcu rozdziału, musi zawierać podstawowe elementy identyfikacyjne przytaczanego dokumentu. W przypadku książki na taki opis składają się: nazwa autora, tytuł publikacji, miejsce i rok wydania. Tytuł zbyt długi można skrócić, zachowując jednak pierwsze wyrazy i nie zmieniając ogólnego sensu. Imię (imiona) autora należy skracać do postaci inicjału (inicjałów). Na końcu opisu musi się znaleźć numer strony powoływanego dokumentu, z której pochodzi dany cytat lub informacje umieszczone w tekście głównym. Numer stronicy podaje się zawsze po polskim skrócie s.
W odniesieniu do przywołanej w pytaniu publikacji możemy zastosować następujące brzmienie przypisu bibliograficznego:

¹¹Kodeks cywilny, opr. red. R. Idzik, Warszawa–Bielsko-Biała 2009, s. XYZ.

W bibliografii załącznikowej na końcu książki można podać więcej danych, np.

Kodeks cywilny. Przepisy wprowadzające, opr. red. R. Idzik, Warszawa–Bielsko-Biała: ParkPrawo, 2009.

— Adam Wolański

Przed laty, czego dowodzą karty dawnych ksiąg, skracano imiona tak jak skraca się obecnie zwykłe wyrazy w języku polskim, tj. zazwyczaj przez ucięcie części wyrazu (abbreviatio per suspensionem) i pozostawienie tylko jego początkowej części kończącej się spółgłoską, por. And. Maks. Fredro (= Andrzej Maksymilian Fredro) czy Fr. Ant. Nowakowski (= Franciszek Antoni Nowakowski). Sposób ten był niezwykle funkcjonalny, gdyż pozwalał skrócić zapis przy jednoczesnym zachowaniu zdolności przenoszenia informacji, tzn. odbiorca tekstu nie mógł mieć wątpliwości, o jakie imię chodzi. Wraz z postępującą kodyfikacją norm ortograficznych imiona zaczęto skracać do postaci litery inicjalnej (inicjału) z kropką. Formy typu: St. Wyspiański, Wł. St. Reymont, rzadziej inne, np. Zb. (= Zbigniew) są reliktami tej dawnej tradycji. Mimo iż Rada Języka Polskiego w Uchwale ortograficznej nr 12 w sprawie pisowni inicjałów (7 maja 2004 r.) nakazuje tworzenie inicjałów z początkowej litery imienia i nazwiska z kropką (wyjątkiem jest dwuznak Ch.), nie uznawałbym skrótu St. ani Wł. za błąd, lecz za poboczny, wychodzący z użycia wariant skrótu. Decyzję co do użycia tej czy innej formy skrótu pozostawiałbym nosicielowi danego imienia.

— Adam Wolański

Odpowiadając na tego typu mail, wykraczający poza wszelkie możliwe normy stosowności, trzeba – tonem ukrytego pouczenia – odpowiedzieć, używając formuł grzecznościowych z najwyższej półki. Na przykład: „Szanowny Panie, odpowiadając na Pana pytanie, pragnę donieść, iż...”, a zakończyć formułą również nacechowaną szacunkiem: „Z wyrazami poważania... [imię, nazwisko, ewentualnie funkcja]”. Takie odpowiedzi dają często do myślenia korespondentom, którzy następnym razem formę maila jednak modyfikują. Nie można natomiast zniżyć się do poziomu korespondenta, odpowiadając w podobny sposób.

— Małgorzata Marcjanik, prof., Uniwersytet Warszawski

Nazwiska zakończone na -icz typu Mickiewicz przybierają formę liczby mnogiej Mickiewiczowie. W dopełniaczu (państwa) Mickiewiczów, w celowniku (państwu) Mickiewiczom itd.
Na wizytówce więc należy napisać: Celina i Adam Mickiewiczowie (formy liczby mnogiej Mickiewicz i Mickiewicze nie są poprawne). Dodajmy, że na wizytówkach przyjęte jest umieszczanie przed nazwiskiem imienia czy imion w pełnej postaci – nie inicjałów imion.
Nazwisko córki Mickiewicza może obecnie przybrać formę Mickiewiczówna, ale nie jest to forma urzędowa, tylko zwyczajowa. Dlatego w dokumentach szkolnych figurować będzie nazwisko Mickiewicz. Kobiety dorosłe, które chcą posługiwać się formą nazwiska na -ówna, mogą tę formę wprowadzić do swoich dokumentów w Urzędzie Stanu Cywilnego (następnie do dowodu osobistego itp.). Będzie to wówczas urzędowa forma ich nazwiska.
Zwyczaj posługiwania się panieńską formą nazwiska (bez względu na stan cywilny jego nosicielki) spotykany był szczególnie w kręgach artystycznych, por. Zofia Kucówna. Obecnie, w związku z dążeniem do równych praw kobiet i mężczyzn, coraz częściej spotyka się nazwiska zamężnych kobiet w postaci dwuczłonowej, zawierającej nazwisko panieńskie i nazwisko męża, np. Katarzyna Kolenda-Zaleska.

— Małgorzata Marcjanik, prof., Uniwersytet Warszawski

Inicjały to początkowe litery imienia i nazwiska (w niektórych słownikach mówi się, że „pierwsze”). Można jednak spotkać często inicjały ustalone w sposób, nazwijmy to tak, nieortodoksyjny, np. przejrzałem pod tym kątem numery paru gazet i znalazłem następujące podpisy pod niektórymi artykułami: AM, KJU, sys, ADROM. Można w związku z tym się zastanawiać, w którym miejscu przebiega granica między inicjałami, pseudonimem a kryptonimem, ale to inna sprawa. Przykłady te i podane w pytaniu pokazują, że istotnie inicjały są też „pochodną języka”, a ściślej reguł zapisu stosowanych w danym języku. Nawet jeśli w określonym języku istnieją ścisłe zasady pisowni, które nakazują skracanie do pierwszych liter i użycie kropek (jak w polszczyźnie), zwyczaj ten z różnych powodów bywa naruszany, co można uznać za przejaw kreatywności językowej. Można też powiedzieć, że inicjały są swego rodzaju wizytówką, bo tworzymy je sami, starając się dobrać formę z różnych względów optymalną. Oprócz formy językowej można też poszukiwać dla inicjałów odpowiedniej formy graficznej.

— Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski

Na stronie internetowej Rady Języka Polskiego nie ma „informacji [o niestosowaniu łącznika w inicjałach – J.G.] przygotowanej przez prof. J. Podrackiego”, lecz jedynie protokół zebrania wspomnianej komisji i jego wypowiedź. Wystarczy jednak przeczytać inny protokół (z V zebrania komisji), by znaleźć uwagę o konieczności zachowywania łącznika.
Za przyczynę problemu można uznać różnorodność form skróconych, w ich obrębie wyróżnia się zwykle co najmniej dwie grupy: skróty i skrótowce, a zasadne jest jeszcze wyodrębnienie inicjałów. Jak dowiadujemy się z zasady [220] Nowego i Wielkiego słownika ortograficznego PWN (zob. także J. Podracki, Słownik skrótów i skrótowców, s. 25), zasada niestawiania łącznika dotyczy skrótowców, to znaczy wyrazów utworzonych z kilkuwyrazowych nazw (instytucji, przedsiębiorstw, firm, urzędów, organizacji, stowarzyszeń itp.) przez odcięcie części składników nazw pełnych. W związku z tym bez łącznika piszemy np. AGH (Akademia Górniczo-Hutnicza). Skróty (tzn. skrócenia pochodzące od wyrażeń pospolitych) mogą zawierać łącznik, czego dowodzą zapisy płd.-wsch. (południowo-wschodni) i podobne, wymienione we wspomnianych słownikach.
Inicjały traktuje się jako odrębną grupę form skróconych, przynajmniej w ortografii, gdyż zasada [338] w Nowym i Wielkim słowniku ortograficznym PWN mówi: „Kropkę stawiamy zawsze po inicjałach imienia i nazwiska”, a więc odmiennie niż w przypadku skrótowców. Warto zauważyć, że w zapisie inicjałów występuje duża dowolność, zapisuje się je nierzadko bez kropek, często nawet małymi literami.
W związku z tym za dopuszczalny należy uznać zapis inicjałów z łącznikiem i bez niego, przy czym sam opowiadam się za zachowaniem łącznika, ponieważ – jak napisałem we wspomnianej poradzie – ma to pozytywny wpływ na czytelność skrótu.

— Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski

Najlepiej zachować łącznik, jego brak może utrudnić interpretację skrótu, bo środkowa litera mogłaby oznaczać skrócenie drugiego imienia. W związku z tym: A.P.-W.

— Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski