znajdź słowa:  w kategorii:  jak szukać? nazapki

Lista odpowiedzi

RSS - poradnia Zasubskrybuj nowości przez RSS (co to jest?)

wpisy 1 - 10 z 35 znalezionych

  • 6.06.2014

    nazwa a pojęcie

    Czy zdanie „Pojecie «gry językowej» u Wittgensteina...” jest poprawne? Czy wyrażenie gra językowa trzeba umieszczać w cudzysłowie?
    Cudzysłów stosuje się, gdy przedmiotem uwagi jest nazwa, a nie pojęcie. Ujęcie gry językowej w cudzysłów kierowałoby więc uwagę czytelnika na samą nazwę. Jeżeli o to chodzi autorowi, to cudzysłów można zostawić. Należałoby go także zostawić, gdyby gra językowa występowała w mianowniku: „Pojęcie «gra językowa» u Wittgensteina...”. W takim kontekście jak w Pani pytaniu i bez szczególnej intencji, aby nazwę uczynić przedmiotem uwagi, można pominąć cudzysłów wokół gry językowej.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 11.12.2013

    dystansujący cudzysłów

    Dzień dobry,
    mam pytanie dotyczące cudzysłowu. Czy poprawne jest użycie go zamiennie jako synonimu wyrażenia tak zwany lub wówczas tak zwany (by zaznaczyć pewną odległość czasową epoki i dystans piszącego)? Np. „(...) w epoce «buntu mas» (...)”?
    Z góry dziękuję za odpowiedź.
    Pozdrawiam.
    Można używać cudzysłowu dla okazania dystansu, WSO PWN informuje o tym w par. [444], ale ogranicza jego użycie tu do wyrażenia ironii. Tymczasem funkcje dystansującego cudzysłowu są bardziej zniuansowane, co przytoczony przez Panią przykład dobrze ukazuje. Trudno mi ocenić poza kontekstem, czy w danym tekście intencja autora zostanie trafnie odczytana, być może czytelnicy – podobnie jak ja – pomyślą, że bunt mas znalazł się w cudzysłowie nie tyle dla wyrażenia dystansu, ile w celu nawiązania do głośnej książki Joségo Ortegi y Gasseta pod tym samym tytułem.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 28.11.2013

    zbieg znaków interpunkcyjnych

    Szanowna Poradnio!
    Mam problem z interpunkcją, gdy zbiega się kilka znaków. Czy w zdaniu:
    Zawołał na swojego syna: „Synu! Mógłbyś podać mi wody?”
    po cudzysłowie zamykającym powinna być kropka? Uważam, że tak, ponieważ pytajnik kończy tekst cytowany, natomiast całe zdanie, gdyby nie było kropki, nie miałoby zakończenia. Ale spotykam się z różnymi opiniami na ten temat. Jak powinno być? Bardzo dziękuję za odpowiedź.
    Z wyrazami szacunku
    Mariola Walczak
    Tak, w cytowanym przykładzie po cudzysłowie zamykającym powinna być kropka. Informacje o tym, jak radzić sobie w wypadkach, gdy zbiegają się różne znaki interpunkcyjne, można znaleźć w zasadach interpunkcji, w Kieszonkowym słowniczku interpunkcyjnym Jerzego Podrackiego i Aliny Gałązki (wydanym też jako Słownik interpunkcyjny), a także w Edycji tekstów Adama Wolańskiego.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 10.11.2013

    cudzysłów w cudzysłowie

    Dzień dobry!
    Chciałam się zapytać, jaką zasadę zastosować w przypadku cytatu w cytacie, gdy oba zamykają się równocześnie. Czy powinny być dwa cudzysłowia obok siebie?
    Nie cudzysłowia, tylko cudzysłowy. I nie muszą zamykać się równocześnie, ten sam problem powstaje zawsze, gdy jeden cudzysłów znajduje się wewnątrz drugiego. W takim wypadku na zewnątrz dajemy normalny polski cudzysłów apostrofowy („”), a wewnątrz cudzysłów ostrokątny – albo tzw. francuski («»), albo niemiecki (»«).

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 21.10.2013

    cudzysłów w nazwach własnych

    Czy w nazwach złożonych z członu rodzajowego i indywidualnego ten ostatni należy zapisywać w cudzysłowie, czy bez niego, np. Klub Kolekcjonerów „Perełka” / Perełka, Oficyna Wydawnicza „Liber” / Liber?
    Można użyć cudzysłowu w takim celu, ale nie jest to konieczne. Odpowiednia reguła w WSO PWN, mająca numer [446], zaczyna się od słów: „Cudzysłów może zostać użyty do wyodrębniania (...) nazw własnych instytucji lub obiektów, które występują na końcu wielowyrazowych nazw opisowych”. Po tym następują przykłady, m.in. Polskie Linie Lotnicze „Lot”.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 11.09.2013

    cudzysłów a przezwiska

    Szanowni Państwo,
    mam pytanie, czy powinno się używać cudzysłowu w tego typu zdaniach: „Dużo pił, więc nazywali go «alkoholikiem»”, „Wszyscy nazywali go od tej pory «mordercą»”, „Mnie nazwa «mordercy» wówczas już nie imponowała”.
    Dziękuję za odpowiedź
    Pozdrawiam
    Marta
    Można użyć cudzysłowu dla wyodrębnienia przezwiska w zdaniu, w którym bez tego nie byłoby jasne, że chodzi o przezwisko, np. „Wszyscy już byli, brakowało tylko «alkoholika»”. Ponieważ w tej funkcji wyraz w cudzysłowie ma cechy nazwy własnej, należałoby pisać go wielką literą.
    W Pani przykładach widać jednak, że wyrazy alkoholik i morderca zostały użyte jako epitety, więc nie ma powodu ujmować ich w cudzysłów ani w ogóle wyróżniać w żaden sposób.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 17.03.2013

    zbieg znaków interpunkcyjnych

    Szanowni Państwo,
    Chciałabym się dowiedzieć, czy w zdaniu z cytatem, w którym tekst ujęty w cudzysłowie kończy się skrótem z kropką, mam postawić jeszcze jedną kropkę po cudzysłowie? Oto zdanie budzące moje wątpliwości:
    Alojzy Targ pisał: „Na osobną wzmiankę zasługuje szkic (25 stron maszynopisu) Przeżycia we wrześniu 1939 r.”
    Pozdrawiam serdecznie
    Iwona Kurdziel-Drzewiecka
    Przytoczony przykład wymaga szerszego komentarza. Otóż w cytowanym zdaniu występuje tytuł szkicu („Przeżycia we wrześniu 1939 r.”), który powinien być wyróżniony kursywą lub cudzysłowem. Jeśli przyjęta dla danego tekstu konwencja każe umieszczać tego rodzaju tytuły w cudzysłowie, to cytat w cytacie wymaga od nas użycia cudzysłowu drugiego stopnia (francuskiego «» lub niemieckiego »«). W zależności od przyjętej konwencji przytoczony powyżej przykład wyglądałby następująco:
    Alojzy Targ pisał: „Na osobną wzmiankę zasługuje szkic (25 stron maszynopisu) Przeżycia we wrześniu 1939 r.”.
    Alojzy Targ pisał: „Na osobną wzmiankę zasługuje szkic (25 stron maszynopisu) «Przeżycia we wrześniu 1939 r.»”.
    Alojzy Targ pisał: „Na osobną wzmiankę zasługuje szkic (25 stron maszynopisu) »Przeżycia we wrześniu 1939 r.«”.
    We wszystkich trzech przypadkach konieczna jest kropka zamykająca całe wypowiedzenie (zaczynające się słowami: „Alojzy Targ pisał…”). Nie można uznać, że kropka należąca do skrótu zamyka w tym przypadku także zdanie, gdyż występuje po niej co najmniej jeszcze jeden znak interpunkcyjny. Niestosowanie drugiej kropki można by rozważać, gdybyśmy nie mieli cytatu w cytacie, np. w następujących sytuacjach:
    Alojzy Targ napisał szkic pt. Przeżycia we wrześniu 1939 r.
    Alojzy Targ napisał szkic pt. „Przeżycia we wrześniu 1939 r.”
    Przy czym w tej drugiej sytuacji kropka po cudzysłowie zamykającym mogłaby wystąpić fakultatywnie:
    Alojzy Targ napisał szkic pt. „Przeżycia we wrześniu 1939 r.”.

    Adam Wolański

  • 4.02.2012

    tytuł w cudzysłowie

    Moja córka miała wymyśleć trzy tytuły do szkolnego opowiadania. Wypisała je w zeszycie bez cudzysłowu – jako, że to były jej tytuły. Pani jednak potraktowała to jako błąd, dopisując do każdego cudzysłów. Mam wątpliwości i proszę o wskazanie właściwej formy.
    Z góry dziękuję.
    M. Nowak
    Nie ma obowiązku w każdej sytuacji ujmować tytułu w cudzysłów. Na przykład nie praktykuje się tego w katalogach bibliotecznych ani wydawniczych, w bibliografii, w zapowiedziach wydawniczych, w programie kin i teatrów. Cudzysłów nie służy też wyłącznie do wyodrębniania słów „cudzych” (przykład jego zastosowania w innej funkcji widać w tym zdaniu, a szczegółowe informacje można znaleźć w zasadach pisowni, np. w słowniku ortograficznym PWN).
    Jeśli praca domowa polegała po prostu na wymienieniu trzech tytułów, to cudzysłowy nie były konieczne. Jeżeli jednak tytuły te pojawiły się w jakimś kontekście, np. w zdaniu: „Opowiadanie, które czytaliśmy, mogłoby nosić jeden z trzech tytułów: (...)”, to ujęcie każdego z nich w cudzysłów byłoby korzystne.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 1.02.2012

    wykrzyknik – cudzysłów – kropka

    Szanowni Państwo,
    czy jeżeli zdanie kończy się ujętym w cudzysłów wykrzyknieniem, to czy między nim a kolejnym zdaniem należy postawić kropkę? Np.
    ...ale w końcu wrzucił je do skrzynki, mówiąc: „Zwyciężę!”(.) Był to okrzyk fatalistyczny, który częściej ludzi gubi, niż ocala.
    Łączę pozdrowienia
    W takim zdaniu, jakie Pan podał, kropka jest potrzebna. Gdyby jednak zdanie wykrzyknikowe (albo pytajne) ujęte w cudzysłów było samodzielne, to po zamykającym cudzysłowie nie postawilibyśmy już kropki, np.
    ...ale w końcu wrzucił je do skrzynki. „Zwyciężę!” Był to okrzyk fatalistyczny, który częściej ludzi gubi, niż ocala.
    Zob. A. Wolański, Edycja tekstów, s. 190–191.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 1.03.2011

    interpunkcja a cytowanie

    Dzień dobry,
    moje pytanie dotyczy interpunkcji w cytowaniu prozy. Gdy pojawia się cytat (np. w jakimś opracowaniu naukowym), a pod nim odnośnik, np. strona, powiedzmy:
    Przed jego rządami Rosja nie znała centralizacji (...)
    (s. 13)
    który nie jest całym zdaniem, ale jedynie pierwszą jego częścią niezakończoną kropką, to czy po „(...)” powinna się pojawić kropka, czy nie?
    Serdecznie pozdrawiam!
    Znak interpunkcyjny, o który Pani pyta, należy do zdania zewnętrznego wobec zacytowanego fragmentu. Może być to kropka, ale może być także pytajnik, jeśli zewnętrzne zdanie jest pytajne. Jeśli cytat jest wyodrębniony w osobnym akapicie, to najlepiej zamknąć go kropką (w takim wypadku zewnętrzne zdanie powinno być oznajmujące).
    Osobna sprawa, czy taką kropkę umieścić zaraz za cudzysłowem, czy też dopiero po odnośniku, czyli po zamykającym nawiasie. Gdy cytat jest w osobnym akapicie, spotyka się oba rozwiązania – odnośnik jest więc na końcu tego akapitu, po kropce, albo sam jest zamknięty kropką. W Pani przykładzie, ponieważ odnośnik jest w osobnym wierszu, kropkę lepiej umieścić po cudzysłowie.
    Jeśli natomiast cytat jest podany w ciągu, to kropkę umieśćmy raczej po odnośniku, w przeciwnym razie bowiem sugerowałaby niewłaściwą segmentację zdania.

    Mirosław Bańko, PWN

 



Copyright © 1997-2014 Wydawnictwo Naukowe PWN SA
infolinia: 0 801 33 33 88