znajdź słowa:  w kategorii:  jak szukać? nazapki

Lista odpowiedzi

RSS - poradnia Zasubskrybuj nowości przez RSS (co to jest?)

wpisy 21 - 30 z 464 znalezionych

  • 11.01.2014

    Ole Ole! i podwójny wykrzyknik

    Jeśli nazwa własna ma na końcu swojej nazwy np. wykrzyknik, to czy należy stawiać kropkę, znak zapytania lub wykrzyknik w zdaniu, które jest nią zakończone? Np.
    „Byłeś w Ole Ole!?” – „Nie byłem w Ole Ole!.” – „To idź do Ole Ole!!”
    Nazwy takie są nietypowe, więc w zasadach pisowni nie przewidziano dla nich specjalnych reguł. Można by stąd wyciągnąć wniosek, że podlegają regułom ogólnym i że należy stawiać po Ole Ole! znak interpunkcyjny tak, jakby nazwa sama go nie miała. Ogólne zasady interpunkcji nie przewidują jednak, żeby po wykrzykniku umieszczać kropkę, a znane z praktyki sąsiedztwo wykrzyknika i pytajnika lub dwóch wykrzykników służy ekspresji i nie ma związku z sytuacją, o której Pani pisze. Mogę zatem doradzać tylko na własną odpowiedzialność i według własnego upodobania: nie stawiałbym po Ole Ole! kropki, postawiłbym pytajnik, aby zaznaczyć, że zdanie jest pytaniem, dwa razy zastanowiłbym się, czy postawić wykrzyknik (ciekawe, czy właściciel marki Ole Ole! uznałby dwa wykrzykniki za korzystne, za wzmacniające siłę tego znaku). Bez wahania mógłbym natomiast użyć przecinka, średnika, wielokropka, myślnika, cudzysłowu lub nawiasu, gdyby ich użycie było uzasadnione budową i sensem zdania.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 7.01.2014

    Lepiej bez przecinka niż z przecinkiem

    Mam pytanie dotyczące stawiania przecinka w zdaniach ze składnikiem niezdaniowym. W jednej z Państwa porad (z 17.12.2010) pisali Państwo, że nie powinno się oddzielać tego składnika od reszty zdania („Wolę pójść z Kasią na randkę niż odrabiać lekcje”), jednak w Słowniku interpunkcyjnym wydanym przez PWN (J. Podracki, A. Gałązka, Warszawa 2002) jest zalecenie, aby ten przecinek wstawiać: „Łatwiej było powiedzieć, niż zrobić”. Jak w takim razie powinniśmy w tych przypadkach stosować przecinki?
    Sam nieraz powoływałem się na ten słownik w poradni, ściślej biorąc – na jego pierwsze wydanie, zatytułowane Kieszonkowy słowniczek interpunkcyjny (2001). Nie wiem, czy to wynika z różnicy między wydaniem pierwszym a drugim, czy też czytamy różne fragmenty słownika, dość że nie znajduję w nim przykładu, który Pani przytoczyła. Znajduję inny, podobny: „Woleli oszukiwać, niż zwyciężać (...)” (s. 190, hasło niż), ale przecinek w nim postawiono niezgodnie z ogólną uwagą, którą ów przykład ma ilustrować: „W zdaniu złożonym porównawczym oddziela się obie części składowe przecinkiem, który stoi przed niż”. Otóż zdanie zacytowane przeze mnie ze słownika nie jest zdaniem złożonym, nie powinno pojawić się jako przykład w danym miejscu i nie powinno mieć przecinka przed niż. Byłoby to zresztą zgodne z następną ogólną uwagą podaną w słowniku: „Natomiast w zdaniu pojedynczym zwykle nie stawia się przecinka przed członem porównywanym”.
    Takie same wnioski można wyciągnąć z par. [379] WSO PWN, gdzie dodatkowo wskazano, jakie intencje mogą usprawiedliwić postawienie przecinka przed niż – wbrew ogólnej regule – w zdaniu pojedynczym.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 5.01.2014

    tacy badacze (,) jak...

    Szanowna Redakcjo,
    bardzo proszę o rozwiązanie mich wątpliwości interpunkcyjnych. Czy powinnam postawić przecinek w zdaniu: „Czytałam publikacje takich badaczy(,) jak Markowski, Janion czy Kwiatkowski”. Jedna z zasad mówi, żeby stawiać przecinek przed jak wprowadzającym wyliczenia, ale nie używa się go w konstrukcjach porównawczych.
    Z wyrazami szacunku
    Stała Czytelniczka Poradni
    Ponieważ nie znalazłem bezpośredniego odniesienia do takich zdań w zasadach interpunkcji WSO PWN, zajrzałem do Kieszonkowego słowniczka interpunkcyjnego Jerzego Podrackiego i Aliny Gałązki (PWN, 2001). Autorzy podają przykład: „Uczniom takim jak Zbyszek trudno przychodzi nauka” i informują ogólnie: „taki [...] Składnik połączenia taki jak [...] Nie stawia się przed nim przecinka”.
    Jak łatwo spostrzec, sformułowanie to jest niezgodne z intencją autorów, gdyż wynika z niego, że nie należy poprzedzać przecinkiem słowa taki, podczas gdy to akurat nie budzi wątpliwości, przedmiotem wahań może być natomiast obecność przecinka między słowem taki a słowem jak. Myślę, że autorom chodziło o to, aby przecinka między taki a jak nie stawiać, zresztą podany przez nich przykład wyraźnie to ilustruje.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 29.12.2013

    tak zwany z punktu widzenia interpunkcji

    Dzień dobry!
    Proszę o ocenę poprawności poniższego zdania: „Państwo Ziembiewiczowie to tzw. szlachta wysadzona z siodła”. Cudzysłów po określeniu tak zwana jest zbędny? Czy używanie cudzysłowu w połączeniu ze zwrotem tak zwany jest błędem?
    Pozdrawiam
    Rafał Kowalski
    Cudzysłów po słowach tak zwany nie zawsze jest bezużyteczny: jeśli autor zakłada, że czytelnik nie wie, o jaki zwrot dokładnie chodzi, to za pomocą cudzysłowu może precyzyjnie wskazać jego granice. W przykładzie przez Pana przytoczonym cudzysłów nie wydaje mi się jednak potrzebny.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 25.12.2013

    mimo że

    W jakich przypadkach jest uzasadniony przecinek między mimo(,) że?
    Takiego mimo że, jakie ma Pani na myśli, nigdy nie dzieli się przecinkiem. Można postawić przecinek po innym mimo – dawnym przysłówku o znaczeniu 'obok', np. „Słyszała, jak książę mówił, przechodząc mimo, że jest nowemu gościowi nierad” (przykład mój).

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 11.12.2013

    dystansujący cudzysłów

    Dzień dobry,
    mam pytanie dotyczące cudzysłowu. Czy poprawne jest użycie go zamiennie jako synonimu wyrażenia tak zwany lub wówczas tak zwany (by zaznaczyć pewną odległość czasową epoki i dystans piszącego)? Np. „(...) w epoce «buntu mas» (...)”?
    Z góry dziękuję za odpowiedź.
    Pozdrawiam.
    Można używać cudzysłowu dla okazania dystansu, WSO PWN informuje o tym w par. [444], ale ogranicza jego użycie tu do wyrażenia ironii. Tymczasem funkcje dystansującego cudzysłowu są bardziej zniuansowane, co przytoczony przez Panią przykład dobrze ukazuje. Trudno mi ocenić poza kontekstem, czy w danym tekście intencja autora zostanie trafnie odczytana, być może czytelnicy – podobnie jak ja – pomyślą, że bunt mas znalazł się w cudzysłowie nie tyle dla wyrażenia dystansu, ile w celu nawiązania do głośnej książki Joségo Ortegi y Gasseta pod tym samym tytułem.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 11.12.2013

    Jak się stosuje lek

    Czy w gatunku tekstowym, jakim jest ulotka leku, w punktach stanowiących pytania typu „Jak stosuje się lek, jak działa lek” etc. stawiamy znak zapytania lub inny znak interpunkcyjny? Czy postawienie znaku zapytania jest błędem?
    Znak zapytania sugeruje, że nadawca oczekuje odpowiedzi. W sytuacji, o której Pani mówi, jest jednak inaczej: nadawca zapowiada wyjaśnienie, które sam poda. Słowa: „Jak stosuje się lek” mają sens taki jak: „O tym, jak stosuje się lek”, nie trzeba więc zamykać ich pytajnikiem. Czy postawienie go jest błędem? Interpunkcyjnym może nie, ale pragmatycznym – owszem.
    Po napisaniu odpowiedzi zajrzałem do ulotek kilku leków i znalazłem zdania w rodzaju: „Co to jest... i jak się go stosuje” albo „Jak przechowywać...”. Nie zakończono ich pytajnikami.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 7.12.2013

    przecinki a referencja frazy nominalnej

    Czy po rzeczownikach z rozbudowanymi grupami określeń potrzebne są przecinki w zdaniach: „Wszystkie wpisy(,) widniejące w rejestrze ksiąg wieczystych są jawne” oraz „Nie wszyscy konsumenci(,) starający się o kredyt(,) zdają sobie sprawę, że wiek [...]”?
    WSO PWN w par. [383] informuje: „Nie oddziela się również [przecinkiem] przydawek wyznaczających zakres określanego rzeczownika: Podróżni jadący tym pociągiem są obowiązani mieć miejscówki”. Sytuacja w Pani przykładach jest podobna: przydawki widniejące w rejestrze ksiąg wieczystych oraz starający się o kredyt wyznaczają zakres poprzedzających je rzeczowników, a raczej fraz rzeczownikowych: wszystkie wpisy i nie wszyscy konsumenci, przecinki w przykładach tych są więc niepotrzebne.
    Od obecności lub nieobecności przecinków w takich zdaniach może zależeć interpretacja frazy nominalnej, por. „Wszystkie wpisy w tej księdze dokonane jej ręką...” i „Wszystkie wpisy w tej księdze, dokonane jej ręką...”. O ile pierwszy przykład nie wyklucza, że w księdze są wpisy dokonane przez kogoś innego, to drugi sugeruje, że innych wpisów nie ma (rozumiemy go więc tak jak zdanie: „Wszystkie wpisy w tej księdze, nawiasem mówiąc, dokonane jej ręką...”).

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 28.11.2013

    zbieg znaków interpunkcyjnych

    Szanowna Poradnio!
    Mam problem z interpunkcją, gdy zbiega się kilka znaków. Czy w zdaniu:
    Zawołał na swojego syna: „Synu! Mógłbyś podać mi wody?”
    po cudzysłowie zamykającym powinna być kropka? Uważam, że tak, ponieważ pytajnik kończy tekst cytowany, natomiast całe zdanie, gdyby nie było kropki, nie miałoby zakończenia. Ale spotykam się z różnymi opiniami na ten temat. Jak powinno być? Bardzo dziękuję za odpowiedź.
    Z wyrazami szacunku
    Mariola Walczak
    Tak, w cytowanym przykładzie po cudzysłowie zamykającym powinna być kropka. Informacje o tym, jak radzić sobie w wypadkach, gdy zbiegają się różne znaki interpunkcyjne, można znaleźć w zasadach interpunkcji, w Kieszonkowym słowniczku interpunkcyjnym Jerzego Podrackiego i Aliny Gałązki (wydanym też jako Słownik interpunkcyjny), a także w Edycji tekstów Adama Wolańskiego.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 24.11.2013

    Warszawa – stolica Polski

    Jedna z porad (odp. J. Grzenia) brzmi: „W podanych przykładach wyraz to występuje w funkcji łącznika (...). Nie postawimy więc przecinka w zdaniach «Błędy ortograficzne to rzadkość» (...)”. Tymczasem w Słowniku ortograficznym PWN ([398], s. 147) jest napisane: „Myślnik może być również użyty zamiast domyślnych czasowników jest, przed zaimkiem to – wprowadzającym orzecznik, np. «Warszawa – to stolica Polski»”. Czy obie wersje zapisu (z myślnikiem i bez) są poprawne, czy tylko opcja z myślnikiem?
    Można napisać „Warszawa to stolica Polski”, jak również „Warszawa – to stolica Polski”. Drugi wariant jest nacechowany i powinien się czymś tłumaczyć. Może piszący chce osiągnąć jakiś efekt retoryczny? Jeśli ktoś nie jest pewien, po co używa myślnika w takich zdaniach, nie powinien tego robić.
    Myślnik jest oczywiście pożądany w wypowiedzeniach, w których nie ma ani czasownika łącznikowego, ani zastępującego go słówka to, np. „Warszawa – stolica Polski”.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski



Copyright © 1997-2014 Wydawnictwo Naukowe PWN SA
infolinia: 0 801 33 33 88