znajdź słowa:  w kategorii:  jak szukać? nazapki

Lista odpowiedzi

RSS - poradnia Zasubskrybuj nowości przez RSS (co to jest?)

wpisy 1 - 10 z 24 znalezionych

  • 20.06.2013

    nie po fi-, nie przed -li

    Jakie jest uzasadnienie zalecenia, aby nie przenosić wyrazu po początkowej sylabie fi- ani przed końcową sylabą -li? (Zob. A. Wolański, Edycja tekstów, s. 25).
    Zalecenie dotyczące nieprzenoszenia sylaby -li to relikt z czasów ręcznego składu tekstów. Zalecenie to ma jednakowoż swoje funkcjonalne uzasadnienie i dziś. Kiedyś obostrzenia co do nieprzenoszenia pewnych sylab do następnego wiersza miały dużo szerszy zakres. Przytacza te zalecenia, a zarazem wyjaśnia powód ich stosowania, m.in. Roman Mathia w Podręczniku dla składaczy ręcznych z 1923 roku. Pisze on: „(...) nie należy również przenosić do drugiego wiersza sylab, składających się z dwóch liter i to cienkich, jak li, fi, i t. p., lub z jednej cienkiej a drugiej nieco grubszej: ła, ja, ki i t. p., gdyż widocznem jest, że litera cienka zajmie tyle miejsca, co i dywiz, a na drugą literę zawsze jeszcze znajdzie się w poprzednim wierszu miejsce”. Widać zatem, że chodziło o swego rodzaju „ekonomiczność” i zwartość składu, a zarazem o wygodę czytelnika. Wiadomo bowiem, że dzielenie słów spowalnia lekturę i jeśli można go uniknąć, to wówczas tekst jest bardziej przyjazny dla odbiorcy.
    Z kolei zalecenie tyczące się niepozostawiania na końcu wiersza samotnej sylaby fi ma rodowód jak najbardziej współczesny i wiąże się z dość powszechnym stosowaniem w składzie komputerowym ligatur. Ponieważ oko niewprawnego czytelnika (w szczególności młodego) może niewłaściwie interpretować litery wchodzące w skład ligatury, chodzi o to, by ukazać większą część wyrazu (lub cały wyraz), co pozwoli mu łatwiej zaktualizować postrzegane w toku lektury słowo.

    Adam Wolański

  • 29.05.2012

    krajobraz

    Dzień dobry,
    w jaki sposób można podzielić wyraz krajobraz przy przenoszeniu do nowej linii (tzn. podzielić na sylaby)? Chodzi mi o wszystkie możliwości.
    Dziękuję.
    Ortograficzny słownik ucznia (Z. Saloni i in.), chyba najdokładniejszy, jeśli chodzi o dzielenie wyrazów, nie wskazuje w haśle krajobraz miejsc podziału, co sugeruje, że autorzy akceptują wszystkie podziały wchodzące w grę, mianowicie kra-jobraz, kraj-obraz i krajo-braz. Tak samo jest w Wielkim słowniku ortograficznym PWN.
    Zasady pisowni każą dzielić wyraz złożony rodzimy w miejscu złożenia (np. wodo-grzmot, nie wodogrz-mot), w wypadku wyrazów zapożyczonych wymóg ten przybiera formę zalecenia (np. lepiej foto-grafia niż fotog-rafia). Z krajobrazem jednak jest kłopot, słowo to składa się z cząstek rodzimych, ale strukturę ma obcą, bezafiksalną (inaczej niż np. w wodogrzmocie, gdzie -o- łączy wodę z grzmotem), można je traktować jako półkalkę niemieckiego Landschaft lub francuskiego paysage, w których człony Land- i pays- znaczą 'kraj'. W tej sytuacji najlepiej uznać wszystkie trzy podziały wskazane wyżej za legalne.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 22.05.2012

    Stonehenge i Seattle

    Mam pytanie dotyczące dzielenia wyrazów obcych przy przenoszeniu. Wg WSO należy przenieść Stonehen-ge, ale taki podział hest chyba niezgodny z kryterium fonetycznym. Zgodnie z fonetyką wyraz ten można podzielić tylko Stone-henge, bo w wymowie ma dwie sylaby, czy tak? I jak przenieść Seattle?
    Dziękuję.
    Zgadzam się z uwagą dotyczącą pierwszej z wymienionych nazw. Drugiej w ogóle nie powinno się dzielić.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 26.03.2012

    maskotka

    Jak prawidłowo podzielić wyraz maskotka na sylaby. Córka, uczennica klasy pierwszej, dokonała takiego podziału: ma-sko-tka, a pani poprawiła na mas-kot-ka. Ja sama podzieliłabym chyba tak: mas-ko-tka. Czy tylko wersja pani jest prawidłowa? Bardzo proszę o odpowiedź.
    Wszystkie trzy podziały są bardzo dobre, zgodne z regułami dzielenia wyrazów w języku polskim. Słownik ortograficzny PWN radzi ostatnią sylabę wydzielić przed głoską [k], czyli ma-skot-ka lub mas-kot-ka, pewnie dlatego, że w owym [k] można upatrywać rodzimy sufiks. Jest to jednak tylko zalecenie, zatem podziału dokonanego przez Pani córkę nie można uznać za błąd.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 5.03.2012

    dzielimy wyrazy

    Proszę o informacje dotyczące podziału wyrazu na głoski. Jak podzielić wyrazy: piasek, piana, biały, tablica, film, znakiem, wieszakiem i inne z głoską [i]? Na zajęciach z nauczycielami spór powstał o funkcję głoski [i]. Proszę o wyjaśnienie, ponieważ jedna ze stron sporu jest w błędzie i powiela błędny podział na zajęciach z uczniami.
    Podaję przybliżone zapisy fonetyczne: [p'jasek], [p'jana], [b'jały], [tabl'ica], [f'ilm], [znak'em], [v'ješak'em]. Litera i może być ośrodkiem sylaby i wówczas odpowiada głosce [i] (zob. tablica, film), ale może też być jedynie znakiem zmiękczenia poprzedniej spółgłoski, przy czym po niektórych spółgłoskach, zwłaszcza wargowych i przedniojęzykowych, odpowiada jej mniej lub bardziej wyraźnie słyszane [j] (zob. pozostałe przykłady).

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 17.01.2012

    Cedynia

    Chodzi o podział wyrazu Cedynia na sylaby. Czy prawidłową formą podziału jest Ce-dy-nia, czy można też Ce-dy-ni-a?
    Słowo ma trzy sylaby, więc drugi podział jest wykluczony.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 25.10.2011

    myślnik i pismo

    Witam!
    Czy przy dzieleniu na sylaby poprawny jest podział my-ślnik, czy myśl-nik oraz pi-smo czy pis-mo?
    Proszę o szybką odpowiedź, pozdrawiam.
    Wszystkie te podziały są dopuszczalne, ale ze względu na zgodność z budową wyrazu należy dać pierwszeństwo podziałom podanym na drugim miejscu.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 21.10.2011

    kłopotliwa paproć

    Witam,
    na sprawdzianie w klasie drugiej szkoły podstawowej dzieci miały podzielić na sylaby słowo paproć. Moje dziecko podzieliło w następujący sposób: pap-roć i ma obniżoną ocenę. Wydaje mi się, że oba podziały (pa-proć i pap-roć są poprawne, ale chciałabym się upewnić, zanim zacznę przekonywać nauczycielkę (która w wytycznych miała ten pierwszy podział).
    Pozdrawiam
    Na identyczne pytanie odpowiadaliśmy niedawno, bo 7 października br., odpowiedź można znaleźć w archiwum poradni. Najkrócej mówiąc: nawet jeśli nauczycielka w wytycznych programowych znalazła tylko jeden podział, powinna akceptować obydwa.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 7.10.2011

    zalecane podziały

    Szanowni Państwo!
    Jak należy prawidłowo podzielić na sylaby słowa: paproć, trzykrotka?
    z poważaniem
    Maria
    Dozwolone podziały to pa-proć i pap-roć oraz trzy-krot-ka i trzy-kro-tka. Ostatni z nich rozmija się z budową słowa, dlatego za lepszy trzeba uznać przedostatni. Pragnę zwrócić uwagę, że słowniki ortograficzne PWN – jako jedne z nielicznych – nie tylko podają ogólne zasady dzielenia wyrazów w piśmie, ale też wskazują zalecane miejsca podziału na liście haseł.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 16.06.2011

    Jak dzielić wyrazy?

    Jak powinno się prawidłowo dzielić wyrazy na sylaby? Na przykład wyraz okno: o-kno czy ok-no?
    Pozdrawiam
    Zasad dzielenia wyrazów nie da się streścić w kilku zdaniach, chyba żeby je przedstawić bardzo pobieżnie. Nie warto jednak, skoro są dobrze opisane w Wielkim słowniku ortograficznym PWN (dostępnym też na stronach WWW). Jeśli chodzi o przykład podany w pytaniu, to obydwa podziały są poprawne.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

 



Copyright © 1997-2014 Wydawnictwo Naukowe PWN SA
infolinia: 0 801 33 33 88