znajdź słowa:  w kategorii:  jak szukać? nazapki

Lista odpowiedzi

RSS - poradnia Zasubskrybuj nowości przez RSS (co to jest?)

wpisy 1 - 10 z 26 znalezionych

  • 14.06.2013

    kropka a liczebniki porządkowe

    Dzień dobry.
    Mam pytanie odnoście odmiany liczebników (zapisanych w formie liczb) w tekstach. Poprawna będzie forma zapisu: W tabeli 18. zawarto dane odnośnie bezrobocia czy W tabeli 18 zawarto dane odnośnie bezrobocia? Sprawa dotyczy kropki po liczbie, czy w przypadkach podobnych do powyższego postawienie jej jest błędem?
    Kropka nie jest wymagana, jeśli z kontekstu wynika, że dana liczba reprezentuje liczebnik porządkowy. Co więcej, kropki nie należy stawiać po liczbach odnoszących się do numerów stron, rozdziałów, tomów, woluminów, nawet jeśli odczytuje się je za pomocą liczebników porządkowych, np. „W rozdziale 3 przedstawiono..., zob. s. 39 i 41”. Sądzę, że w tej sytuacji bezpieczniej nie stawiać kropki (nie postawiłbym jej też w Pani przykładzie), inaczej niż czynią niektórzy – moim zdaniem nadgorliwi – redaktorzy.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 15.04.2012

    Jak się odmienia Mieszko II?

    Szanowna Redakcjo,
    chciałbym zapytać o prawidłową odmianę nazw własnych typu Mieszko II. Jak wygląda dopełniacz: Mieszka II czy też Mieszka II-ego? Która forma jest wzorcowa? Wydaje mi się, że ta pierwsza, jednak w pewnym miejscu spotkałem się z orzeczeniem, że należy odmieniać 2. człon nie tylko w mowie, ale i w piśmie. A może oba rozwiązania są akceptowane, tylko na dwóch płaszczyznach normy?
    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
    Do liczebników porządkowych zapisanych cyfrowo nie należy dopisywać końcówek fleksyjnych. Dotyczy to zarówno liczb złożonych z cyfr arabskich, jak i liczb zapisanych systemem rzymskim, nie piszemy więc 1-szego kwietnia, lecz 1 kwietnia, nie piszemy Mieszka II-ego, lecz Mieszka II.
    Jeżeli zapis przy użyciu cyfr arabskich mógłby budzić wątpliwość, czy chodzi o liczebnik porządkowy, czy główny, wolno po liczbie postawić kropkę na znak, że reprezentuje ona liczebnik porządkowy. Niektóre wydawnictwa normatywne (w tym WSO PWN) wyostrzają ten przepis, twierdząc, że kropkę po liczbie reprezentującej liczebnik porządkowy trzeba postawić zawsze, chyba że z kontekstu jednoznacznie wynika, że nie mamy do czynienia z liczebnikiem innego typu (jak np. w zapisie dat). W zasadzie są to równoważne stanowiska, różniące się rozkładem akcentów. Myślę jednak, że dużo racjonalniej jest pozostawić decyzję o użyciu kropki decyzji piszących, gdyż ostatecznie to oni oceniają, czy kontekst umożliwia kwalifikację liczby jako liczebnika określonego typu, czy nie.
    Jeśli chodzi o zapis liczebników z użyciem cyfr rzymskich, to kropek nie stosujemy.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 28.03.2012

    zapis liczb

    Witam,
    moje pytanie dotyczy zapisu liczebników. Robiąc korektę językową publikacji, przyjęłam konsekwentnie ich zapis liczbowy (100 lat), ale nie jestem pewna czy można go również stosować, gdy liczba rozpoczyna nowe zdanie (Sto lat?).
    Dziękuję za odpowiedź,
    Agnieszka
    O sposobie zapisu liczb decyduje przynależność gatunkowa tekstu. W tekstach beletrystycznych liczby zapisuje się słownie (z określonymi wyjątkami), w tekstach niebeletrystycznych można wybrać jedną z kilku konwencji. Niezależnie od wyboru jednak liczba zapisana cyframi nie powinna otwierać zdania. Zob. szczegóły w Edycji tekstów A. Wolańskiego, s. 108 i nn.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 3.11.2011

    kropka w zapisie cyfrowym liczebników porządkowych

    Szanowna Poradnio.
    Znana jest mi zasada stawiania kropki po liczebnikach porządkowych, np. 92. rocznica. Ostatnio spotkałam się jednak z czasopismem, w którym numeracja stron także zakończona była kropkami. czy jest to poprawne? Będę wdzięczna za odpowiedź.
    Pozdrawiam
    A. P.
    Kropka w zapisie cyfrowym liczebników porządkowych jest nadużywana. Należy ją stawiać, gdyby bez niej tekst był dwuznaczny lub mało komunikatywny. Mechaniczne zamykanie kropką każdego ciągu cyfr oznaczającego liczebnik porządkowy prowadzi do zapisów niezgodnych ze zwyczajem. Przykład wskazany w pytaniu właśnie do takich należy.

    Mirosław Bańko

  • 20.09.2011

    cyfrowo-słowny zapis liczebnikow i wyrazów pochodnych

    Liczebniki: pięciu, dziesięciu... Czy poprawny jest poniższy zapis liczebników?
    W klasie było 5-u chłopców.
    395-u uczniów startowało w zawodach.
    Zapis cyframi sprzyja przejrzystości tekstu, ułatwia czytanie. Chcę jednak uniknąć błędów.
    Pozdrawiam
    Niestety, łączenie liczb z końcówkami fleksyjnymi nie jest poprawne, choć rzeczywiście często pomogłoby w lekturze tekstu. Można do liczb dopisywać drugie człony wyrazów złożonych, np. 10-krotny lub XX-wieczny.
    W archiwum poradni jest na pewno kilka porad dotyczących tego tematu, w tym jedna o tytule identycznym z tytułem niniejszej porady. Prosimy sprawdzić.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 28.06.2011

    cyfrowo-słowny zapis liczebnikow i wyrazów pochodnych

    Czy prawidłowy jest zapis: otwarcie 200tnego i 300tnego (lub z łącznikiem: 200-tnego, 300-tnego)? Czy raczej powinno być: 2-setnego i 3-setnego? Czy lepiej, jeśli stosujemy zapis cyfrowy, pozostać przy zapisie bez odmiany? Czy wówczas liczba powinna być zapisana z kropką? Jak będzie w przypadku niepełnego „setnego”, tj. np. 350 otwarcia (350., 350-tego, 350tego)?
    Liczebników porządkowych nie należy zapisywać w części cyframi, a w części słownie, np. 2-setnego ani 200-ego. Możemy pisać np. 200 rocznica, a gdyby nękała nas wątpliwość, czy czytelnik domyśli się, że liczba 200 reprezentuje tu liczebnik porządkowy (a nie główny), możemy dodatkowo postawić kropkę po liczbie: 200. rocznica.
    Zapis mieszany, cyfrowo-słowny jest uprawniony w wyrazach złożonych, odliczebnikowych, np. 200-krotny, 200-metrowy, 200-letni. Granica między częścią cyfrową a częścią słowną musi się zbiegać z granicą członów składowych (np. nie można pisać 200-rotny, 200-otny, 200-tny ani 200-ny). Między częścią cyfrową a słowną umieszczamy dywiz.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 15.05.2011

    słowny zapis ułamków

    Witam,
    jak najpoprawniej i bezpretensjonalnie formatować w druku wyrażenia liczebnikowe, np. w zdaniu: „W pełnym zakresie stężeń od 0,5%-owego roztworu wodnego...”? Pisownia ta wydaje mi się jednak pretensjonalna, podobnie jak 8-śmiu. Chyba lepiej ...od 0,5% roztworu... – czytelniej i zręczniej? Forma ...od półprocentowego... raczej odpada: brak cyfr, gorsza wizualnie. Czy i Państwo skłaniają się do formy ...od 0,5% roztworu...?
    Zapis 0,5%-owy jest niepoprawny, podobnie jak np. 25%-owy (zob. A. Wolański, Edycja tekstów, s. 116). Można napisać 0,5-procentowy, 25-procentowy albo słownie: półprocentowy, dwudziestopięcioprocentowy. Zapis 0,5% roztworu byłby zaś w danej sytuacji mylący: czytelnik prawdopodobnie przeczytałby pół procent roztworu.
    Niepoprawny jest też zapis 8-śmiu ani inne podobne zapisy liczebników, np. 10-oro.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 18.01.2011

    w 1. połowie XVII wieku

    Szanowny Panie Profesorze!
    Mam pytanie, który zapis liczebników porządkowych w poniższych przykładach jest poprawny:
    w 1 połowie XVII w.
    w 1. połowie XVII w.
    w I połowie XVII w.
    Drugi. Liczby arabskie odpowiadające liczebnikom porządkowym zamykamy kropką, zwłaszcza gdyby mogła powstać wątpliwość, czy daną liczbę należy odczytywać jako liczebnik porządkowy, czy jako główny.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 30.04.2010

    XXV lat?

    Szanowni Państwo,
    przygotowuję tekst o medalierstwie zachodniopomorskim i odkryłam pewien sposób stosowania liczebników w inskrypcjach na medalach, moim zdaniem błędny, np.: XXXV lat Polskiego Towarzystwa ..., XX lat Pleciugi, XX-lat Zarządu Portu itp. Liczebniki porządkowe zostały tu użyte zamiast głównych. Czy taki zapis jest dozwolony albo był w latach 70.? Prawidłowo powinno być chyba: 20 lat, 35 lat itp.?
    Dziękuję za pomoc
    Typowe zastosowania liczb rzymskich w polszczyźnie wymienia A. Wolański w Edycji tekstów, PWN, 2008, s. 117–118. We wszystkich podanych tam kontekstach liczbie rzymskiej odpowiada liczebnik porządkowy. Autor nie wspomina jednak o inskrypcjach na murach, pomnikach itp. ani o tekstach medalierskich. Wydaje mi się więc, że zapisów typu XXV lat... nie można odrzucać tylko dlatego, że liczbie rzymskiej odpowiada w nich liczebnik główny. W porównaniu z zapisami typu 25 lat... są one funkcjonalne, stylistycznie nacechowane (archaizujące). Można więc uzasadniać, że w pewnego rodzaju komunikatach są wręcz potrzebne.
    Niepoprawny jest oczywiście zapis z łącznikiem, jak w trzecim Pani przykładzie. Powinno być albo XX lat Zarządu Portu, albo XX-lecie Zarządu Portu, albo oczywiście 20 lat Zarządu Portu.
    W Korpusie Języka Polskiego PWN konstrukcje typu XX lat są bez porównania rzadsze niż 20 lat, ale medalierstwo może stanowić ich enklawę.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 6.01.2010

    cyfrowo-słowny zapis liczebników i wyrazów pochodnych

    Dzień dobry!
    Często trafiam na zapis, gdy wyrazy (w formie przymiotnika) pisane są łącznie z liczebnikami. Najlepiej zilustruje to przykład:
    (a) jedno-, dwu-, trzymetrowy?
    (b) jedno, dwu, trzy-metrowy?
    (c) 1, 2, 3 metrowy?
    (d) 1-, 2-, 3-metrowy?
    Z tego osobiście najlepszy wydaje mi się przykład (a) bądź (d), jednak mnogość zapisów budzi wątpliwości.
    Przy okazji: czy dopuszczale są (często spotykane) zapisy liczebników w formie cyfr z końcówkami typu: 1-dno, 4-ro, 2-ch, 6-cio itd.?
    Dziękuję
    Poprawny jest zapis typu jedno-, dwu- i trzymetrowy. Zamiast trzymetrowy można oczywiście napisać 3-metrowy, ale połączenie typu 1-, 2- i 3-metrowy jest mało czytelne, więc go nie polecam. Pozostałe wymienione zapisy są błędne.
    Błędna jest także pisownia typu 1-dno, 4-ro, 2-ch, 6-cio. Do liczebnika zapisanego cyframi można dopisać drugi człon wyrazu złożonego (np. 14-krotny), ale nie przyrostek słowotwórczy (np. 14-nasty) ani fleksyjny (np. 4-ech).

    Mirosław Bańko, PWN

 



Copyright © 1997-2014 Wydawnictwo Naukowe PWN SA
infolinia: 0 801 33 33 88