znajdź słowa:  w kategorii:  jak szukać? nazapki

Lista odpowiedzi

RSS - poradnia Zasubskrybuj nowości przez RSS (co to jest?)

wpisy 1 - 10 z 26 znalezionych

  • 28.11.2013

    nie pierwszy

    O pisowni rozłącznej nie pierwszy mówi reguła http://so.pwn.pl/zasady.php?id=629522. Czy istnieje jakiś przypadek, kiedy piszemy niepierwszy? Taką pisownię jako poprawną firmuje jeden z internetowych słowników, jak gdyby pierwszy uznano za przymiotnik, nie liczebnik.
    W NKJP jest kilka przykładów pisowni łącznej, ale wszystkie w mojej ocenie wątpliwe. Na stronach WWW takich przykładów znajdziemy tysiące. Gdyby chodziło o kwestię gramatyczną czy leksykalną, to tak duża liczba poświadczeń kazałaby się zastanowić, czy nie mamy do czynienia z przykładem wariancji, którą słowniki powinny zanotować. Gdy idzie jednak o pisownię łączną i rozdzielną, to przykłady autentycznej wariancji są tu rzadkie (zaprzeczone imiesłowy przymiotnikowe stanowią ich główny rezerwuar), natomiast widoczne w tekstach wahania i rozbieżności traktowałbym jako przejaw niepełnej kompetencji ortograficznej piszących.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 14.06.2013

    kropka a liczebniki porządkowe

    Dzień dobry.
    Mam pytanie odnoście odmiany liczebników (zapisanych w formie liczb) w tekstach. Poprawna będzie forma zapisu: W tabeli 18. zawarto dane odnośnie bezrobocia czy W tabeli 18 zawarto dane odnośnie bezrobocia? Sprawa dotyczy kropki po liczbie, czy w przypadkach podobnych do powyższego postawienie jej jest błędem?
    Kropka nie jest wymagana, jeśli z kontekstu wynika, że dana liczba reprezentuje liczebnik porządkowy. Co więcej, kropki nie należy stawiać po liczbach odnoszących się do numerów stron, rozdziałów, tomów, woluminów, nawet jeśli odczytuje się je za pomocą liczebników porządkowych, np. „W rozdziale 3 przedstawiono..., zob. s. 39 i 41”. Sądzę, że w tej sytuacji bezpieczniej nie stawiać kropki (nie postawiłbym jej też w Pani przykładzie), inaczej niż czynią niektórzy – moim zdaniem nadgorliwi – redaktorzy.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 28.05.2012

    małe Conieco

    Witam,
    w zaproszeniu chciałabym wykorzystać sformułowanie: małe co nieco, nie jestem tylko pewna, jak poprawnie to napisać: małe conieco czy małe co nieco, a może małe co nie co. Która forma będzie właściwa? Za pomoc będę wdzięczna,
    Pozdrawiam
    Marta Płoskońska
    W przekładzie Ireny Tuwim to jest małe Conieco. Nawiązuję tu do Kubusia Puchatka, którego tytułowy bohater „lubił przekąsić swoje małe Conieco o jedenastej rano”. Jak pamiętamy, stało się to przyczyną kłopotów, gdy uwiązł w króliczej (lub może Króliczej) norze.
    Zwykłe co nieco to zaimek liczebny nieokreślony, ewentualnie liczebnik nieokreślony, jak wolą niektórzy autorzy. W Innym słowniku języka polskiego wyrażenie to opisano także jako rzeczownik, ale przykłady nie są diagnostyczne, równie dobrze można je traktować jako zawierające zaimek (liczebnik), por. „Umyli się, przekąsili co nieco i poszli spać” oraz „Najwyższy czas co nieco już zmienić”. Wyraźnie liczebnikowy charakter ma co nieco w kontekście małe co nieco, ale ponieważ owo małe nie jest tu wymienne na duże ani średnie, ani nic podobnego, całość, czyli małe co nieco, trzeba traktować jako związek frazeologiczny o charakterze rzeczownikowym.
    W NKJP zdecydowanie przeważa pisownia rozłączna, zapis łączny w polskim przekładzie Kubusia Puchatka należy traktować jako przykład licencji poetyckiej. Wskazuje na to zresztą duża litera w Conieco.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 15.04.2012

    Jak się odmienia Mieszko II?

    Szanowna Redakcjo,
    chciałbym zapytać o prawidłową odmianę nazw własnych typu Mieszko II. Jak wygląda dopełniacz: Mieszka II czy też Mieszka II-ego? Która forma jest wzorcowa? Wydaje mi się, że ta pierwsza, jednak w pewnym miejscu spotkałem się z orzeczeniem, że należy odmieniać 2. człon nie tylko w mowie, ale i w piśmie. A może oba rozwiązania są akceptowane, tylko na dwóch płaszczyznach normy?
    Z wyrazami szacunku
    Czytelnik
    Do liczebników porządkowych zapisanych cyfrowo nie należy dopisywać końcówek fleksyjnych. Dotyczy to zarówno liczb złożonych z cyfr arabskich, jak i liczb zapisanych systemem rzymskim, nie piszemy więc 1-szego kwietnia, lecz 1 kwietnia, nie piszemy Mieszka II-ego, lecz Mieszka II.
    Jeżeli zapis przy użyciu cyfr arabskich mógłby budzić wątpliwość, czy chodzi o liczebnik porządkowy, czy główny, wolno po liczbie postawić kropkę na znak, że reprezentuje ona liczebnik porządkowy. Niektóre wydawnictwa normatywne (w tym WSO PWN) wyostrzają ten przepis, twierdząc, że kropkę po liczbie reprezentującej liczebnik porządkowy trzeba postawić zawsze, chyba że z kontekstu jednoznacznie wynika, że nie mamy do czynienia z liczebnikiem innego typu (jak np. w zapisie dat). W zasadzie są to równoważne stanowiska, różniące się rozkładem akcentów. Myślę jednak, że dużo racjonalniej jest pozostawić decyzję o użyciu kropki decyzji piszących, gdyż ostatecznie to oni oceniają, czy kontekst umożliwia kwalifikację liczby jako liczebnika określonego typu, czy nie.
    Jeśli chodzi o zapis liczebników z użyciem cyfr rzymskich, to kropek nie stosujemy.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 3.11.2011

    kropka w zapisie cyfrowym liczebników porządkowych

    Szanowna Poradnio.
    Znana jest mi zasada stawiania kropki po liczebnikach porządkowych, np. 92. rocznica. Ostatnio spotkałam się jednak z czasopismem, w którym numeracja stron także zakończona była kropkami. czy jest to poprawne? Będę wdzięczna za odpowiedź.
    Pozdrawiam
    A. P.
    Kropka w zapisie cyfrowym liczebników porządkowych jest nadużywana. Należy ją stawiać, gdyby bez niej tekst był dwuznaczny lub mało komunikatywny. Mechaniczne zamykanie kropką każdego ciągu cyfr oznaczającego liczebnik porządkowy prowadzi do zapisów niezgodnych ze zwyczajem. Przykład wskazany w pytaniu właśnie do takich należy.

    Mirosław Bańko

  • 28.06.2011

    cyfrowo-słowny zapis liczebnikow i wyrazów pochodnych

    Czy prawidłowy jest zapis: otwarcie 200tnego i 300tnego (lub z łącznikiem: 200-tnego, 300-tnego)? Czy raczej powinno być: 2-setnego i 3-setnego? Czy lepiej, jeśli stosujemy zapis cyfrowy, pozostać przy zapisie bez odmiany? Czy wówczas liczba powinna być zapisana z kropką? Jak będzie w przypadku niepełnego „setnego”, tj. np. 350 otwarcia (350., 350-tego, 350tego)?
    Liczebników porządkowych nie należy zapisywać w części cyframi, a w części słownie, np. 2-setnego ani 200-ego. Możemy pisać np. 200 rocznica, a gdyby nękała nas wątpliwość, czy czytelnik domyśli się, że liczba 200 reprezentuje tu liczebnik porządkowy (a nie główny), możemy dodatkowo postawić kropkę po liczbie: 200. rocznica.
    Zapis mieszany, cyfrowo-słowny jest uprawniony w wyrazach złożonych, odliczebnikowych, np. 200-krotny, 200-metrowy, 200-letni. Granica między częścią cyfrową a częścią słowną musi się zbiegać z granicą członów składowych (np. nie można pisać 200-rotny, 200-otny, 200-tny ani 200-ny). Między częścią cyfrową a słowną umieszczamy dywiz.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 11.05.2011

    liczebnik porządkowy i kropka

    Szanowni Państwo,
    który z poniższych zapisów jest poprawny?
    1. Jaką tezę autor stawia w akapicie 5.?
    2. Jaką tezę autor stawia w akapicie 5?
    Zatem – czy obecność pytajnika usprawiedliwia (lub może wymusza?) pominięcie kropki po liczebniku porządkowym?
    Zbieg kropki i znaku zapytania wygląda dziwnie, ale w zasadzie daje się usprawiedliwić: kropka bowiem należy do skrótu, nie jest, ściśle biorąc, znakiem interpunkcyjnym, nie koliduje zatem z pytajnikiem.
    Inna rzecz, czy w podanym przykładzie kropka w ogóle jest potrzebna. Jestem zdania, że kropkę po liczbie oznaczającej liczebnik porządkowy warto stawiać tylko wtedy, gdy jej brak mógłby być przyczyną nieporozumienia. Taka groźba w Pana przykładzie nie zachodzi, doskonale obywa się on bez kropki. Również słownik ortograficzny PWN orzeka, że kropkę po liczbie można pominąć, „jeśli z kontekstu jednoznacznie wynika, że użyty został liczebnik porządkowy” (zasada 87.4).

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 18.01.2011

    w 1. połowie XVII wieku

    Szanowny Panie Profesorze!
    Mam pytanie, który zapis liczebników porządkowych w poniższych przykładach jest poprawny:
    w 1 połowie XVII w.
    w 1. połowie XVII w.
    w I połowie XVII w.
    Drugi. Liczby arabskie odpowiadające liczebnikom porządkowym zamykamy kropką, zwłaszcza gdyby mogła powstać wątpliwość, czy daną liczbę należy odczytywać jako liczebnik porządkowy, czy jako główny.

    Mirosław Bańko, Uniwersytet Warszawski

  • 30.04.2010

    XXV lat?

    Szanowni Państwo,
    przygotowuję tekst o medalierstwie zachodniopomorskim i odkryłam pewien sposób stosowania liczebników w inskrypcjach na medalach, moim zdaniem błędny, np.: XXXV lat Polskiego Towarzystwa ..., XX lat Pleciugi, XX-lat Zarządu Portu itp. Liczebniki porządkowe zostały tu użyte zamiast głównych. Czy taki zapis jest dozwolony albo był w latach 70.? Prawidłowo powinno być chyba: 20 lat, 35 lat itp.?
    Dziękuję za pomoc
    Typowe zastosowania liczb rzymskich w polszczyźnie wymienia A. Wolański w Edycji tekstów, PWN, 2008, s. 117–118. We wszystkich podanych tam kontekstach liczbie rzymskiej odpowiada liczebnik porządkowy. Autor nie wspomina jednak o inskrypcjach na murach, pomnikach itp. ani o tekstach medalierskich. Wydaje mi się więc, że zapisów typu XXV lat... nie można odrzucać tylko dlatego, że liczbie rzymskiej odpowiada w nich liczebnik główny. W porównaniu z zapisami typu 25 lat... są one funkcjonalne, stylistycznie nacechowane (archaizujące). Można więc uzasadniać, że w pewnego rodzaju komunikatach są wręcz potrzebne.
    Niepoprawny jest oczywiście zapis z łącznikiem, jak w trzecim Pani przykładzie. Powinno być albo XX lat Zarządu Portu, albo XX-lecie Zarządu Portu, albo oczywiście 20 lat Zarządu Portu.
    W Korpusie Języka Polskiego PWN konstrukcje typu XX lat są bez porównania rzadsze niż 20 lat, ale medalierstwo może stanowić ich enklawę.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 20.10.2009

    zapis liczebników

    W odniesieniu do wypowiedzi http://poradnia.pwn.pl/lista.php?id=10060 oraz tych samych zasad podanych w Pana książce – co robić w sytuacji, kiedy trzeba napisać np. od trzech do 18? Drugi liczebnik słownie czy cyfrą? Zgodnie z tym, co zostało powiedziane, tak to powinno wyglądać, jak zapisałem, lecz trochę to dziwne. Czy zasady pisowni liczebników odnoszą się do ich każdej formy i wszelkich kontekstów w których są stosowane?
    Pozdrawiam.
    W książce Edycja tekstów znaleźć można najpełniejszy opis wszelakich spraw związanych z zapisem liczb. Oprócz trzech podstawowych reguł odnoszących się do tego zagadnienia przedstawiłem tam kilka sytuacji specyficznych i/lub wyjątkowych. Także taką, o jakiej jest mowa w pytaniu. Otóż – niezależnie od reguł podstawowych – wszystkie liczby występujące w zdaniu lub w akapicie powinny otrzymać wyłącznie zapis cyfrowy bądź wyłącznie zapis słowny, jeśli stanowią element zestawienia lub porównania i odnoszą się do tej samej kategorii zjawisk, obiektów itp. Praktyka wskazuje, iż częściej liczby mniejsze (zapisywane zwykle liczebnikami) przyjmują formę zapisu liczb większych (zapisywanych zwykle cyfrowo), por. „Trzy fazy tego projektu mogą zająć 8, a nawet 10 lat”, choć zdarzają się także sytuacje odwrotne: „Ryzyko wynosi jeden do stu”.

    Adam Wolański

 



Copyright © 1997-2014 Wydawnictwo Naukowe PWN SA
infolinia: 0 801 33 33 88