wyszukiwanie zaawansowane  |  jak szukać?-->
  znajdź słowa:  w kategorii:  jak szukać? nazapki

Lista odpowiedzi

RSS - poradnia Zasubskrybuj nowości przez RSS (co to jest?)

wpisy 1 - 10 z 17 znalezionych

  • 22.12.2007

    Do siego roku!

    Chciałabym jeszcze zapytać o ten Dosi rok. Słownik wyrazów kłopotliwych zaleca dosiego roku, Słownik ortograficznydo siego roku. Kiedyś spotkałam się z wyjaśnieniem, że właśnie ta druga forma jest poprawna, ponieważ nie chodzi tutaj o żadną Dosię (od Doroty). Będę wdzięczna za dodatkowe wyjaśnienia.
    Ewa Koniecpolska
    Słownik wyrazów kłopotliwych – w każdym razie ten, który ukazał się nakładem PWN, a następnie Świata Książki – wcale nie zaleca pisowni Dosiego roku!, wręcz przeciwnie – wyjaśnia, dlaczego do siego powinniśmy pisać rozdzielnie. Jest tam przytoczona anagdota o Dosi (Dorocie) i są inne informacje, np. o tym, że Do siego roku! miało kiedyś inne znaczenie niż obecnie.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 4.12.2007

    toby i to by

    Dzień dobry.
    Chciałbym zapytać, w jakich przypadkach toby pisze się łącznie. Regułkę znam – kiedy to pełni rolę spójnika. Ale naprawdę wiele mi to nie tłumaczy. Czy istnieje oboczność: wedle chęci można pisać to by i toby? Czy może rzeczona reguła jest żelazna i każde od niej odstępstwo grozi zlinczowaniem przez impulsywnych purystów? Na przykład czy w zdaniu „Gdybym to zrobił, tobym był szczęśliwy” jest błąd ortograficzny?
    Toby jest zapisane poprawnie w podanym przez Pana zdaniu, gdzie to pełni funkcję spójnika, por. synonimiczne zdanie: „Gdybym to zrobił, to byłbym szczęśliwy”. Rozdzielnie pisane to by mamy np. w zdaniu „To by mi się przydało”, w którym to jest zaimkiem wskazującym (można sobie nawet wyobrazić, że towarzyszy mu wskazujący gest). Zgodnie z regułą by piszemy łącznie ze spójnikami, ale bezwyjątkowe stosowanie się do tej reguły prowadzi na manowce (zob. hasło Żeby kózka nie skakała, toby nóżki nie złamała w Małym słowniku wyrazów kłopotliwych PWN.

    Mirosław Bańko, PWN

  • 22.10.2007

    w, we, z, ze itp.

    Jak należy poprawnie napisać zdanie: „Przepiszcie ze strony...” czy „Przepiszcie z strony...”?
    Poprawnie „Przepiszcie ze strony...”. Więcej o tym np. w Małym słowniku wyrazów kłopotliwych PWN (w haśle takim jak nagłówek tej odpowiedzi).

    Mirosław Bańko, PWN

  • 21.09.2004

    nota bene czy notabene?

    W słownikach ortograficznych starszej daty znajdujemy dwojaki zapis: nota bene i notabene. W słownikach nowszych jest wyłącznie notabene. Kiedy i dlaczego dokonano takiego rozstrzygnięcia ortograficznego? Dlaczego zdecydowano się na pisownię tego zaczerpniętego z łaciny zwrotu niezgodnie z zapisem w języku łacińskim?
    Halina Mastalska
    Z moich poszukiwań wynika, że zapis notabene jako jedyny (lub przynajmniej podstawowy) występuje w słownikach polskich od początku lat 70., a jako wzorcowy podaje go już Słownik poprawnej polszczyzny pod red. Witolda Doroszewskiego. Chodzi o to, że łacińskie wyrażenie nota bene ‘zauważ dobrze’ traktuje się u nas jako wyraz złożony, czego dowodem jest jeden akcent główny [wym. notabene]. Ten zapis jest rezultatem świadomego wyboru, nie należy więc sądzić, że to błąd lub pomyłka, ponieważ autorzy polskich słowników podają niekiedy zapis łaciński. Dowodem może być odpowiednie hasło w Słowniku wyrazów kłopotliwych Mirosława Bańki i Marii Krajewskiej.

    Jan Grzenia, Uniwersytet Śląski

  • 2.10.2003

    Europa Środkowo-Wschodnia

    Jak napisać poprawnie: Europa Środkowo-Wschodnia czy Europa Środkowowschodnia?
    Dziękuję,
    A. Golecka
    Z łącznikiem. Zob. uzasadnienie w Małym słowniku wyrazów kłopotliwych PWN.

    Mirosław Bańko

  • 16.02.2003

    pół lew, pół orzeł

    Szanowni Państwo,
    Jak można opisać herb, na którym widnieje stworzenie złożone z dwóch zwierząt, np. lwa i orła? Mieć w herbie półlwa półorła? półlwapółorła? pół-lwa pół-orła?
    Dziękuję za odpowiedź.
    Ignacy Miś
    Poprawna jest forma: pół lew, pół orzeł. Zob. Słownik wyrazów kłopotliwych PWN, hasło pół, pół-.

    Mirosław Bańko

  • 7.01.2003

    -wstwo czy -stwo?

    Chciałabym się dowiedzieć, dlaczego poprawna forma wyrazów plugastwo czy obrzydlistwo jest taka, jak właśnie napisałam, a nie plugawstwo czy obrzydliwstwo? Jaka zasada obowiązuje w tym przypadku?
    Na -wstwo kończą się tylko te rzeczowniki, które pochodzą od rzeczowników lub czasowników mających w zakończeniu literę w, nie zaś te, które pochodzą od przymiotników o zakończeniu -wy. Wyrazy plugastwo i obrzydlistwo pochodzą od przymiotników plugawy i obrzydliwy, dlatego kończą się na -stwo, a nie na -wstwo.
    Praktyczne zastosowanie przytoczonej reguły natrafia niekiedy na trudności, dlatego lepiej po prostu zapamiętać niedługą listę rzeczowników o zakończeniu -wstwo. Podaje ją np. Słownik wyrazów kłopotliwych PWN w haśle -wstwo, -stwo.

    Mirosław Bańko

  • 2.01.2003

    apostrof

    Szanowni Państwo,
    Interesuje mnie merytoryczna opinia na temat użycia apostrofów w języku polskim. Czy są dozwolone, jakie mają zasosowanie? Osobiście sam używam tego znaku przy nazwach obcych – ich odmianach przez przypadki. Nie jestem pewien, czy czynię to poprawnie. (Np. Jack: Podałem dziś Jack'owi śniadanie).
    Pozdrawiam i dziękuję za odpowiedź.
    Zasady użycia apostrofu są omówione w „Słowniku wyrazów kłopotliwych” PWN (hasło: apostrof). Podstawową funkcją tego znaku jest zaznaczanie, że poprzedzająca go litera e lub dwuznak es są nieme (nie wymawiane), np. Wilde – Wilde'a lub Descartes – Descartes'a. Imię Jack nie wymaga w odmianie apostrofu, napiszemy więc: „Podałem dziś Jackowi śniadanie”. Jeśli niepokoi Pana to, że formy imienia Jack wyglądają w piśmie tak samo jak formy imienia Jacek, to najprostszym rozwiązaniem będzie użycie spolszczonej formy Dżek.

    Mirosław Bańko

  • 23.09.2002

    obiadokolacja

    Czy rzeczowniki obiadokolacja, śniadaniokolacja pisze się łącznie?
    Obiadokolacja piszemy tak jak np. klasopracownia albo stropodach - łącznie. Kiedyś takie złożenia wzbudzały emocje wśród językoznawców - dyskutowano żywo o chłoporobotniku i twierdzono, że należy pisać z łącznikiem chłop-robotnik. Dziś emocje umilkły, można jeszcze poczytać o nich w Słowniku wyrazów kłopotliwych PWN.
    Słowo śniadaniokolacja chyba pierwszy raz słyszę. Czy chodzi o posiłek, który ma zastąpić śniadanie i kolację? Czy może o taki, który zastępuje wszystkie trzy posiłki dziennie? I kiedy właściwie je się śniadaniokolację?

    Mirosław Bańko

  • 6.09.2002

    pół kobieta, pół lew

    Szanowni Państwo,
    Jak napisać złożenie pół kobieta, pół lew (w tekście: „Jej oczami obdarzył hybrydę, pół kobietę, pół lwa”) - oddzielnie, razem czy z dywizem?

    Dziękuję,
    Lidia Kłonica
    Rozdzielnie, czyli tak jak w cytowanym przez Panią przykładzie. Gdyby chodziło tylko o półkobietę albo tylko o półlwa, to należałoby ich nazwy zapisać łącznie. Ale „oddzielnie piszemy pół w dwuczłonowych wyrażeniach, w których każdy człon z osobna przekazuje znaczenie połowiczności, a oba współnie określają jedno pojęcie, np. pół jawa, pół sen (...)” (Słownik wyrazów kłopotliwych PWN).

    Mirosław Bańko

 

Uniwersalny słownik języka polskiego

Uniwersalny Słownik Języka Polskiego

Największe przedsięwzięcie leksykograficzne w Polsce od ponad 30 lat! Słownik ten jest ogniwem pośrednim między 11-tomowym Słownikiem języka polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego a
3-tomowym Słownikiem języka polskiego pod redakcją Mieczysława Szymczaka. Zawiera blisko 100 000 haseł i 145 000 jednostek leksykalnych.

Copyright © 1997-2010 Wydawnictwo Naukowe PWN SA
infolinia: 0 801 33 33 88