znajdź słowa:  w kategorii:  jak szukać? nazapki

Lista odpowiedzi

RSS - poradnia Zasubskrybuj nowości przez RSS (co to jest?)

wpisy 1 - 1 z 1 znalezionych

  • 26.04.2007

    babka

    Jakie jest pochodzenie słowa babka? Jak znaczenie tego słowa rozumiane jako 'kobieta' powiązane jest z innymi znaczeniami (np. 'ciasto', 'roślina')?
    Babka jest zdrobnieniem od baba. Baba natomiast to bardzo stary wyraz onomatopeiczny, powstały w wyniku niemowlęcego podwojenia sylaby (podobnie jak ma-ma, ta-ta, nia-nia, cio-cia, dzia-dzia), pierwotnie bez ściśle określonego znaczenia (stąd np. ang. baby 'dziecko', niem. Bube 'chłopiec'). W języku polskim znaczy przede wszystkim 'matka matki lub ojca', a wtórnie także 'kobieta zamężna, stara kobieta', 'kobieta kłótliwa', często jako ekspresywne określenie 'mężczyzn tchórzliwych; plotkarzy' (czyli zachowujących się jak baby). Liczne są znaczenia metaforyczne: 'posągi kamienne przypominające kształtem kobiety', np. baba chęcińska, 'rodzaj słodkiego pieczywa o specjalnej okrągłej formie', np. baby wielkanocne, wszelkiego rodzaju zatyczki, np. 'kloce, kłody do ubijania', a także rośliny, np. 'gatunek gruszek'. Roślinę 'plantago' nazywa się pospolicie babką, bo jej liście leczą rany jak baby znachorki. Podstawą tych porównań i metafor jest więc podobieństwo wyglądu („puszystość”, okrągłość), usposobienia (kłótliwość, plotkarstwo), funkcji (leczenie). Niekiedy ujawnia się mechanizm przekory, por. np. znaczenie antonimiczne: babka 'młoda, ładna, bardzo szczupła dziewczyna'. Metafory i porównania są w języku codziennym równie częste jak w poezji.

    Krystyna Długosz-Kurczabowa, Uniwersytet Warszawski

 



Copyright © 1997-2014 Wydawnictwo Naukowe PWN SA
infolinia: 0 801 33 33 88